Sau 6 năm thực hiện, tuyến hàng rào bảo vệ hành lang an toàn đường sắt do UBND TPHCM phối hợp với ngành đường sắt xây dựng đã cơ bản hoàn thành. Hàng rào này góp phần làm giảm tai nạn giao thông rõ rệt, thế nhưng hiện nay xảy ra tình trạng người dân phá hàng rào để làm đường ngang dân sinh hoặc lấy sắt bán phế liệu, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn đường sắt.
Ý thức quá kém
Ngổn ngang bên trong hàng rào hành lang đường sắt. (Ảnh chụp trên địa bàn quận Phú Nhuận).
Tận mắt chứng kiến cảnh người dân tìm đủ mọi cách từ bò phía dưới, leo lên trên hàng rào đến phá rào chắn an toàn đường sắt để đi ngang đi tắt qua đường sắt mới thấy rõ ý thức của người dân về an toàn hành lang đường sắt quá kém.
Tại 1 đoạn đường sắt dài chừng 100m dọc theo đường Thích Quảng Đức (Phú Nhuận), 1 nhóm thanh niên bẻ rào chắn rồi mang cả bàn ghế ngồi vào trong hàng rào bảo vệ an toàn sát với đường ray để… nhậu.
Một số người khác còn “dựa” vào rào chắn đường sắt để mở quán nước, nhiều chỗ còn láng xi măng bên trong hành lang để đựng vật dụng gia đình, thậm chí có người còn chuyển hẳn “vườn” bonsai vào trong hành lang đường sắt để chăm sóc. Đoạn đường sắt đi qua địa bàn quận Thủ Đức, nơi trước đây thường xảy ra tai nạn do không có rào chắn, nay người dân lại liên tục phá rào hoặc băng rào chắn “để cho tiện đi lại”. Đó là chưa kể dọc theo tuyến đường sắt tràn ngập rác thải, rác chất đống trên các đường ray, dễ làm cho tàu trật bánh. Trưa 8-5, khi chúng tôi đến, đoạn đường sắt đi qua quận Gò Vấp ngập ngụa trong dòng nước thải đen sì, bốc mùi hôi thối do các hộ dân hai bên xả trực tiếp ra.
Việc lấn chiếm, vi phạm hành lang an toàn đường sắt diễn ra trong một thời gian dài, giữa thanh thiên bạch nhật nhưng không thấy chính quyền địa phương xử lý. Thậm chí, tại đoạn đường sắt gần cuối đường Nơ Trang Long (Bình Thạnh), một gia đình gồm 4 người từ Cần Thơ lên TPHCM mưu sinh đã dựng hẳn một quán nước ngay bên trong hàng rào hành lang đường sắt.
Khi chúng tôi đề cập về việc vi phạm an toàn đường sắt, chủ quán chậc lưỡi: “Chúng tôi cũng biết là sai, nhiều lần cán bộ đường sắt và địa phương đã đến nhắc nhở nhưng từ quê lên, nhà cửa không có thành ra cứ phải… liều.” Nhưng rồi, chính chị chủ quán lại chống chế: “Từ khi gia đình tôi ở đây, người ta ít vứt rác, băng qua đường sắt vì mỗi khi nhìn thấy người khác vứt bỏ rác vào khu vực hành lang, vợ chồng chúng tôi đều… nhắc nhở (!?). Thậm chí, côn đồ không dám manh động, cướp bóc người dân nữa vì vợ chồng chúng tôi ở đây, khu vực này bớt vắng!”. Với cách “lý giải” này, nếu ngành đường sắt và chính quyền địa phương không xử lý kiên quyết thì không biết hậu quả sẽ như thế nào?
Chính quyền địa phương chưa mạnh tay
Trao đổi với chúng tôi về tình trạng hàng loạt bờ rào bảo vệ đường sắt bị phá dỡ lỗ chỗ, ông Nguyễn Minh Công, Đội trưởng đội Giám sát An toàn giao thông (Công ty Quản lý đường sắt Sài Gòn) cho biết: Đây là hậu quả của việc người dân 2 bên đường cưa cắt để phục vụ cho mục đích cá nhân, bất chấp nguy hiểm đến tính mạng của chính họ và người khác. Mỗi năm, số lỗ thủng càng ngày càng nhiều. Cụ thể, năm 2006, qua tết, chúng tôi kiểm tra khu vực quận Phú Nhuận, trong 3 km, khoảng 116 thanh cặp hàng rào bị cưa cắt. “Ngoài tháo dỡ hàng rào để đi lại, hiện nay tình trạng tháo dỡ hàng rào lấy sắt để bán phế liệu cũng khá phổ biến. Chỉ tính riêng 2 ngày 13 và 15-3-2007, chúng tôi phát hiện bị mất trên 40 thanh rào chắn trên địa bàn phường 11 quận Bình Thạnh và phường Linh Đông quận Thủ Đức”.
Ông Phan Thế Quang, Phó Giám đốc Công ty Quản lý đường sắt Sài Gòn cho rằng: “Việc phá rào chắn và vi phạm hành lang an toàn đường sắt gần đây khá phổ biến. Việc người dân băng qua đường ray bất ngờ hay đổ rác, vật dụng, trồng cây vào hành lang đường sắt đã làm hẹp không gian thi công tuyến và cản trở tầm nhìn của tài xế nên nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông rất lớn”. Cũng theo ông, trên toàn tuyến đường sắt đi qua TPHCM, trong khi tại các quận Thủ Đức, Gò Vấp, Bình Thạnh, hầu hết hành lang an toàn được xây dựng bằng bê tông thì quận Phú Nhuận là nơi duy nhất làm bằng hàng rào sắt. Vì thế, hàng rào khu vực này bị tháo gỡ nhiều và đây chính là một trong những nguyên nhân gây ra những vụ tai nạn đường sắt trong thời gian qua.
Ông Nguyễn Xuân Hòa, Giám đốc Công ty Quản lý đường sắt Sài Gòn bức xúc, cũng do hàng rào bị tháo gỡ khá nhiều nên các đoàn tàu khi đi qua địa bàn Phú Nhuận đều phải giảm tốc độ so với quy định của ngành để đề phòng tai nạn. Tiền để xây dựng hành lang an toàn đường sắt (trên 9 tỷ đồng) là tiền từ ngân ngân sách TPHCM và ngành đường sắt. Việc cưa cắt, tháo gỡ rào chắn diễn ra liên tục cần sớm được ngăn chặn, bởi nó không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến vấn đề an toàn giao thông, mà còn gây tác động xấu đến việc mở rộng hành lang, triển khai thi công các công trình đường sắt.
Trách nhiệm ở đây rõ ràng thuộc về các cấp chính quyền sở tại. Không thể chỉ tuyên truyền vận động mà lý ra phải dùng các biện pháp chế tài mạnh để xử lý, nếu không tiền tỷ bỏ ra mà nguy cơ tai nạn vẫn thường trực.
HỒ THU – ĐƯỜNG LOAN
