Khắc phục tình trạng lạm quyền, tùy tiện thu hồi đất

Chiều 6-11, thảo luận tại tổ về dự án Luật Đất đai, nhiều ĐB yêu cầu chú trọng tính công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng đất đai.

Hạn chế thu hồi đất

Hạn chế tối đa các trường hợp Nhà nước thu hồi đất là quan điểm của nhiều ĐBQH. ĐB Lê Trọng Sang (TPHCM) phát biểu: “Đã công nhận quyền sử dụng đất là quyền tài sản thì không thể thu hồi khi người dân đang sử dụng hợp pháp”.

Theo ĐB, chỉ áp dụng việc thu hồi đất để sử dụng cho mục đích quốc phòng an ninh và phục vụ lợi ích quốc gia. Trường hợp “sử dụng cho mục đích công cộng” và phát triển kinh tế - xã hội phải áp dụng hình thức trưng mua. Nhiều ĐB tán thành quy định khi xây dựng các công trình giao thông, chỉnh trang đô thị, Nhà nước sẽ thu hồi cả các lô đất liền kề, sau đó tiến hành đấu giá công khai. Tuy nhiên, cần quy định cụ thể bán kính thu hồi để thống nhất thực hiện.

ĐB Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) cho rằng, quy định Nhà nước thu hồi đất “vì lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội” là không phù hợp với Hiến pháp. Để khắc phục tình trạng lạm quyền trong quản lý, sử dụng đất đai nói chung và thu hồi đất nói riêng, dự luật phải quy định về quyền của người dân với vai trò là một trong những chủ sở hữu đối với đất đai (vì đất đai là sở hữu toàn dân). “Việc này nhằm khắc phục nghịch lý xin - cho khi dân là chủ sở hữu lại phải đi “xin”, Nhà nước đại diện cho chủ sở hữu, nhưng lại là người “cho”, ĐB Nghĩa bình luận.

Cùng quan điểm hạn chế tối đa khả năng tùy tiện, lạm quyền, ĐB Đỗ Văn Đương (TPHCM) yêu cầu dự thảo luật cần có một chương quy định về công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng đất đai; đặc biệt là quy hoạch sử dụng đất.

ĐB Bùi Mậu Quân (Hải Dương) cũng cho rằng, nguyên nhân chủ yếu của các vụ khiếu kiện về đất đai là các dự án thu hồi đất không được công khai, minh bạch; người dân không được tham gia bàn bạc. Trong khi đó, tại nhiều dự án, giá đền bù cho dân rất thấp nhưng sau đó bán lại rất cao. Cùng quan điểm này, ĐB Đoàn Nguyễn Thùy Trang (TPHCM) yêu cầu dự luật bổ sung cơ chế chia sẻ quyền lợi từ việc thu hồi đất giữa nhà đầu tư với người sử dụng đất bị thu hồi...

Chia sẻ với nhiều cái khó của Ban soạn thảo, song ĐB Trần Du Lịch (TPHCM) cho rằng, dự thảo luật chưa giải quyết được nhiều vấn đề rất căn bản. “Tới đây, với đất đô thị, không nên giao cho nhà đầu tư nào hết. Tôi đề nghị chính quyền lập dự án, các nhà đầu tư chỉ là thứ cấp, được lựa chọn thông qua đấu giá công khai, tránh tham nhũng, tiêu cực. Cũng vì vừa qua giao đất dễ quá nên mới có tình trạng “ôm” dự án rồi bỏ hoang hoặc chờ sang tay. Bên cạnh đó, trong trường hợp giải phóng mặt bằng đất nông nghiệp thì việc bồi thường cho người dân phải chú trọng các yếu tố nhằm tạo sinh kế lâu dài cho người dân”, ĐB Trần Du Lịch đề nghị.

Tìm giá đất như tìm... lá diêu bông!

Đây cũng là ví von của ĐBQH Trần Du Lịch (TPHCM). Theo ĐB, giá đất có liên quan mật thiết với quy hoạch sử dụng đất. Do đó, khâu quy hoạch phải được chú trọng đặc biệt, không chỉ xác định rõ mục tiêu sử dụng mà phải chi tiết hóa cả đến mật độ xây dựng, số tầng… Quy định rồi mới định được giá.

ĐB Nguyễn Văn Phụng (TPHCM) nhấn mạnh yêu cầu có cơ quan kiểm định giá độc lập để đảm bảo hài hòa quyền lợi giữa các bên. ĐB Lê Đông Phong (TPHCM) bổ sung: “Hội đồng thẩm định giá rất cần sự có mặt của đại diện người dân có đất phải giải phóng mặt bằng”. Lưu ý đến những trường hợp đất giáp ranh giữa các tỉnh, ĐB Lê Đình Khanh (Hải Dương) đề nghị, trong việc định giá đất nên có hội đồng định giá cấp trung ương, vì nhiều khu vực đất giáp ranh giữa hai tỉnh có giá chênh lệch tới 3 - 4 lần, dẫn đến vướng mắc khi đền bù, giải phóng vì người dân không chấp thuận.

Tiếp cận vấn đề từ nguyên lý thị trường, ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM) đề nghị: “Giá thị trường là nơi gặp gỡ của cung và cầu ở số lượng cao nhất. Một minh chứng là trong bối cảnh thị trường bất động sản đang vô cùng khó khăn, người dân có đất trong diện giải phóng mặt bằng đang rất muốn được chi trả nhanh chóng, thay vì trước đó họ tìm cách trì hoãn việc giao đất. Và “số lượng cao nhất”, theo tôi, khoảng 70% - 80% người có đất đồng thuận”.

Anh Thư - Hà My

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang: Rạch ròi quyền của người dân và Nhà nước

Tham dự từ đầu đến cuối phiên thảo luận về dự án Luật Đất đai tại đoàn ĐBQH TPHCM, Bộ trưởng Bộ TN-MT Nguyễn Minh Quang sau đó đã có cuộc trao đổi với báo chí, làm rõ thêm nhiều vấn đề liên quan đến dự luật.

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang

- Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, ông bình luận gì khi có ý kiến cho rằng việc giao đất cho doanh nghiệp quá dễ dàng. Khi doanh nghiệp cầm được quyết định phê duyệt dự án thì đất dự án xem như là của họ, thậm chí có doanh nghiệp lập tức mua bán trao tay?

>> Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường NGUYỄN MINH QUANG: Chuyện cũ là như vậy. Có những doanh nghiệp thu được lợi nhuận lớn từ kẽ hở đó. Nhưng bây giờ không thể làm thế được. Xu hướng tới đây Nhà nước sẽ trực tiếp thu hồi đất, doanh nghiệp chỉ là nhà đầu tư thứ cấp. Chúng tôi cũng ghi nhận ý kiến ĐBQH, thu hồi đất của dân không thể tùy tiện. Quyền của người sử dụng đất được pháp luật tôn trọng.

- Việc định giá vẫn là một vướng mắc lớn, dự thảo “gỡ” theo hướng nào?

Vẫn phải có khung giá, nhưng khác trước rất nhiều. Khung giá trước đây chỉ có 3 vùng: đồng bằng, trung du, miền núi, nhưng bây giờ sẽ phủ dày hơn, độ chính xác cao hơn và sẽ giữ ổn định trong một thời gian. Tới đây cũng phải tổ chức cơ quan định giá. Chúng tôi sẽ chuẩn bị nghị định quy định cụ thể về mô hình của tổ chức định giá này, hoạt động với những tiêu chí gì, theo khuôn khổ pháp luật như thế nào...

Tôi đặc biệt thấm thía ý kiến của ĐBQH nói bây giờ mình cứ thu hồi đất mà không biết người dân họ đi đâu, sống thế nào… Thực ra trong Luật Đất đai 2003 đã quy định khi thu hồi đất, giải phóng mặt bằng phải có chỗ tái định cư, nhưng do chúng ta tổ chức thực hiện chưa đúng, chưa đủ.

- Đề nghị trao thêm quyền cho dân, để không còn nghịch lý chủ sở hữu thì “xin” còn đại diện chủ sở hữu lại là người “cho” có hợp lý không, thưa bộ trưởng?

Nhận định đó có khía cạnh hợp lý là cần bổ sung và nêu rõ hơn quyền của người dân đối với Nhà nước trong lĩnh vực đất đai (như giám sát, yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước công khai, minh bạch…). Ngược lại, những quyền của Nhà nước cũng phải được xác lập rõ.

- Bộ trưởng có thể khẳng định, luật mới ra đời sẽ bịt được kẽ hở tham nhũng đất đai?

Những vấn đề đặt ra trong dự thảo luật hiện nay cũng nhằm khắc phục những sơ hở trong quản lý. Ví dụ như việc chuyển mục đích sử dụng đất. Nhưng như tôi đã nói, có nhiều bất cập không phải là do không có luật mà do tổ chức, thực hiện luật không tốt.

Anh Thư

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thành ủy TPHCM ra chỉ thị tăng cường biện pháp thực hiện Chỉ thị 16  ​

Thành ủy TPHCM ra chỉ thị tăng cường biện pháp thực hiện Chỉ thị 16 ​

Để thực hiện bằng được mục tiêu bảo vệ tính mạng, sức khỏe của nhân dân, hạn chế tối đa trường hợp tử vong, bảo vệ hệ thống y tế và khả năng điều trị, cứu chữa bệnh nhân, Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM chỉ đạo tăng cường một số biện pháp quyết tâm thực hiện Chỉ thị 16 trên địa bàn TPHCM.

Bút Sài Gòn

San sẻ tình đời

- Nhiều chợ ở thành phố mình phải tạm đóng cửa để đáp ứng yêu cầu phòng dịch. Nhịp sống chùng xuống, lại càng thấm thía về sự thân thương của cái chợ. Đó không chỉ là nơi mua bán, mà còn là phong vị đặc trưng của từng vùng đất. 

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Cần quy hoạch đồng bộ cho khu đô thị mới

Những thập niên trước, nhiều dự án khu đô thị mới (KĐTM) hình thành đã mang lại diện mạo khác biệt cho sự phát triển của TPHCM. Bên cạnh sự thành công còn là những bài học bổ ích, nhất là khi sắp tới TPHCM tiếp tục dành dư địa cho sự phát triển loại hình này.

Tin buồn