Lan tỏa trên không gian số
Những ngày cuối tháng 4, khi cả nước hướng về kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2026), một dòng chảy ký ức lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số. Tại các nền tảng như TikTok, Facebook, YouTube, lịch sử hiện lên qua những video ngắn, podcast, đồ họa tư liệu hay những câu chuyện được kể lại bằng giọng điệu trẻ trung, dễ tiếp cận. Những clip tái hiện hình ảnh xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập, những câu chuyện hậu phương thời chiến hay ký ức của nhân chứng lịch sử… thu hút hàng trăm ngàn lượt xem, bình luận tích cực.
Những hashtag như: #304, #GiaiphongmienNam, #LichsuVietNam hay #TuhaoVietNam xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, cho thấy lịch sử đang được tiếp cận một cách tự nhiên, lan tỏa và giàu tính tương tác. Phạm Quang Sáng, sinh viên năm thứ 3, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TPHCM, chia sẻ, lịch sử từng là điều gì đó xa vời với em, nhưng khi được “nhìn thấy” qua hình ảnh, hiện vật và những lá thư thời chiến, cảm xúc trong em trở nên rõ ràng hơn. Ngày 30-4, vì thế, không chỉ là một kỳ nghỉ mà là dịp để hiểu sâu hơn về giá trị của hòa bình.
Từ dòng chảy cảm xúc ấy, những sáng kiến của người trẻ cũng dần hình thành. Dự án “Chuyện thời bình” do nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền thực hiện là một ví dụ. Không kể lại chiến tranh bằng những con số hay sự kiện khô khan, dự án chọn cách ghi lại những lát cắt đời thường của các cựu chiến binh. Những câu chuyện “không có trong sách vở” đã chạm đến trái tim người nghe bằng sự chân thực, giúp thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình là kết quả của những hy sinh lặng thầm.
Giữ ký ức bằng hiện vật
Không chỉ đưa câu chuyện lên nền tảng số, nhiều người trẻ còn chọn cách “chạm” vào lịch sử. Tiên phong trong mô hình này là nhóm A509 - nhóm sưu tầm trẻ được thành lập từ năm 2022, với mục tiêu phục dựng và bảo tồn các giá trị lịch sử thông qua những hiện vật gốc mà người lính từng sử dụng trong thời chiến, từ trang phục đến vật dụng sinh hoạt.
Anh Tưởng Đức Thịnh, Trưởng nhóm A509, kể lại một câu chuyện: “Tôi từng gặp một người Pháp đi khắp Hà Nội để chụp lại những điều rất đỗi bình thường. Khi được hỏi lý do, người này nói rằng, những hình ảnh ấy rồi sẽ trở thành tư liệu quý sau hàng chục năm. Từ đó, tôi nhận ra giá trị của việc lưu giữ ký ức không chỉ cho hiện tại mà còn cho tương lai”.
Quá trình tìm hiểu, Thịnh được biết, từ những năm 1980-1990, nhiều người nước ngoài đã sưu tầm kỷ vật của cựu chiến binh Việt Nam. Đó cũng là điều khiến những người trẻ như A509 thêm quyết tâm: khi tìm thấy hiện vật gốc, phải cố gắng giữ lại, bởi có những món đồ không thể tìm thấy lần thứ hai.
Mới đây, nhóm đã tìm được một bộ quân phục Đại quân năm 1954 tại Trung Quốc - bộ trang phục gắn với thời điểm quân đội ta tiếp quản thủ đô. Giá trị của hiện vật này càng được khẳng định khi một cựu chiến binh Điện Biên Phủ xác nhận, đây chính là bộ quân phục ông từng mặc. Trong các hoạt động tái hiện, nhóm còn phục dựng trang phục dân quân du kích và bộ đồ của kíp lái xe tăng trong ngày 30-4, góp phần làm sống lại những khoảnh khắc lịch sử bằng hình ảnh cụ thể, sinh động.
Từ những cách tiếp cận mới mẻ ấy, có thể thấy một điều: lòng yêu nước đang được nuôi dưỡng bền bỉ trong cách sống, cách nghĩ của người trẻ hôm nay.
