Tháng 4-2026, phóng viên Báo Sài Gòn Giải Phóng có dịp đến thăm và lắng nghe những câu chuyện "gieo chữ" đầy cảm xúc tại ngôi trường THPT Hữu nghị Lào - Việt Nam (tỉnh Savannakhet, Lào).
Nằm trên khu đất rộng hơn 2ha, trường được xây dựng khang trang từ năm 2017 với 3 dãy nhà 3 tầng, 25 phòng học cùng các công trình phụ trợ. Từ năm học 2019-2020, trường được đưa vào sử dụng, đáp ứng nhu cầu học tập cho học sinh từ bậc tiểu học đến THPT.
Hiện nay, mỗi năm, nhà trường đào tạo gần 1.000 học sinh với 27 lớp. Đồng hành cùng học sinh là hơn 50 giáo viên người Việt Nam và người Lào đang bám trường, bám lớp; kiên trì vượt qua khác biệt về ngôn ngữ và điều kiện sinh hoạt để duy trì việc dạy và học tiếng Việt.
"Gieo chữ" trên đất bạn Lào
Để tiếng Việt vang lên tròn vành, rõ chữ nơi đất bạn, không thể không nhắc đến những nỗ lực vượt khó của đội ngũ giáo viên.
Thầy Nguyễn Đình Dương (quê tỉnh Nghệ An, giáo viên môn Ngữ văn) được Bộ GD-ĐT Việt Nam cử sang Lào dạy tiếng Việt. Đến nay, thầy đã có 5 năm gắn bó với bục giảng tại thủ đô Vientiane và tỉnh Savannakhet.
Theo thầy Dương, những ngày đầu, giáo viên người Việt Nam sang Lào công tác không tránh khỏi khó khăn bởi rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại Lào, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại tỉnh Savannakhet cùng các cơ quan liên quan, công việc của các giáo viên nơi đây dần thuận lợi hơn.
Ngoài giờ đứng lớp, thầy Dương chủ động học thêm tiếng Lào, thường xuyên giao tiếp để gần gũi hơn với đồng nghiệp và học sinh địa phương.
Theo thầy Dương, dạy tiếng Việt ở Lào có đặc thù riêng vì học sinh không đồng đều. “Ở trường có cả học sinh người Lào và học sinh Việt Nam nên cách tiếp cận cũng khác nhau. Với học sinh người Lào, giáo viên phải dạy chậm, ngắn gọn, dễ hiểu; còn dạy học sinh Việt Nam có thể nâng mức kiến thức phù hợp hơn”, thầy Dương chia sẻ.
Dù công tác xa nhà, không tránh khỏi nỗi nhớ gia đình, nhưng điều giữ chân thầy Dương nơi đất bạn không chỉ là trách nhiệm của một người thầy giáo. Với thầy, đó còn là niềm vui khi được góp phần truyền dạy tiếng Việt, lan tỏa văn hóa Việt Nam và vun đắp tình đoàn kết đặc biệt giữa hai nước. Càng sống và làm việc lâu tại đây, thầy Dương càng cảm nhận rõ sự chân thành, hiền hòa của người dân Lào, nhất là các em học sinh.
Gắn bó với Trường THPT Hữu nghị Lào - Việt Nam từ năm 2019, cô Trần Thị Dậu cũng có một hành trình rất riêng với tiếng Việt. Sinh ra trong gia đình có 3 thế hệ sinh sống tại Lào, cô từng gặp không ít trở ngại với tiếng mẹ đẻ. Cô Dậu đã dành 4 năm sang Việt Nam học tập để trau dồi ngôn ngữ và nuôi dưỡng tình yêu với quê hương.
Trở lại trường giảng dạy, chính trải nghiệm vượt khó của bản thân đã giúp cô thấu hiểu và đồng hành tốt hơn với những học sinh đang chập chững học ngôn ngữ mới.
Trong mỗi tiết học, cô Dậu thiết kế bài giảng bằng cách kết hợp sinh động video clip, hình ảnh trực quan... Theo cô, khi học sinh hứng thú, việc tiếp thu tiếng Việt cũng nhẹ nhàng hơn.
Cô Dậu cho biết, nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp đã được tạo điều kiện tìm học bổng sang Việt Nam tiếp tục học tập, từ đó mở ra cơ hội phát triển tương lai.
“Điều ý nghĩa nhất với tôi là được truyền đạt ngôn ngữ mẹ đẻ đến học sinh, để các em hiểu hơn về văn hóa, nếp sống, cách ứng xử của người Việt Nam. Tôi mong các em sau này có cơ hội sang Việt Nam học tập, sinh sống, trực tiếp cảm nhận nhiều hơn về đất nước và con người Việt Nam”, cô Dậu chia sẻ.
Nơi kết nối yêu thương
Giờ ra chơi, Nguyễn Thị Quỳnh, học sinh lớp 11, cùng các bạn người Lào tranh thủ trao đổi bài vở, chỉ cho nhau những từ tiếng Việt còn khó. Sinh ra và lớn lên tại Lào, điều kiện không cho phép thường xuyên về thăm quê, gia đình Quỳnh vẫn duy trì giao tiếp tiếng Việt với nhau mỗi ngày.
Với Quỳnh và nhiều học sinh người Việt Nam nơi đây, được học tại Trường THPT Hữu nghị Lào - Việt Nam không chỉ giúp các em hiểu hơn về quê hương, nguồn cội mà còn mở ra thêm những lựa chọn cho tương lai.
Thầy Kenta Keosouduen, Hiệu trưởng Trường THPT Hữu nghị Lào - Việt Nam, cho biết học sinh của trường gồm cả con em người Việt đang sinh sống tại Lào và học sinh người Lào. Theo thầy, phụ huynh lựa chọn nhà trường không chỉ để con em theo học chương trình phổ thông, mà còn mong các em có nền tảng tiếng Việt và hiểu biết về văn hóa Việt Nam vững chắc hơn; qua đó mở ra định hướng tiếp tục học tập tại Việt Nam trong tương lai.
Theo thầy, chất lượng giáo dục của trường những năm qua được duy trì ổn định; hàng năm đều có học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia. Hiện nay, có 7 học sinh của trường đang ôn thi kỳ thi học sinh giỏi cấp quốc gia.
Kết quả đó đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên người Việt Nam và giáo viên người Lào. Mỗi giáo viên đều có thuận lợi, khó khăn riêng, nhưng đều chung mục tiêu là giúp học sinh học tập, tiếp thu kiến thức tốt hơn, nhất là học tiếng Việt và tiếng Lào.
"Giáo viên người Lào dạy tiếng Việt còn gặp khó khăn về các từ mở rộng, từ khó nên thường xuyên trao đổi với giáo viên Việt Nam để bổ sung kiến thức, điều chỉnh bài giảng phù hợp. Ngược lại, giáo viên Việt Nam cũng nỗ lực học tiếng Lào để việc giao tiếp với học sinh thuận lợi hơn, giúp tiết học hiệu quả và gần gũi hơn", thầy Kenta Keosouduen chia sẻ.
Theo thầy Kenta Keosouduen, nhà trường mong thời gian tới, đội ngũ giáo viên có thêm nhiều cơ hội tập huấn chuyên môn tại Việt Nam; đồng thời tăng số lượng thầy cô được tham gia trong mỗi đợt tập huấn thay vì chỉ giới hạn như hiện nay. Bên cạnh đó, nhà trường cũng kỳ vọng giáo viên, học sinh của trường sẽ có thêm điều kiện giao lưu, học hỏi tại các trường học ở Việt Nam để nâng cao chuyên môn và tăng cường gắn kết giữa giáo viên, học sinh hai nước.
Chia tay chúng tôi, thầy hiệu trưởng cùng giáo viên và học sinh nở nụ cười rạng rỡ, thân tình hẹn một ngày không xa sẽ lại đón chúng tôi trở lại thăm mái trường nghĩa tình này...
