Tình trạng này làm giảm thời gian tích nước tự nhiên cho hệ thống sông hồ, dẫn đến gia tăng nguy cơ thiếu nước từ giữa năm.
Theo quy luật khí hậu nhiều năm, mùa mưa tại Tây Nguyên và Nam bộ thường bắt đầu từ khoảng tháng 5 và kéo dài đến tháng 10 hoặc tháng 11, tùy khu vực. Đây là giai đoạn cung cấp phần lớn lượng nước trong năm cho sông, hồ và sản xuất nông nghiệp.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cảnh báo lượng mưa từ tháng 9 đến tháng 12 tại nhiều khu vực phổ biến thiếu hụt 5-20% so với TBNN. Nền nhiệt trong năm 2026 có xu hướng cao hơn TBNN, số ngày nắng nóng gia tăng.
Nguyên nhân do từ khoảng tháng 6 đến tháng 8, hiện tượng El Nino có khả năng xuất hiện với xác suất 80-90%, cường độ từ trung bình đến mạnh. Cuối năm 2026, El Nino có thể đạt mức rất mạnh với xác suất khoảng 20-25%.
El Nino xuất hiện từ giữa năm sẽ khiến dòng chảy trên nhiều hệ thống sông suy giảm. Tại Bắc bộ, lượng dòng chảy trên nhiều sông và hồ chứa dự báo thiếu hụt 10-50% so với TBNN trong các tháng giữa và cuối năm. Khu vực Trung bộ phổ biến thiếu hụt 15-40%.
Nguy cơ hạn cục bộ có thể xuất hiện từ tháng 6 đến tháng 8 tại Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng. Tại Nam bộ, dòng chảy từ sông Mê Công về ĐBSCL có thể thiếu hụt so với TBNN.
Trong khi đó, số liệu quan trắc từ đầu năm 2026 cho thấy nguồn nước tại nhiều khu vực vẫn ở mức khá. Từ tháng 1 đến giữa tháng 4, khu vực Bắc bộ có điều kiện nguồn nước thuận lợi. Dòng chảy trên một số sông lớn cao hơn TBNN, như sông Đà về hồ Hòa Bình cao hơn 45-94%, sông Hồng tại Hà Nội cao hơn 13-35%.
Tổng dung tích các hồ thủy điện lớn ở Bắc bộ đạt khoảng 22,3 tỷ m3 tính đến ngày 15-4, cao hơn khoảng 1,1 tỷ m3 so với trung bình 5 năm gần đây. Dung tích các hồ thủy lợi ở Bắc bộ đạt khoảng 59,3% dung tích thiết kế, khu vực Trung bộ khoảng 71%.
Tại khu vực Tây Nguyên, đặc biệt Gia Lai - Lâm Đồng, dòng chảy đang thấp hơn TBNN từ 25-64%. Điều này cho thấy tình trạng thiếu nước cục bộ đã xuất hiện sớm tại một số khu vực.
Ở ĐBSCL, dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công về hạ lưu hiện cao hơn TBNN cùng kỳ. Mực nước đầu nguồn các sông ở trong khu vực cao hơn TBNN khoảng 0,1m nên xâm nhập mặn từ đầu năm đến nay thấp hơn TBNN.
Các số liệu cho thấy nguồn nước đầu năm 2026 chưa thiếu. Tuy nhiên, với diễn biến mùa mưa có khả năng rút ngắn, cùng tác động của El Nino làm gia tăng nắng nóng và giảm lượng mưa, nguồn nước trên hệ thống sông ngòi, hồ chứa sẽ suy giảm rõ từ giữa năm tại nhiều khu vực.
