Ngày 18-3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội thảo về công nghệ mới trong dự báo và cảnh báo sớm thiên tai.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, thiên tai đang gia tăng về tần suất, cường độ và mức độ cực đoan dưới tác động của biến đổi khí hậu. Giai đoạn 2021-2025, trung bình mỗi năm Việt Nam chịu ảnh hưởng khoảng 10-12 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, cùng hàng trăm đợt mưa lớn và hiện tượng thời tiết nguy hiểm.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 5 năm gần đây, thiên tai đã khiến hơn 1.500 người thương vong, mất tích, thiệt hại kinh tế ước tính hàng trăm ngàn tỷ đồng.
Theo Cục Khí tượng - thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện nay, nhiều loại hình thiên tai diễn ra trên phạm vi hẹp nhưng cường độ lớn và biến đổi nhanh như: mưa cực đoan tại đô thị, lũ quét, sạt lở đất ở miền núi, hạn hán và xâm nhập mặn tại ĐBSCL. Tình trạng này làm giảm thời gian ứng phó, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng dự báo và cảnh báo sớm. Theo các chuyên gia tại hội thảo, nếu thông tin được cung cấp kịp thời, chính xác và đến đúng đối tượng, thiệt hại có thể giảm đáng kể.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng công nghệ mới là giải pháp đột phá. Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, viễn thám, mô hình dự báo số độ phân giải cao, mạng lưới cảm biến và hệ thống quan trắc tự động cho phép xử lý dữ liệu nhanh, nâng độ chính xác dự báo và hỗ trợ xây dựng kịch bản ứng phó theo từng khu vực.
Theo ông Nguyễn Xuân Hiển, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng - thủy văn quốc gia, việc tích hợp AI giúp cải thiện độ chính xác dự báo cường độ bão khoảng 10-20% trong ngắn hạn. Đồng thời, công nghệ cho phép nhận dạng vị trí, cường độ bão từ dữ liệu vệ tinh với độ chính xác trên 90%. Các hệ thống cảnh báo dông, lốc, mưa lớn cực ngắn đang được phát triển, có thể đưa ra cảnh báo sớm từ 30 phút đến vài giờ. Một số nền tảng giám sát lũ quét, sạt lở đất theo thời gian thực, chi tiết đến cấp xã... cũng đang được triển khai thí điểm.
Tuy nhiên, đại diện cơ quan khí tượng - thủy văn cũng thừa nhận, công tác dự báo vẫn còn nhiều hạn chế. Độ chính xác dự báo mưa lớn, đặc biệt với các ngưỡng nguy hiểm, còn thấp. Cùng với đó, sai số dự báo quỹ đạo và cường độ bão chưa cải thiện trong nhiều năm. Hệ thống quan trắc thiếu đồng bộ, dữ liệu chưa liên thông, thiếu các bộ dữ liệu nền như địa chất, địa hình theo thời gian thực. Nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế tài chính cho nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới còn hạn chế.
Từ góc độ cộng đồng, TS Cao Đức Phát, Chủ tịch Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai cho rằng, cần đưa thông tin cảnh báo “đến sát hơn, nhanh hơn” tới người dân, nhất là các khu vực dễ bị tổn thương. Việc ứng dụng nền tảng số, thiết bị di động và truyền thông đa kênh sẽ giúp nâng khả năng tiếp cận thông tin, qua đó tăng hiệu quả phòng tránh.
