Đây là tín hiệu mà các doanh nghiệp tham gia phân phối bán lẻ dược phẩm có thể nhận thấy sau một thời gian triển khai thực hiện GPP (Thực hành nhà thuốc tốt). Điều này càng được khẳng định khi lãnh đạo Bộ Y tế đã có những động thái thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến vấn đề này. ông Cao Minh Quang, Thứ trưởng Bộ Y tế cùng các cộng sự của mình từ Hội Dược học Việt Nam, Cục Quản lý dược Việt Nam, Sở Y tế TPHCM đã dành thời gian để truyền tín hiệu vui ấy đến các doanh nghiệp (DN).
Cái khó của người tiên phong
Điều này có thể thấy rõ nhất từ minh chứng của nhà thuốc Phano 2 – nhà thuốc đầu tiên của TPHCM đạt chuẩn GPP. Sau một tuần khai trương, nhà thuốc này đã phải “hy sinh” đến 40% doanh số của mình khi phải từ chối 40% khách hàng đến mua thuốc mà không có toa của bác sĩ hoặc toa không hợp lệ. Trong số này, 75% khách hàng bị từ chối đã tỏ thái độ rất bực dọc và theo ông Trần Hữu Đức – Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Dược phẩm Phano: thậm chí không ít người đã dùng những lời lẽ cay đắng để mắng nhân viên nhà thuốc vì cái tội “chảnh không bán thuốc”.
Phát biểu tại hội thảo “Triển khai thực hành nhà thuốc tốt – GPP” tổ chức ngày 25-10 tại Sở Y tế TPHCM, nhiều DN cho rằng việc triển khai GPP hiện nay xem như sự hy sinh của các DN. Theo lộ trình thực hiện GPP, đến ngày 1-1-2011, tất cả nhà thuốc phải đạt chuẩn GPP. Điều này cũng có nghĩa là từ nay đến thời điểm đó, các nhà thuốc (nếu thiếu ý thức vì cộng đồng) vẫn có thể buôn bán dược phẩm theo kiểu bầy hầy như cũ: cơ sở vật chất ọp ẹp, mướn bằng dược sĩ, thuốc bán không cần kê toa, không cần tư vấn sử dụng thuốc, nguồn gốc thuốc có thể nhập nhèm và vẫn được hưởng chính sách thuế khoán. Trong khi đó, những DN tiên phong triển khai chuẩn GPP lại “gò” mình vào những cái khó: đầu tư lớn cho cơ sở vật chất; chỉ bán thuốc có kê toa của bác sĩ, đảm bảo chất lượng thuốc, tư vấn thuốc cho bệnh nhân, giám sát việc sử dụng thuốc, thuế nộp đầy đủ, rõ ràng.
Không chỉ thế, cái khó lớn hơn của những DN triển khai GPP trong thời điểm này là họ phải làm sao thay đổi được tâm lý của người tiêu dùng. Vẫn thói quen mua thuốc không toa và đặc biệt mua các thuốc đặc trị, biệt dược (thậm chí cả những biệt dược không được phép lưu hành) dễ như mua kẹo và không quen với chế độ chăm sóc tốt nên nhiều người tiêu dùng đã không chấp nhận “gò mình” theo những tiêu chuẩn mà nhà thuốc GPP đặt ra và sẵn sàng từ chối để đi mua thuốc ở nơi không GPP: mua thuốc dễ dàng, nhanh chóng. Không chỉ phải cạnh tranh với một số lượng lớn nhà thuốc không đạt chuẩn GPP, các nhà thuốc GPP còn phải đối mặt với việc hàng ngàn phòng mạch của các bác sĩ hiện vẫn vô tư vừa khám bệnh – vừa bán thuốc.
Từ những so sánh này có thể nhận thấy rất rõ sự thiếu công bằng trên một sân chơi mà phần thiệt đang nghiêng về những người tiên phong cho một hướng đi tích cực, nhất là khi hiện nay thị trường dược phẩm tại Việt Nam chủ yếu cạnh tranh về giá chứ không phải dịch vụ.
Cơ hội lớn sau khó khăn
Đây là cam kết mà Thứ trưởng Cao Minh Quang, thay mặt cho Bộ Y tế, đã hứa chắc nịch với các DN. Đến thăm và động viên 2 nhà thuốc đầu tiên đạt chuẩn GPP của TPHCM là Phano 2 và Y Đức, ông Cao Minh Quang khẳng định: Đằng sau DN còn có sự quản lý của nhà nước. Lãnh đạo các bộ ngành liên quan sẽ cùng các DN quyết tâm thực hiện mục tiêu này vì đây là bộ mặt của ngành dược Việt Nam. Mục tiêu cuối cùng của ngành dược cũng là chăm sóc bệnh nhân. Vì thế nếu chúng ta có đạt hàng trăm cái chuẩn khác mà khâu cuối cùng là đưa viên thuốc đến tay bệnh nhân không đạt chuẩn thì cũng chẳng có ý nghĩa gì. Đi mà không có GPP thì chẳng khác gì suốt đời chúng ta đi bằng nạng. Ông cũng khẳng định rằng, hiện nay, Bộ Y tế đã soạn thảo xong các chính sách ưu đãi cho các DN có nhà thuốc đạt chuẩn GPP và chỉ chờ “bấm nút” để pháp chế hóa những quy định này.
Trong tổng số khách hàng đến nhà thuốc đạt chuẩn GPP trong tuần đầu: - 62% khách hàng giao dịch thành công đúng với những quy định của chuẩn GPP. |
Theo đó, tất cả DN có chuỗi nhà thuốc đạt chuẩn GPP sẽ được cấp giấy phép nhập khẩu trực tiếp hoặc nhập khẩu ủy thác những biệt dược chưa có ở Việt Nam, chưa có Visa. Các nhà thuốc GPP sẽ được kinh doanh ở phạm vi rộng hơn các nhà thuốc không GPP (đến một thời điểm trong lộ trình, các nhà thuốc không GPP sẽ không được bán các loại thuốc thuộc danh mục thuốc có kê đơn và chỉ còn nhà thuốc GPP được phép – việc này thứ trưởng đã giao về cho các sở y tế địa phương); chính sách thuế sẽ có những ưu đãi tốt nhất cho DN. Đặc biệt, ông Quang cũng cho biết, bộ đã dành khoản kinh phí 2,5 – 3 triệu USD để giúp quảng bá thương hiệu nhà thuốc GPP.
Một tín hiệu vui nữa có thể ghi nhận từ thực tế, theo ông Trần Hữu Đức, trong số 40% khách hàng bị từ chối bán thuốc vì không có toa bác sĩ, sau đó đã có 20% khách hàng quay lại cảm ơn Phano vì quy định này và lần thứ hai quay lại mua thuốc họ đã có toa của bác sĩ và được xem là những khách hàng trung thành của nhà thuốc.
Kim Liên
