Nhận diện và tri ân “báu vật nhân văn sống”

SGGPO

Đặc thù của di sản văn hóa phi vật thể là được gìn giữ, trao truyền bằng miệng, truyền nghề, vì vậy, nghệ nhân thực hành luôn có vị trí quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản. Với mong muốn đem đến một cái nhìn toàn diện hơn góp phần vào việc tôn vinh và tri ân “báu vật nhân văn sống”, TS Phạm Cao Quý vừa hoàn thành và ra mắt cuốn sách “Nghệ nhân Thực hành di sản văn hóa phi vật thể”.

Với gần 300 trang, cuốn sách được chia làm 4 phần lớn với một số nghiên cứu về chính sách thực hành di sản văn hóa phi vật thể; Nhận diện nghệ nhân; Chính sách đối với nghệ nhân và phần cuối là Gợi ý chính sách dành cho nghệ nhân.

Nhận diện và tri ân “báu vật nhân văn sống” ảnh 1

Theo TS Phạm Cao Quý, trong một thời gian dài đã có sự “đánh đồng” nghệ nhân và nghệ sĩ và chỉ những người làm nghề thủ công mới được nhận diện là nghệ nhân. Song theo tác giả nhận định “Nghệ nhân là người nắm giữ và thực hành ở trình độ cao những hiểu biết, kỹ năng, kỹ thuật về di sản văn hóa phi vật thể”. Nghệ nhân thực hành di sản phi vật thể là người được kế thừa, nắm giữ di sản của cha ông truyền lại cho thế hệ mai sau. Nghệ nhân thực hành được ví như những “báu vật nhân văn sống”, “bảo tàng sống”, “kho tàng di sản văn hóa sống” mà không thể có hình thức vật chất nào thay thế.

Trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, người nắm giữ, thực hành di sản được đánh giá là nhân tố quan trọng nhất. Di sản văn hóa phi vật thể không nằm ngoài con người, nó được chính bản thân con người dưới góc độ cá nhân, nhóm, cộng đồng nắm giữ và thực hành. Họ là những người đóng góp vai trò chủ chốt trong quá trình tiếp nhận, sáng tạo và chuyển giao cho thế hệ kế tiếp; là những người “kiến tạo xã hội mang màu sắc truyền thống”. Nói như vậy có nghĩa là di sản phi vật thể luôn sống cùng đời sống con người, nó chịu những tác động đe dọa và có nguy cơ mai một, thất truyền “đóng băng ở quá khứ”.

Trên cơ sở nghiên cứu, điền dã, tham khảo kinh nghiệm quốc tế của Hàn Quốc, Nhật Bản... TS Phạm Cao Quý cũng đưa ra một số gợi ý nhằm thay đổi một số chính sách liên quan tới nghệ nhân. “Mặc dù luôn cần chính sách liên quan tới đảm bảo an sinh cho nghệ nhân. Nhưng chính sách này không thể mãi được thực hiện theo cách “bao cấp” mà cần được thực hiện theo hướng giúp nghệ nhân có thể thoát khỏi nó bằng việc tự tăng thu nhập bằng chính việc thực hành di sản văn hóa phi vật thể mà mình đang nắm giữ…”- TS Phạm Cao Quý nêu rõ.

Nghiên cứu về di sản văn hóa phi vật thể nói chung cũng như về nghệ nhân thực hành di sản văn hóa phi vật thể nói riêng là nội dung vừa mới lại vừa khó. Nghiên cứu về chính sách đối với nghệ nhân, đối với di sản văn hóa phi vật thể cũng vậy. Do đó, cuốn sách ra đời nhằm góp thêm một phần nhỏ vào sự hình thành Khoa học về di sản văn hóa phi vật thể trong tương lai.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ông Võ Văn Rạng hành nghề “chữa bệnh” cho sách cũ

“Bác sĩ” của sách cũ

Mỗi ngày, có hàng chục đầu sách mới ra đời, bày bán ở các cửa hàng sách lẫn trên các kênh thương mại điện tử. Chưa kể, theo xu hướng của thời đại, không ít người đã chuyển qua đọc sách điện tử hoặc nghe sách nói. Vậy mà ở TPHCM, vẫn có những người đang cặm cụi hàng ngày “chữa bệnh” cho những cuốn sách cũ. Họ thường được nhiều người gọi thân thương là “bác sĩ” của sách cũ!

Phim

Phim cổ tích "Gái khôn được chồng" lên sóng

Nằm trong series Cổ tích Việt Nam, Gái khôn được chồng mang đến câu chuyện tình yêu không "môn đăng hộ đối” nhưng trải qua chia ly, hạnh phúc đích thực cuối cùng cũng mỉm cười.


Âm nhạc

Đạo nhạc - ranh giới mong manh

MV Chúng ta của hiện tại của Sơn Tùng M-TP vừa trở thành tâm điểm khi biến mất khỏi YouTube, cùng nghi vấn vi phạm bản quyền. Từ câu chuyện này, có thể thấy ranh giới giữa sáng tạo và tham khảo, vay mượn trong âm nhạc khá mong manh.

Mỹ thuật

Sân khấu

Mãi một niềm tin

Vở kịch truyền hình Mãi một niềm tin (tác giả Hoàng Hạc, biên tập Nguyễn Minh Hải, thạc sĩ - đạo diễn dàn dựng Hoàng Duẩn) sẽ lên sóng Đài Truyền hình TPHCM (HTV) trong tháng 3-2021. 

Sáng tác

Đôi bàn tay

Người yêu đầu đời của tôi có đôi bàn tay xấu. Bàn tay của thiếu nữ mười bảy, mười tám mà nổi gân, thô ráp... Cô ấy có khuôn mặt thanh tú, ánh mắt đẹp, dáng xinh, nhưng nhà nhiều em, đi học về là quần quật chuyện nhà, nên đôi tay xấu là chuyện thường tình.