Nhiều địa phương phía Nam đau đầu với rác

Chậm thu gom rác trong khu dân cư

Gom các bịch rác chất đống trước nhà cho vào bao tải lớn và buộc chặt miệng bao, bà Võ Thị Thu Ba (ở đường 21, khu dân cư 586, phường Hưng Phú, TP Cần Thơ) cho hay: “10 ngày nay, đơn vị thu gom không đến lấy rác. Nhà tôi và các hộ dân ở đây phải làm cách này để đỡ hôi thối”. Theo bà Thu Ba, từ cuối tháng 4-2026 đến nay, việc thu gom rác rất chậm. Ban đầu chỉ chậm 3-4 ngày, về sau chậm đến 10 ngày. Rác bị phân hủy, bốc mùi khắp khu dân cư. Khi phản ánh, người dân nhận nhiều lý do, như nhân viên nghỉ bệnh, bãi rác quá tải, doanh nghiệp chưa trả lương cho nhân viên.

Không chỉ khu dân cư 586, nhiều tuyến đường tại các phường Cái Răng, Tân An, Ninh Kiều cũng xảy ra tình trạng rác chất đống. Trên các tuyến đường Trương Vĩnh Nguyên, Lê Bình (phường Cái Răng), rác thải đủ loại chất thành đống to, nước rỉ rác chảy xuống lòng đường. “Rác thải không được thu gom thường xuyên, tồn đọng nhiều, nhưng phí thu gom rác thì tăng. Năm trước chỉ 25.000 đồng/tháng/hộ, nay lên 50.000 đồng. Chúng tôi đã gặp lãnh đạo phường và công ty môi trường nhưng chưa có câu trả lời thỏa đáng”, ông Bảy Thành, chủ một quán phở trên đường Trương Vĩnh Nguyên, nói.

Đại diện Công ty cổ phần đô thị Cần Thơ cho biết, thành phố có hơn 15 đơn vị tham gia thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt với khối lượng khoảng 1.500-1.700 tấn/ngày. Các đơn vị ký hợp đồng với UBND các xã, phường để thực hiện dịch vụ. Tuy nhiên, thời gian qua, nhiều vướng mắc về cơ chế tài chính, định mức đơn giá và kinh phí hoạt động khiến việc thanh toán cho doanh nghiệp bị chậm trễ. Có doanh nghiệp bị nợ hơn 60 tỷ đồng chỉ trong 2 quý đầu năm 2026. Cùng với đó, lãi vay và giá nhiên liệu tăng khiến nhiều doanh nghiệp thu gom rác hoạt động thua lỗ, thiếu nguồn chi trả lương và các chế độ cho người lao động, dẫn đến công nhân nghỉ việc, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác thu gom, vận chuyển rác sinh hoạt trên địa bàn TP Cần Thơ.

Tồn đọng hàng trăm ngàn tấn rác thải

Tại tỉnh Cà Mau, chỉ có duy nhất 1 đơn vị xử lý rác là Nhà máy xử lý rác thải TP Cà Mau. Sau khi phải bù lỗ nhiều năm, ngày 16-6-2025, chủ đầu tư nhà máy là Công ty TNHH xây dựng - thương mại - du lịch Công Lý đã cho nhà máy ngừng hoạt động. Từ đó đến nay, rác thải trên địa bàn được thu gom, tập kết về 21 bãi rác (6 bãi rác tập trung, 15 bãi rác tạm) để chôn lấp. Theo Sở NN-MT tỉnh Cà Mau, mỗi ngày trên địa bàn tỉnh phát sinh gần 1.300 tấn rác thải sinh hoạt, nhưng chỉ chôn lấp được khoảng 1.088 tấn. Lượng rác tồn ở Cà Mau hiện lên đến hàng chục ngàn tấn.

Tại tỉnh An Giang, hàng trăm hộ dân ở xã Bình Hòa liên tục phản ánh đến chính quyền và ngành chức năng địa phương về tình trạng ô nhiễm môi trường do bãi rác Bình Hòa gây ra. Đại diện Công ty cổ phần Môi trường đô thị tỉnh An Giang (đơn vị thu gom rác ở tỉnh An Giang) cho hay, dù bãi rác Bình Hòa đã quá tải nhưng mỗi ngày nơi này vẫn phải tiếp nhận hơn 300 tấn rác từ 3 phường và 11 xã.

“Chúng tôi chịu rất nhiều áp lực, nếu không thu gom thì rác sẽ ngập trên đường, còn đưa rác về bãi thì lại quá tải, gây ô nhiễm. Mỗi tháng chúng tôi phải thuê phương tiện nén lượng rác cũ để chất thêm rác mới, tuy nhiên không biết sẽ nén được bao lâu nữa, hiện bãi rác đã cao gần 30m”, ông Phan Đại Nhân, đại diện Công ty cổ phần Môi trường đô thị tỉnh An Giang, lo lắng.

Theo ông Nhân, một số bãi rác còn lại của tỉnh An Giang như Chợ Mới, Ô Lâm, Giồng Riềng, Gò Quao… cũng trong tình trạng tương tự. Nếu địa phương không có giải pháp căn cơ, nguy cơ “vỡ trận” rác thải tại An Giang là rất lớn. Theo Sở NN-MT tỉnh An Giang, toàn tỉnh có 24 bãi rác lộ thiên đã ngưng hoạt động do quá tải, với tổng lượng rác tồn đọng ước tính gần 154.000 tấn.

Tại tỉnh Đồng Tháp, hàng loạt bãi rác cũng đang chịu sức ép lớn về xử lý rác. Nghiêm trọng nhất là bãi rác Long Chánh ở phường Bình Xuân. Hiện bãi rác này đang tồn hơn 40.000 tấn rác. Theo phản ánh, bãi rác quá tải, trong khi công tác quản lý của đơn vị chủ quản lại bỏ ngỏ. Không chỉ rác thải vô cơ, hữu cơ, ngay cả nước thải hút hầm cầu cũng bị người dân chở đến đổ ở đây.

Tại tỉnh Vĩnh Long, sau khi Sở NN-MT tỉnh cho xây kè, cải tạo các ô chôn lấp tại bãi rác An Hiệp (bãi rác lớn của tỉnh), tình trạng rác thải chất đống trên đường, trong chợ, công viên đã phần nào cải thiện. Tuy nhiên, người dân địa phương cho rằng, đây chỉ là giải pháp tình thế, nguy cơ “vỡ trận” rác thải vẫn tiềm ẩn do Nhà máy đốt chất thải rắn phát điện Bến Tre vẫn chưa đưa vào khai thác sau nhiều năm triển khai.

Không chỉ các tỉnh ở khu vực ĐBSCL, phía Đông tỉnh Lâm Đồng cũng đang chịu cảnh tương tự. Dự án Nhà máy xử lý rác Phan Thiết (phường Tiến Thành, tỉnh Lâm Đồng), do Công ty TNHH Nhật Hoàng làm chủ đầu tư, bị ngừng hoạt động từ ngày 1-7-2025. Sở NN-MT tỉnh Lâm Đồng cho biết, trong quá trình vận hành nhà máy xử lý rác, công ty này có nhiều sai phạm nghiêm trọng trong việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường, thực hiện không đầy đủ các nội dung theo giấy phép.

Để việc thu gom rác không bị gián đoạn, chính quyền đã thực hiện giải pháp tạm thời là đưa rác thải ở các phường Mũi Né, Phú Thủy, Phan Thiết, Hàm Thắng, Tiến Thành về bãi rác Bình Tú (phường Tiến Thành). Thế nhưng, bãi rác rộng 26ha này hoạt động từ năm 1999 và từ lâu đã nằm trong danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, cần xử lý triệt để. Theo UBND phường Tiến Thành, bãi rác Bình Tú hiện đã quá tải, không còn khả năng mở rộng. Hiện nay, UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu tăng cường xử lý nước rỉ rác, phun chế phẩm khử mùi và triển khai Dự án cải tạo, xử lý ô nhiễm bãi rác Bình Tú với tổng số vốn hơn 88 tỷ đồng.

Tình trạng chậm thu gom rác tại khu dân cư, những bãi rác tồn đọng hàng chục, hàng trăm ngàn tấn cho thấy áp lực xử lý rác thải ở nhiều địa phương khu vực phía Nam đã ở mức báo động. Cùng với giải pháp trước mắt, việc sớm hoàn thiện cơ chế tài chính, đẩy nhanh các dự án xử lý và nâng cao năng lực thu gom, xử lý rác đang là yêu cầu cấp bách.