Thời gian gần đây, hệ sinh thái đất ngập nước tại VQG Tràm Chim đang phục hồi, các loài thủy sinh đặc trưng của Đồng Tháp Mười xưa như: Hoa nhĩ cán tím, nhĩ cán vàng (rong trứng), hoa súng trắng, tím... xuất hiện trở lại nhiều hơn.
Đặc biệt, VQG Tràm Chim đã phục hồi quần xã năng kim (cộng đồng sinh vật trong bãi năng kim) được gần 100ha ở khu vực vùng lõi VQG Tràm Chim, cùng với đó là sự trưởng thành mạnh mẽ của những cây tràm non… Đây cũng là tiền đề quan trọng cho việc chủ động chuẩn bị nguồn thức ăn thiên nhiên ưa thích cho sếu đầu đỏ.
Trong số chim, cò về sinh sống và kiếm ăn, có nhiều loài chim quý hiếm như chim cà kheo, chim giang sen, chim bồ nông chân xám và nhiều loài chim di cư khác.
Tại các khu đồng cỏ, đầm nước và lung sen, nhiều loài chim như cò trắng, cò ốc, le le xuất hiện với mật độ dày. Đặc biệt, những đàn cò bay lượn theo từng nhóm lớn, đáp xuống kiếm ăn tạo nên khung cảnh tự nhiên sinh động.
Theo Ban quản lý, kết quả này có được nhờ việc chủ động điều tiết nguồn nước hợp lý, phục hồi thảm thực vật và bảo vệ môi trường sống cho các loài chim. Nhờ đó, số lượng cá thể quay về ngày càng tăng, có thời điểm lên đến hàng ngàn con.
Không chỉ góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, sự trở lại của các loài chim còn mang lại lợi ích kinh tế cho người dân xung quanh. Anh Lê Văn Hùng, một người dân sống gần khu vực cho biết, giờ chim về nhiều hơn hẳn, khách du lịch cũng đông nên việc buôn bán thuận lợi hơn.
Chị Nguyễn Thị Mai, du khách đến từ TPHCM cho hay, không gian ở đây rất thoáng đãng, trong lành. Đặc biệt là cảnh đàn chim bay kín trời rất ấn tượng, thích hợp để tham quan, thư giãn.
Ông Đoàn Văn Nhanh, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn và Hợp tác quốc tế, VQG Tràm Chim cho biết, những cánh chim dần xuất hiện trở lại và ngày càng nhiều hơn. Đây là bằng chứng cho hiệu quả ban đầu của các nỗ lực phục hồi sinh cảnh và bảo tồn hệ sinh thái tại VQG Tràm Chim. Chính sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và cộng đồng địa phương đã có tác động tích cực trong công tác bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái tại VQG.
Cũng theo ông Đoàn Văn Nhanh, vừa qua, đàn chim bồ nông chân xám gồm 6 cá thể đã xuất hiện tại vùng đầm lầy thuộc khu A1 (khu vực được bảo tồn nghiêm ngặt của VQG Tràm Chim) sau 6 năm vắng bóng.
Bồ nông chân xám là loài chim quý hiếm, nguy cấp, nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Sách đỏ thế giới do suy giảm nghiêm trọng số lượng. Loài này có đặc điểm nhận dạng chân màu xám, chiều dài thân từ 1,2 đến 1,4m; chân có màng bơi, mỏ dài với túi da lớn bên dưới có thể giãn rộng để chứa cá, sống và kiếm ăn theo đàn.
Theo Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) tại Việt Nam, đàn bồ nông chân xám xuất hiện cho thấy điều kiện sinh thái tại VQG Tràm Chim đang từng bước cải thiện.
VQG Tràm Chim tiếp giáp với 4 xã, gồm: Tràm Chim, Phú Thọ, Tam Nông và An Hòa, tổng diện tích hơn 7.300ha, là một trong những vùng đất ngập nước còn sót lại mang đặc trưng tiêu biểu của hệ sinh thái Đồng Tháp Mười xưa; đồng thời cũng là nơi bảo tồn hàng trăm loài thực vật, chim nước và thủy sinh vật quý hiếm. Năm 2012, Tràm Chim được quốc tế công nhận là khu Ramsar thứ 4 của Việt Nam và là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới.
