Xanh mát vùng ngoại thành
Từ trung tâm TPHCM, xuôi theo tỉnh lộ 9 gần 20km là đến xã Bình Mỹ, một vùng nông thôn ven sông Sài Gòn. Nơi đây, những con đường làng phủ bóng cây xanh đón nhiều đoàn khách tìm về. Du khách được đạp xe giữa làng quê ven sông, dừng lại bên một quán cà phê nhỏ, tự tay vẽ lên một sản phẩm gốm, hay ngồi nghe các mẹ, các chị kể chuyện về một nghề truyền thống. Ở đó, du lịch đến từ chính nhịp sống thường nhật. Những trang trại bò sữa, những khu vườn trái cây, những bữa ăn dân dã vốn là điều quen thuộc của người dân địa phương, giờ đây lại trở thành trải nghiệm đáng nhớ đối với du khách.
Vườn chôm chôm Trung An (xã Bình Mỹ) là một trong những điểm nhấn đặc sắc về du lịch sinh thái của TPHCM. Chị Ba Hạnh đã hơn hai thập niên gắn bó với khu vườn sinh thái này, vừa hướng dẫn khách hái chôm chôm trên cây, vừa cười hiền lành: “Làm nông nghiệp mà có người tới nghe mình kể chuyện vườn, tự nhiên thấy nghề quý hơn. Nhờ du lịch sinh thái, thu nhập của gia đình cũng đỡ lên”.
Nằm phía Bắc TPHCM, giữa cái nóng bức của mùa khô Nam bộ, nông trại Sol Retreat Farm (xã Thường Tân) hiện ra trước mắt du khách với nhiều mảng xanh. Cách đây chừng 10 năm, từ mảnh đất đồi dốc khô cằn rộng 10ha giáp với tỉnh Đồng Nai, bà Nguyễn Thị Xuân Thu, người con vùng núi Lào Cai, đã cùng cộng sự gây dựng nên một nông trại trồng hồ tiêu, bưởi, quýt đạt chuẩn VietGAP, cho thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm. Khi kinh tế ổn định, bà Thu dành một phần diện tích để phát triển mô hình du lịch sinh thái mang phong cách Tây Bắc, với nhà sàn, quán cà phê, khu nghỉ dưỡng…, như một cách gửi gắm tình cảm quê hương giữa vùng đất phương Nam.
Theo ông Đoàn Quang Cảnh, Chủ tịch UBND xã Thường Tân, Sol Retreat Farm ban đầu chỉ là mô hình quán cà phê kết hợp nông trại trên vùng đất đồi. Vậy nhưng, với định hướng dài hạn, chủ đầu tư đã phát triển nơi đây thành hệ sinh thái du lịch đa dạng, phục vụ từ trải nghiệm nông nghiệp đến nghỉ dưỡng ngắn ngày cho du khách. “Ở Thường Tân, người nông dân không rời bỏ ruộng vườn để làm du lịch, mà chính ruộng vườn trở thành tài nguyên để làm du lịch”, ông Cảnh cho biết.
Đáng chú ý, trong kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và lễ 30-4, 1-5 năm nay, chợ quê An Nhứt (xã Long Điền) là điểm đến khá thú vị ở Nam bộ. Từ khoảng 16 giờ chiều hàng ngày, con đường nhỏ trên cánh đồng An Nhứt dần trở nên đông đúc. Thực khách tìm đến đây để thưởng thức đa dạng các món ăn, từ bánh, trái cây, các thức ăn miền quê cho đến món nướng hải sản; và hơn hết là hít thở không khí trong lành, mát mẻ của chiều hè trên ruộng lúa. Có thời điểm, nhiều du khách tràn xuống những thửa ruộng, thưởng thức những món ngon trên nền đất đầy rơm rạ vừa gặt xong. Theo UBND xã Long Điền, đến hết ngày 1-5, “điểm đến” này đã thu hút hơn 40.000 lượt du khách đến trải nghiệm.
Tiềm năng du lịch nông thôn
Khi không gian đô thị mở rộng, áp lực chuyển đổi đất đai gia tăng, bài toán đặt ra không chỉ là sản xuất nhiều hơn mà là tạo ra giá trị cao hơn trên cùng một diện tích. Du lịch nông thôn tại TPHCM, trong bối cảnh ấy, trở thành một đáp án hợp lý.
Về vấn đề này, ông Võ Thành Giàu, Phó Giám đốc Sở NN-MT TPHCM, cho hay, thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới, việc điều chỉnh chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026-2030 mang ý nghĩa chiến lược, nhằm bảo đảm sự đồng bộ giữa tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và quy hoạch đô thị dài hạn. Thành phố sẽ tổ chức lại không gian sản xuất theo hướng gắn với sinh thái, cảnh quan và chất lượng môi trường, phù hợp với đặc thù của một đô thị đặc biệt.
Trong xu thế phát triển du lịch sinh thái, Hội Nông dân TPHCM đang triển khai chương trình đào tạo kỹ năng làm du lịch cho nông dân, như kỹ năng dẫn khách, thuyết minh câu chuyện sản phẩm, tổ chức hoạt động trải nghiệm, bán hàng OCOP...
Trong khi đó, theo ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TPHCM, du lịch sinh thái tại thành phố không còn là hoạt động phụ mà đang trở thành sinh kế mới và là kênh quảng bá hiệu quả nhất cho nông sản, văn hóa nông thôn của thành phố. Chẳng hạn, Nông Trang Xanh (xã An Nhơn Tây) trở thành điểm đến quen thuộc của học sinh, sinh viên và các đoàn khách muốn trải nghiệm nông nghiệp sạch. Cũng ở xã An Nhơn Tây, vườn lan Huyền Thoại không chỉ là nơi sản xuất mà còn là không gian học hỏi về kỹ thuật nuôi trồng.
Ở các xã Thạnh An, Cần Giờ, các mô hình trải nghiệm nuôi và khai thác hàu mang đến sản phẩm du lịch sinh thái biển độc đáo. Hay làng nghề bánh tráng tại xã Phú Hòa Đông, các vườn xoài ở xã Cần Giờ mở cửa cho khách tham quan, tạo thành chuỗi hoạt động phong phú...
