Những bài học làm người từ “Chuyện đời xưa”

SGGPO

Chuyện đời xưa (NXB Văn học) là một tác phẩm khá đặc biệt của Trương Vĩnh Ký. Sách tập hợp nhiều câu chuyện hài hước, hóm hỉnh mang tính ngụ ngôn. Ẩn đằng sau tiếng cười đầy sảng khoái là những bài học làm người sâu sắc, dạy người ta cách đối nhân xử thế trong đời sống.

Trương Vĩnh Ký (hay còn được biết đến với cái tên khác là Pétrust Ký) là một học giả, ký giả nổi tiếng cuối thế kỷ XIX. Ông là người tiên phong trong việc phát triển báo chí bằng chữ Quốc ngữ. Được sự đồng ý của chính quyền bảo hộ lúc bấy giờ, Trương Vĩnh Ký đã thành lập tờ báo bằng chữ quốc ngữ đầu tiên ở nước ta, đó chính là Gia Định báo. Sau này, ông còn làm chủ bút của tờ Nam Kỳ.

Không chỉ là hoạt động tích cực trong lĩnh vực báo chí hay ngoại giao, ông còn được giới trí thức đương thời ngưỡng vọng vì tài cao học rộng, uyên bác trong nhiều lĩnh vực. Nói về Trương Vĩnh Ký, học giả Pháp cuối thế kỷ XIX Jean Bouchot đã gọi ông là: “Một nhà bác học duy nhất ở Đông Dương và cho đến ở nước Trung Hoa hiện đại nữa”.

Những bài học làm người từ 'Chuyện đời xưa' ảnh 1 "Chuyện đời xưa" mang đến những câu chuyện hài hước, hóm hỉnh cùng những bài học làm người sâu sắc
Ông có thể sử dụng thành thạo tới 26 ngôn ngữ, thông thạo cả tiếng Pháp, chữ Hán và chữ Nôm. Với tri thức uyên bác của mình, lúc sinh thời, Trương Vĩnh Ký đã để lại cho hậu thế một gia tài học thuật khá đồ sộ. Nếu tính cả ở hai lĩnh vực sáng tác và biên soạn, học giả này đã để lại cho đời sau khoảng hơn 100 đầu sách, trong đó có nhiều nghiên cứu về văn hóa và địa chí có giá trị cho đến này nay. Trương Vĩnh Ký cũng là người đầu tiên biên soạn cuốn Từ điển Pháp - Việt.
Nhân vật trong Chuyện đời xưa của Trương Vĩnh Ký rất đa dạng, đó có thể là người nông dân, anh học trò dốt nát, quan huyện tham làm, thầy bói, thầy tướng số... Ngoài ra, để làm đa dạng và phong phú cho hệ thống nhân vật của mình, trong tác phẩm xuất hiện rất nhiều truyện đồng thoại. Ở đó, các con vật quen thuộc được nhân hóa để mang đến cho bạn đọc những câu chuyện rất đời, rất người.
Từ những tình huống quen thuộc trong đời sống, Trương Vĩnh Ký đã xây dựng những mẩu chuyện vừa ngắn gọn lại hài hước, chứa đựng nhiều triết lý nhân sinh quý báu.

Nói tới nụ cười, chúng ta nghĩ ngay đến niềm vui. Nhưng liệu có phải "nụ cười" chỉ là "phương tiện" để biểu đạt niềm vui hay không? Có lẽ, chỉ có nụ cười ngây thơ của con trẻ là được dùng với một dụng ý duy nhất để thể hiện niềm vui. Còn với người lớn, tiếng cười "đa nghĩa" và mang nhiều hàm ý hơn.

Những mẩu chuyện cười trong cuốn sách đã thể hiện được tính "đa nghĩa" của tiếng cười. Nhờ những câu chuyện dân gian hài hước mà tác giả sưu tầm và tuyển chọn, ta thấy được tiếng cười là lăng kính đa sắc để phản ánh muôn mặt của đời sống. Chúng ta có thể dùng nó để chế giễu những kẻ ngốc, chỉ biết bắt chước người khác một cách máy móc. Tiếng cười còn là công cụ sắc bén mà cũng đầy ý nhị phê phán những kẻ chuyên cậy quyền, cậy thế, hà hiếp người khác. Ngoài ra, trong Chuyện đời xưa còn có nhiều truyện cười để châm biếm những hủ tục xấu trong xã hội như: mê tín dị đoan, trọng nam khinh nữ, thói tham lam, ích kỷ của một bộ phận dân chúng.

Đặc biệt, các câu chuyện trong cuốn sách này được kể lại bằng một lối hành văn dân dã, với nhiều từ cổ và phương ngữ Nam Bộ. Điều đó cho ta thấy rằng: tuy là một người chịu ảnh hưởng sâu sắc của nền Tây học, lại từng làm quan cho chính quyền thực dân, nhưng Trương Vĩnh Ký vẫn rất yêu tiếng Việt. Âm điệu ngọt ngào của tiếng mẹ đẻ luôn trong tâm trí ông.

Không chỉ dừng lại ở việc mang đến tiếng cười sảng khoái và gần gũi cho bạn đọc, Trương Vĩnh Ký còn muốn Chuyện đời xưa trở thành một cuốn sách khoa giáo giản dị và gần gũi. Trẻ nhỏ có thể đọc nó để học chữ Quốc ngữ, người nước ngoài thời ấy muốn học tiếng Việt cũng có thêm một tư liệu để tham khảo.

Các mẩu chuyện trong cuốn sách này từng được đưa vào giảng dạy cho trẻ nhỏ trong chương trình tiểu học những năm đầu thế kỷ XX. Để độc giả tiện theo dõi, tất cả các từ cổ, hay phương ngữ xuất hiện trong sách đều được GS Nguyễn Văn Sâm chú giải một cách cẩn thận, tỉ mỉ và chi tiết. Hy vọng, cuốn sách này sẽ mang đến cho độc giả những phút giây thư giãn cùng nhiều bài học sâu sắc về đời sống.

QUỲNH ANH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 7-8-2020 đã có 19.292.987 ca xác nhận mắc Covid-19, có 718.324 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 5.032.805 ca mắc, 162.812 tử vong; Brazil: 2.917.562 ca mắc, 98.644 ca tử vong; Ấn Độ: 2.033.847 ca mắc, 41.685 ca tử vong; Nga: 877.135 ca mắc, 14.725 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 784 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 395 ca đã được chữa khỏi, 10 ca tử vong.

Phim

Một số rạp phim đóng cửa, doanh thu giảm

Do diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, một số cụm rạp chiếu phim tại các địa phương có dịch bùng phát đã quyết định tạm ngưng hoạt động. Tâm lý dè chừng của khán giả cũng khiến doanh thu chiếu phim giảm. 

Âm nhạc

Mỹ thuật

Hội tụ những họa sĩ đương đại hàng đầu trên thị trường mỹ thuật

Ngày 5-8, Cục Mỹ thuật Nhiếp ảnh và Triển lãm cho biết Triển lãm tác phẩm của các họa sĩ đương đại hàng đầu trên thị trường mỹ thuật sẽ tổ chức từ 6 đến 15-8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Theo ông Vi Kiến Thành - giám tuyển của triển lãm, 19 họa sĩ tham dự triển lãm đều là họa sĩ nổi tiếng của Việt Nam và có lượng tranh tiêu thụ trên thị trường rất khả quan.

Sân khấu

Bức tranh đa sắc về hình tượng người chiến sĩ

Sau 3 tuần diễn ra liên tục, Liên hoan nghệ thuật sân khấu toàn quốc về “Hình tượng người chiến sĩ CAND” lần IV năm 2020 đã chính thức khép lại với lễ tổng kết, trao giải vừa được tổ chức tại Hà Nội. 33 vở diễn chỉ với một chủ đề quả là thách thức không nhỏ đối với các đơn vị nghệ thuật. 

Sáng tác

Nồi bánh khúc của mẹ

Cứ mỗi khi cơn gió heo may cuối cùng của mùa thu lướt nhẹ trên mặt hồ, vòm trời trở nên hanh hao hơn thì cũng là lúc người dân quê tôi chuẩn bị bước vào vụ làm đông mới.