Đặc san Công an TPHCM ngày 24-11-2007 đăng bài về cuộc khởi nghĩa Nam kỳ năm 1940, có đoạn: “Ngày 23-11-1940, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Xứ ủy Đảng Cộng sản Việt Nam Nam kỳ do đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai làm bí thư, cuộc khởi nghĩa Nam kỳ đã nổ ra(…). Các đồng chí lãnh đạo cuộc khởi nghĩa như Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Văn Tần, Châu Văn Liêm, Phan Đăng Lưu và một số đồng chí khác đã hy sinh anh dũng ở Ngã ba Giồng (Hóc Môn)…”.
Trong đoạn trích ngắn trên, có một số chi tiết sai:
1- Thời điểm nổ ra khởi nghĩa Nam kỳ, Đảng ta mang tên Đảng Cộng sản Đông Dương chứ không phải Đảng Cộng sản Việt Nam (Đảng mang tên ĐCSVN từ 3-2-1930 đến tháng 10-1930, và từ tháng 12-1976 đến nay).
2- Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai chưa bao giờ là Bí thư Xứ ủy Nam kỳ. Trước khi khởi nghĩa Nam kỳ nổ ra, đồng chí là Xứ ủy viên kiêm Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn. Tháng 7-1940, đồng chí Minh Khai bị địch bắt, sau đó (tháng 8-1940) Thành ủy đã bầu đồng chí Nguyễn Như Hạnh (Phó bí thư) lên thay. Bí thư Xứ ủy Nam kỳ lúc bấy giờ là đồng chí Võ Văn Tần. Đến tháng 7-1940, sau khi đồng chí Võ Văn Tần bị bắt, Xứ ủy đã bầu đồng chí Tạ Uyên lên thay.
3- Các đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Văn Tần, Châu Văn Liêm, Phan Đăng Lưu không có ai tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Nam kỳ. Đồng chí Phan Đăng Lưu (1912 – 1941), Ủy viên Trung ương Đảng, là người có nhiệm vụ truyền đạt chỉ thị của Trung ương (Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 7, khóa I) cho Xứ ủy Nam kỳ về quyết định đình hoãn khởi nghĩa.
Nhưng khi về đến Sài Gòn, đồng chí Phan Đăng Lưu lập tức bị địch bắt, nên quyết định đó không phổ biến được. Đồng chí Võ Văn Tần và Nguyễn Thị Minh Khai cũng đã bị bắt trước đó mấy tháng nên không tham gia lãnh đạo khởi nghĩa. Riêng đồng chí Châu Văn Liêm (1902 – 1930) đã hy sinh từ 10 năm trước (tháng 5-1930), nên chắc chắn không tham gia lãnh đạo khởi nghĩa!
4- Sau khởi nghĩa Nam kỳ, địch đã đưa các đồng chí Hà Huy Tập (nguyên Tổng Bí thư Đảng), Võ Văn Tần (Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Xứ ủy Nam kỳ), Nguyễn Thị Minh Khai (Xứ ủy viên, nguyên Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn), Nguyễn Hữu Tiến (Xứ ủy viên Nam kỳ) ra xử tử công khai (cho dân đến xem) vào sáng sớm ngày 28-8-1941 tại giếng nước Hóc Môn (nay là Trung tâm Y tế huyện Hóc Môn).
Riêng đồng chí Nguyễn Văn Cừ (Tổng Bí thư Đảng) và Phan Đăng Lưu đã bị địch xử tử bí mật vào đêm 28-8-1941 tại Ngã ba Giồng (Hóc Môn).
Phan Trọng Hiền
