Cùng dự có các đồng chí: Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM; Dương Anh Đức, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM; Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM; Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở VH-TT TPHCM; Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển TPHCM…
Động lực tăng trưởng mới
Theo báo cáo của Sở VH-TT TPHCM, thành phố hiện là địa phương có quy mô công nghiệp văn hóa lớn nhất cả nước, với khoảng 97.000 lao động và hơn 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực liên quan. Giai đoạn 2010 - 2019, giá trị sản xuất các ngành công nghiệp văn hóa tăng từ hơn 36.000 tỷ đồng lên trên 84.000 tỷ đồng, đóng góp gần 3,9% GRDP của thành phố. Dù chịu tác động nặng nề của dịch Covid-19, năm 2020 tỷ trọng đóng góp vẫn đạt 3,54% GRDP, cao hơn mục tiêu chung của cả nước.
TPHCM cũng là một trong những địa phương tiên phong trên cả nước phê duyệt và triển khai kế hoạch Đề án phát triển ngành công nghiệp văn hóa TPHCM đến năm 2030. Thành phố xác định: điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa, mỹ thuật - nhiếp ảnh - triển lãm, thời trang, truyền hình - phát thanh và nội dung số là các lĩnh vực trọng tâm. Đáng chú ý, TPHCM đã được UNESCO công nhận là “Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh”, tạo nền tảng để công nghiệp văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.
TPHCM hiện có nhiều điều kiện thuận lợi cho việc phát triển công nghiệp văn hóa, như có nguồn quỹ công sản đáng kể sau sắp xếp lại các đơn vị hành chính, hay như vừa qua chúng ta đang xây dựng những công viên công cộng mới. Đó có thể là nguồn không gian sinh hoạt văn hóa phục vụ cộng đồng, nơi các đơn vị khởi nghiệp về văn hóa có thể sử dụng để giới thiệu những sản phẩm mới của mình.
Bí thư Thành ủy TPHCM TRẦN LƯU QUANG
Phát biểu khơi mở tại buổi gặp gỡ, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang trân trọng những nỗ lực và cống hiến từ các văn nghệ sĩ, doanh nghiệp mang lại thành tựu văn hóa cụ thể cho thành phố trong thời gian qua. Đồng chí Trần Lưu Quang nhấn mạnh: “TPHCM là địa phương có truyền thống và có “mã gene” trong việc làm văn hóa, điều này dễ dàng nhìn thấy qua nhiều thế hệ trước đây. Môi trường ở thành phố có nhiều tiềm năng và dư địa rất lớn để phát triển văn hóa”. Theo đồng chí Trần Lưu Quang, việc phát triển công nghiệp văn hóa tại TPHCM là điều mà chúng ta phải làm và nỗ lực làm được, bởi đó không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế, mà còn là nền tảng tinh thần của người dân và đô thị.
Chiến lược đường dài cho công nghiệp văn hóa
Để công nghiệp văn hóa đóng góp thiết thực vào sự phát triển của thành phố, tại buổi gặp, nhiều đơn vị hoạt động trong lĩnh vực văn hóa đã bày tỏ quan tâm đến hạ tầng và thiết chế cho các sự kiện văn hóa có thể đem lại doanh thu lớn.
Bà Bùi Việt Hà, Giám đốc Đối ngoại và Quan hệ công chúng, Tập đoàn Yeah1, cho biết, nếu trước đây giới trẻ Việt Nam chủ yếu theo đuổi thần tượng quốc tế, thì nay chiều ngược lại đã xuất hiện. Khoảng hai tháng trước, khi tổ chức chương trình “Anh trai vượt ngàn chông gai”, ban tổ chức ghi nhận sự quan tâm đặc biệt từ người hâm mộ nước ngoài, trong đó có khán giả Hàn Quốc mong muốn gặp gỡ nghệ sĩ Việt. Tuy nhiên, bà Việt Hà cũng đặt ra trăn trở: “Để tổ chức các đại nhạc hội quy mô lớn, Việt Nam vẫn thiếu những địa điểm chuyên nghiệp có sức chứa 50.000 - 100.000 khán giả. Việc tận dụng các khu đô thị lớn chỉ là giải pháp tạm thời, chưa đáp ứng tiêu chuẩn tổ chức sự kiện tầm cỡ quốc tế”.
Cùng quan tâm về thiết chế và hạ tầng, ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch DatViet VAC, bày tỏ, bên cạnh việc có các thiết chế, hạ tầng văn hóa cho những sự kiện quy mô lớn, thành phố cần quan tâm xây dựng trung tâm công nghiệp văn hóa và từ đó liên doanh với các trung tâm công nghiệp văn hóa lớn trên thế giới như Seoul (Hàn Quốc) hay Los Angeles (Mỹ). “Cần định vị trung tâm công nghiệp văn hóa quan trọng như các lĩnh vực khác, có chính sách hỗ trợ và ưu tiên cho doanh nghiệp, đơn vị hoạt động. Để từ đó chúng ta hình thành nên đội ngũ sáng tạo 100% từ Việt Nam, có các chương trình, sự kiện mang chất riêng, không phải đi mua các chương trình của nước ngoài như hiện nay”, ông Đinh Bá Thành nói.
Hợp tác phải đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên
Bên cạnh đó, vấn đề thủ tục cũng là một trong những trăn trở của doanh nghiệp và người làm văn hóa. Ông Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc nội dung CGV, cho biết, mỗi khi quay một phim, để tìm phim trường phù hợp, doanh nghiệp phải chạy “lòng vòng” đi nhiều tỉnh, tốn thời gian và chi phí. Theo ông Nguyễn Hoàng Hải, nếu TPHCM có một phim trường khoảng 100-150ha, có thể khai thác đa chức năng: sản xuất phim, đón khách du lịch, phát triển sản phẩm văn hóa.
Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang:
Khai thác nguồn công sản dôi dư cho phát triển công nghiệp văn hóa
Qua những ý kiến của các nghệ sĩ, doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, đã phần nào giúp lãnh đạo thành phố biết được phải làm gì để văn hóa, công nghiệp văn hóa của thành phố phát triển, vị thế hình ảnh cũng như những sản phẩm văn hóa ngày một tốt hơn, tiếp nối được truyền thống văn hóa rực rỡ của thành phố chúng ta.
TPHCM hiện có nhiều điều kiện thuận lợi cho việc phát triển công nghiệp văn hóa, như có nguồn quỹ công sản đáng kể sau sắp xếp lại các đơn vị hành chính, hay như vừa qua chúng ta đang xây dựng những công viên công cộng mới. Đó là nguồn không gian sinh hoạt văn hóa phục vụ cộng đồng, nơi các đơn vị khởi nghiệp về văn hóa có thể sử dụng để giới thiệu những sản phẩm mới của mình. Điển hình như 4 căn biệt thự trong Công viên số 1 đường Lý Thái Tổ (phường Vườn Lài), hoàn toàn có thể dùng làm nơi sinh hoạt, trưng bày, giới thiệu các sản phẩm, ý tưởng văn hóa mới.
TPHCM triển khai nhiều gói hỗ trợ vay vốn. Tuy nhiên, đối với các đơn vị kinh doanh lĩnh vực văn hóa, các điều kiện để được vay lại rất khó, nhất là yêu cầu bảo đảm về hiệu quả kinh doanh và khả năng thu hồi vốn. Chính vì vậy, quan điểm của thành phố là kêu gọi sự chung tay của các đơn vị có điều kiện tài chính tham gia hỗ trợ đầu tư cho công nghiệp văn hóa. Thành phố sẽ đóng vai trò cùng đồng hành, tạo điều kiện tốt nhất để quá trình đầu tư được thuận lợi, an toàn. Và để làm được điều đó, các sở ban ngành thành phố phải đảm bảo không gây ra bất cứ trở ngại nào về thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền và phải có sự minh bạch, công bằng đối với tất cả doanh nghiệp. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể tạo dựng được niềm tin để các đơn vị chấp nhận đầu tư cho công nghiệp văn hóa, một lĩnh vực được coi là khá mạo hiểm. Tất nhiên, thành phố cũng sẽ bố trí một số nguồn vốn ban đầu, nhưng yếu tố quyết định để công nghiệp văn hóa phát triển vẫn là nỗ lực và năng lực thực thi của chính các doanh nghiệp.
Về vấn đề đầu tư cho công nghiệp văn hóa, nhất là lĩnh vực điện ảnh, theo ông Nguyễn Hoàng Hải, đây luôn là quá trình rất khó khăn do sản xuất phim được đánh giá là “siêu rủi ro”. Nguồn vốn trong nước đang gặp khó vì nhiều lý do, nguồn vốn ngoại lại vướng nhiều thủ tục. Ví dụ như hợp đồng hợp tác kinh doanh, chỉ riêng mở hồ sơ đã mất khoảng 6 tháng, qua nhiều sở ngành như Sở KH-ĐT, Sở VH-TT… Có doanh nghiệp phải lập công ty ở nước ngoài, còn trong nước chỉ làm thuê để “lách” quy định.
Cùng chung nhìn nhận này, nhà thiết kế Trung Đinh và ông Phan Anh (CEO của VMAS Group V-MAS), bày tỏ về việc cần chính sách hỗ trợ hơn nữa để các doanh nghiệp, người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa có thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để tái hoạt động, đầu tư các dự án đường dài như việc sản xuất các album, chương trình âm nhạc nhỏ và vừa.
Trao đổi vấn đề này, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang ghi nhận giá trị của các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động trong lĩnh vực văn hóa và cho biết thành phố sẽ cố gắng nghiên cứu để có các chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, đồng chí Trần Lưu Quang cũng thẳng thắn: “Thành phố sẽ tìm cách hỗ trợ cao nhất cho doanh nghiệp và người làm văn hóa, nhưng doanh nghiệp, người làm văn hóa cũng phải chứng minh được tính khả thi của dự án”.
Chia sẻ tại buổi gặp mặt, ông Hoàng Quốc Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Vietsoftpro, cho rằng, TPHCM đang thiếu không gian trải nghiệm văn hóa - di sản theo hướng số hóa. Thành phố sôi động về đêm nhưng bảo tàng lại đóng cửa sớm, trong khi nhiều nước đã khai thác hiệu quả tour đêm ở bảo tàng. Ngay trong nước, Hà Nội đã làm rất thành công tour đêm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhà tù Hỏa Lò, tạo sức hút lớn với du khách. “Chúng tôi đang dự kiến đầu tư tour đêm tại Côn Đảo, kết hợp câu chuyện lịch sử và văn hóa; đồng thời phát triển nền tảng “TPHCM 360” để du khách khám phá thành phố trên không gian số, có thu phí”, ông Hoàng Quốc Việt cho biết.
Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang đánh giá đây là những ý tưởng đáng quan tâm và đề nghị doanh nghiệp sớm xây dựng dự toán cụ thể, trước mắt ưu tiên dự án tại Côn Đảo. Đồng chí Trần Lưu Quang nhấn mạnh hợp tác phải đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên. Các chính sách ưu đãi đầu tư văn hóa, thuế… sẽ được thành phố xem xét trong tổng thể cơ chế chung.
Xây dựng thế hệ khán giả tương lai
Trong vòng xoay chung của nghệ thuật đương đại, văn hóa và nghệ thuật truyền thống đã có những bước “chậm lại” và khá lép vế. Chia sẻ về những trăn trở này, NSND Hồng Vân (Sân khấu kịch Hồng Vân), kiến nghị: “Chúng ta cần xây dựng một thế hệ khán giả tương lai, để trong số đó sẽ có những người làm văn hóa tiếp tục kế thừa”. Cụ thể, NSND Hồng Vân mong muốn các sân khấu được đồng hành nhiều hơn với giáo dục, cụ thể là đến với các em học sinh từ cấp 2 trở lên, để các em có thể cảm, hiểu và yêu mến nghệ thuật truyền thống nước nhà.
Cùng quan điểm, NSƯT Phan Quốc Kiệt, Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, chia sẻ về hiệu quả của chương trình sân khấu học đường, thông qua các buổi biểu diễn và phương thức tiếp cận mới mẻ đến với các em học sinh. “Nhưng hiện tại suất diễn sân khấu học đường còn quá ít, 1 năm chỉ khoảng 20 suất (kinh phí do Sở VH-TT TPHCM cấp là 35 triệu đồng/suất). Chúng ta cần nghiên cứu để mở rộng thêm các suất diễn, và đặc biệt trong bối cảnh sau hợp nhất chúng ta cần mở rộng thêm đến các trường học ở các địa bàn Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương trước đây. Các em học sinh có hiểu thì mới có yêu thích và từ yêu thích chúng ta có thể phát triển các tài năng tương lai, hình thành đội ngũ tiếp nối và trao truyền”, NSƯT Phan Quốc Kiệt nói.
Tâm huyết về vấn đề này, Bí thư thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh: “Tôi trân trọng nỗ lực làm nghề và trao truyền tiếp nối của anh chị em nghệ sĩ, chúng ta rất cần thế hệ khán giả tương lai cho nghệ thuật truyền thống. Hiện tại thành phố sẽ nghiên cứu cụ thể về vấn đề này nhưng trước mắt, nếu chưa thể làm rộng thì chúng ta làm thí điểm, và phải làm ngay trong quý 1 hay chậm nhất là đầu quý 2, lãnh đạo thành phố sẽ có trách nhiệm hỗ trợ, để cùng chung tay làm”.
Xem quỹ đầu tư cho văn hóa giống như quỹ đầu tư mạo hiểm
Chia sẻ tại buổi gặp mặt, ông Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện nghiên cứu và phát triển TPHCM, cho biết, theo Nghị quyết 98, có thể vay 200 tỷ đồng cho văn hóa, hạ tầng và sản phẩm văn hóa, lãi suất do HĐND bù trong 7 năm, nhưng đến nay vẫn chưa có nhiều sản phẩm văn hóa nhận được nguồn vốn này. Trong tháng 12-2025 vừa qua, Nghị quyết 98 sửa đổi thành Nghị quyết 260, điều 7 khoản D, có khái niệm nhà đầu tư chiến lược, trong đó trong các lĩnh vực: công viên văn hóa, công viên thể thao, công viên chuyên đề và quy mô phải lên đến 6.000 tỷ đồng. Nhà đầu tư chiến lược trong các lĩnh vực này có rất nhiều ưu đãi về thuế, thủ tục trong một số trường hợp có thể chỉ định thầu hoặc đấu thầu hạn chế.
Bên cạnh đó, chúng ta nên xem quỹ đầu tư văn hóa như là một dạng quỹ đầu tư mạo hiểm, như đầu tư cho một bộ phim, đôi khi thành bại lại do các yếu tố bên ngoài. Hiện trong khung pháp lý cho trung tâm tài chính quốc tế đã có cơ chế cho quỹ này, rất thuận lợi trong việc triển khai.
