Tây Nguyên và ĐBSCL: Sạt lở, sụt lún diễn biến phức tạp

Mối nguy chực chờ

Chỉ vài cơn mưa lớn đầu mùa nhưng tuyến đường quốc lộ 28 nối tuyến cao tốc Bắc Nam phía Đông với quốc lộ 20 (địa phận tỉnh Lâm Đồng) đã xuất hiện nhiều điểm sạt lở đất đá, gây ách tắc giao thông.

Trong đợt mưa lũ năm 2025, chỉ tính riêng khu vực đèo Gia Bắc (đoạn Km43+500 đến Km60+000) thuộc xã Sơn Điền (quốc lộ 28) có hàng chục điểm sạt lở và dù UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu xây dựng công trình khẩn cấp với kinh phí 70 tỷ đồng nhưng hiện tuyến đường vẫn đang ngổn ngang với nhiều điểm sạt lở mới.

Đáng chú ý, tại vị trí Km51+900, lượng lớn đất từ phía taluy dương tràn xuống mặt đường gây trơn trượt, phần còn lại có nguy cơ sạt lở bất cứ lúc nào nên Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng đã cấm các phương tiện lưu thông qua lại (từ ngày 20-5).

Ông Vũ Đức Nhuần, Chủ tịch UBND xã Sơn Điền, cho biết, địa phương đã sớm cảnh báo cho người dân biết để lựa chọn lộ trình phù hợp, tránh qua đèo Gia Bắc.

Gần đây, mưa lớn liên tiếp trên địa bàn xã Măng Ri, tỉnh Quảng Ngãi gây sạt lở tại nhiều vị trí, ảnh hưởng đến giao thông và đe dọa an toàn khu dân cư. Tuyến đường nối từ thôn Tân Ba đến thôn Mô Za (xã Măng Ri) xuất hiện nhiều điểm sạt lở, đất từ taluy dương tràn xuống mặt đường, gây khó khăn cho việc đi lại của người dân. Nhiều vị trí hiện vẫn tiềm ẩn nguy cơ tiếp tục sạt lở nếu xảy ra mưa lớn kéo dài.

Ông Phạm Xuân Quang, Chủ tịch UBND xã Măng Ri cho biết, các điểm sạt lở này đều nằm trên những vị trí từng xảy ra sạt lở trước đó và tiếp tục bị tác động sau đợt mưa vừa qua. Trước mắt, xã đã huy động lực lượng, phương tiện hốt dọn đất đá để bảo đảm lưu thông, đồng thời cắm biển cảnh báo, khuyến cáo người dân hạn chế qua lại và hướng dẫn xe trọng tải lớn di chuyển theo tuyến khác.

Tại thôn Đăk Văn 2, các trận mưa lớn gần đây khiến vết nứt trên sườn một quả đồi tiếp tục mở rộng, kéo dài hàng trăm mét, đe dọa an toàn của khoảng 28 hộ dân. Vết nứt này xuất hiện từ các đợt mưa bão cuối năm 2025, song thời gian gần đây diễn biến phức tạp hơn do mưa lớn. Địa phương đã khuyến cáo người dân hạn chế tiếp cận khu vực xuất hiện vết nứt và đề xuất UBND tỉnh thành lập đoàn công tác khảo sát hiện trạng, lên phương án xử lý.

Tại vùng ngọt hóa tỉnh Cà Mau, vào mùa khô hạn nguồn nước trên các kênh rạch hạ xuống rất thấp nên khi bước vào mùa mưa, nền đất dễ bị phá vỡ, khi nước mưa ngấm vào các vết nứt gây mất liên kết, gia tăng áp lực, dễ xảy ra sạt lở, sụt lún.

Tại xã Trần Văn Thời (nằm trong vùng ngọt hóa) chưa đầy một tuần trở lại đây đã xảy ra 3 điểm sụt lún trên các tuyến đường với chiều dài gần 100m, nhiều đoạn có nguy cơ tiếp tục sụt lún nếu mưa kéo dài.

Tương tự, tại tuyến đường thuộc ấp Kinh Hãng A (xã Khánh Hưng) cũng xảy ra vụ sụt lún nghiêm trọng dài hơn 35m, sâu khoảng 1,5m khiến việc đi lại của người dân gặp khó khăn. Mới nhất, rạng sáng 22-5, tại ấp Trại Lưới B (xã Đất Mới, tỉnh Cà Mau) xảy ra vụ sạt lở bờ sông, dài khoảng 40m, ăn sâu vào đất liền khoảng 20m, làm hư hỏng 2 căn nhà của người dân.

Theo Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự tỉnh Cà Mau, từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh xảy ra 35 vụ sạt lở đất với tổng chiều dài khoảng 1.120m, làm sập 26 căn nhà, ước thiệt hại khoảng 5,5 tỷ đồng.

Còn tại Tây Ninh, trong tuần qua đã xảy ra 2 vụ sạt lở nghiêm trọng, làm hàng trăm mét mặt đường bị nứt gãy, sụt lún, đổ sụp gây chia cắt giao thông, đe dọa an toàn tính mạng người dân. Gần nhất, sáng 27-5, khoảng 40m mặt đường Kênh Ranh (ấp Bàu Chứa, xã Tuyên Thạnh) bất ngờ bị nứt gãy, lún sâu khoảng 0,5m; phạm vi sụt lún ăn sâu khoảng 3m vào mặt đường.

Trước đó 1 ngày, mặt đường Thiên Hộ Dương, dọc kênh Cửa Đông 1, phường Kiến Tường cũng xảy ra sụt lún, sạt lở. Trong tích tắc, 90m mặt đường nhựa giáp bờ kênh bị sạt xuống mái kênh, tạo hàm ếch sâu hoắc. Điểm sạt lở sâu nhất khoảng 3m. Hiện mặt đường quanh vị trí sạt lở trên bị rạn nứt, có nguy cơ tiếp tục lan rộng.

Tại xã Nhơn Hòa Lập, khu vực bờ Bắc kênh Dương Văn Dương đang là “điểm nóng” với 44 điểm sạt lở, trong đó có 19 điểm nghiêm trọng với tổng chiều dài khoảng 320m cần xử lý khẩn cấp và 25 điểm sạt lở khác với tổng chiều dài khoảng 405m cần được gia cố để ngăn ngừa nguy cơ xảy ra.

Sớm có giải pháp khắc phục

Trước tình trạng sạt lở phức tạp tại bờ Bắc kênh Dương Văn Dương, UBND tỉnh Tây Ninh cho biết đã công bố tình huống khẩn cấp đối với khu vực sạt lở nhằm huy động nguồn lực triển khai các biện pháp ứng phó.

Các sở, ngành và địa phương được yêu cầu tăng cường theo dõi diễn biến sạt lở, khoanh vùng nguy hiểm, sẵn sàng phương án sơ tán người dân khi cần thiết; đồng thời huy động nguồn lực từ ngân sách và quỹ Phòng, chống thiên tai để xử lý trước mắt cũng như xây dựng các giải pháp căn cơ, lâu dài.

Trong khi đó, thông tin về giải pháp phòng chống sạt lở thời gian tới, Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Cà Mau Tô Hoài Phương cho biết, trước mắt khắc phục tạm bằng cách gia cố đất đen, dùng cây gỗ xử lý tại vị trí sạt lở (xử lý bằng giải pháp kè mềm: cừ dừa, cừ tràm, vải địa, rọ đá, thảm đá áp chân kè ra phía ngoài lòng sông) nhằm tạo điều kiện đảm bảo cho người dân, học sinh thuận tiện đi lại.

Cùng với đó, tổ chức lựa chọn tư vấn có chuyên môn khảo sát, khoan địa chất để có cơ sở tính toán ổn định công trình, tính cung trượt, tính lún từ đó chọn giải pháp phù hợp...

Theo đại diện Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung (Bộ Xây dựng), hiện tổng tiến độ toàn dự án nâng cấp quốc lộ 28B qua Lâm Đồng đạt khoảng 86%. Các hạng mục chính cơ bản đã được triển khai đồng bộ, nhiều đoạn tuyến đã thông xe thuận lợi. Những phần việc còn lại chủ yếu tập trung vào thảm nhựa, hoàn thiện lề đường, hệ thống rãnh thoát nước và gia cố taluy.

Theo đơn vị thi công, hiện còn khoảng hơn 3km mặt đường cần thảm nhựa hoàn thiện và các tổ đội đang tập trung xử lý các vị trí mái taluy nhằm hạn chế nguy cơ sạt trượt khi mưa lớn kéo dài và máy móc, thiết bị vẫn duy trì thường trực trên công trường để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh.

Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung thông tin thêm: Hiện trên tuyến cơ bản không còn điểm nghẽn lớn gây ách tắc kéo dài. Những vị trí đang thi công đều được bố trí cảnh báo, điều tiết giao thông phù hợp để người dân lưu thông an toàn. Đối với các khu vực taluy cao, nguy cơ sạt lở, nhà thầu đã triển khai gia cố mái dốc, bổ sung hệ thống thoát nước và tổ chức theo dõi thường xuyên. Trong trường hợp xuất hiện mưa lớn vượt dự báo, các lực lượng sẽ huy động nhân lực, phương tiện xử lý nhằm đảm bảo giao thông thông suốt.

Trong năm 2026, UBND tỉnh Lâm Đồng đã giao Sở Xây dựng triển khai khắc phục, sửa chữa sạt lở, hư hỏng kết cấu hạ tầng giao thông với 16 công trình (9 công trình thực hiện theo lệnh xây dựng khẩn cấp, 7 công trình sửa chữa đột xuất), tổng nhu cầu vốn là 229,7 tỷ đồng. Ngoài 5 công trình khẩn cấp được thi công hoàn thành, còn 4 công trình xây dựng khẩn cấp đang được triển khai thực hiện nhưng cũng đang chậm tiến độ so với yêu cầu.

Để chạy đua với mùa mưa đang đến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải đã chỉ đạo Sở Xây dựng phải rà soát từng hạng mục, lập biểu đồ tiến độ chi tiết, bảo đảm giải ngân toàn bộ nguồn vốn trong năm 2026; đồng thời rà soát toàn bộ nguy cơ sạt trượt tại đèo Prenn, Mimosa và Sacom, đặc biệt là khu vực taluy âm trong tháng 5-2026 để tránh tình trạng nước tràn mặt đường gây sạt lở.