TPHCM mở hướng kinh tế thể thao

Từ sự kiện có giá trị kinh tế...

Trong tiến trình phát triển đô thị, thể dục thể thao ngày càng gắn chặt với chất lượng sống và kinh tế dịch vụ. Tại TPHCM, quá trình này bắt đầu từ khá sớm khi thành phố chủ động đăng cai và tổ chức nhiều sự kiện thể thao quy mô quốc tế ngay từ cuối thập niên 1980. Các giải đấu như điền kinh, marathon quốc tế, bóng bàn Cây vợt vàng, đua xe đạp xuyên Việt, cùng nhiều sự kiện võ thuật, quần vợt, bóng chuyền, bóng rổ, bóng đá… đã nâng tầm chuyên môn và đặt nền móng cho tư duy xã hội hóa, đồng thời khai thác nguồn lực ngoài ngân sách.

Từ đó, mối liên kết giữa thể thao và kinh tế dịch vụ dần hình thành. Khán giả, vận động viên và du khách đến thành phố không chỉ tham dự giải đấu mà còn sử dụng đa dạng dịch vụ từ lưu trú, ăn uống, mua sắm đến giải trí… Nguồn thu từ tài trợ, quảng cáo, bán sản phẩm thể thao và du lịch đã đóng góp trực tiếp vào ngân sách, tạo nền tảng ban đầu cho khái niệm kinh tế thể thao tại thành phố.

Tinh thần đó tiếp tục được kế thừa và phát triển trong bối cảnh mới, khi TPHCM chuyển sang mô hình tổ chức các sự kiện thể thao theo hướng “mở” tại không gian công cộng và các trục đường trung tâm.

Theo Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM Nguyễn Nam Nhân, việc tổ chức sự kiện tại không gian công cộng không chỉ giúp người dân dễ tiếp cận thể thao hơn, mà còn tạo ra sức hút mạnh mẽ với những doanh nghiệp, nhãn hàng muốn hiện diện và gắn kết thương hiệu với hình ảnh năng động, tích cực của thể thao thành phố. Quan trọng hơn, các sự kiện thể thao ngày nay đã trở thành một hệ sinh thái, được lồng ghép với mục tiêu phát triển du lịch và trải nghiệm đô thị.

Cách tiếp cận này đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Đơn cử như Giải vô địch Teqball thế giới 2024 do TPHCM lần đầu đăng cai, tổ chức tại đường đi bộ Nguyễn Huệ, đã tiếp cận 470 triệu lượt khách hàng tiềm năng toàn cầu, được truyền thông tại 74 quốc gia và mang lại tổng giá trị truyền thông đạt khoảng 2,1 triệu USD.

Tiếp đó, Liên hoan Võ thuật quốc tế TPHCM 2025 thu hút khoảng 35.000 khán giả, tạo ra 8,67 triệu lượt tiếp cận trên mạng xã hội, mang lại giá trị truyền thông 16,5 tỷ đồng (thống kê từ ban tổ chức). Những con số về lượt tiếp cận và giá trị truyền thông cho thấy thể thao đang trở thành một “kênh” quảng bá hiệu quả cho hình ảnh thành phố, khẳng định vai trò của thành phố như một điểm hẹn thể thao - văn hóa quốc tế.

...đến hướng đi bền vững

Ở nhiều đô thị lớn trên thế giới, thể thao đã phát triển thành một ngành kinh tế giải trí hoàn chỉnh. TPHCM cũng đang đi theo xu hướng này, với lợi thế nổi bật là quy mô thị trường và nền tảng thể thao đại chúng. “Hơn 36,7% dân số tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, khoảng 32% gia đình thể thao và hơn 15.600 cơ sở, câu lạc bộ thể thao phục vụ nhu cầu tập luyện.

Đây là một thị trường gốc rất quan trọng, vì nếu không có cộng đồng chơi thể thao đủ lớn, chúng ta sẽ rất khó phát triển dịch vụ, sự kiện, bán lẻ và tài trợ thể thao bền vững”, Phó Giám đốc Sở VH-TT TPHCM Nguyễn Nam Nhân chia sẻ.

Cũng theo ông Nguyễn Nam Nhân, thể thao nên được nhìn nhận như một thị trường nhiều lớp, gồm: thị trường sự kiện, tài trợ, bản quyền, đào tạo - huấn luyện, dịch vụ tập luyện, bán lẻ đồ thể thao, du lịch thể thao, công nghệ thể thao, y học - phục hồi, vận hành sân bãi và các thiết chế thể dục thể thao. Cách tiếp cận này phù hợp với Chiến lược phát triển thể dục thể thao Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và Chiến lược phát triển thể thao TPHCM đến năm 2035.

Quan trọng hơn, để kinh tế thể thao hình thành thực chất, tư duy phát triển cũng nên thay đổi. Thay vì chỉ làm thể thao theo nghĩa tổ chức phong trào hay giải đấu đơn lẻ, ngành thể thao thành phố nên chuyển sang tư duy phát triển thị trường thể thao, trong đó những sự kiện lớn đóng vai trò mũi nhọn để “mở đường”, tạo hiệu ứng lan tỏa cho từng lĩnh vực dịch vụ và du lịch liên quan. Ba trụ cột cốt lõi được xác định là: công nghiệp tổ chức sự kiện, công nghiệp dịch vụ và du lịch thể thao.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, yêu cầu đặt ra là một hệ thống chính sách đồng bộ: từ quy hoạch đất đai, phát triển hạ tầng, cơ chế hợp tác công - tư (PPP), đến chính sách tài trợ, thương quyền và thủ tục tổ chức sự kiện. Khi đó, đầu tư cho thể thao không chỉ dừng ở chi ngân sách, mà trở thành công cụ mở rộng thị trường và tạo động lực tăng trưởng dài hạn.

Với quy mô dân số lớn, sức mua cao, hệ sinh thái dịch vụ đa dạng và kinh nghiệm tổ chức sự kiện ngày càng chuyên nghiệp, TPHCM đang đứng trước cơ hội bứt phá trong lĩnh vực kinh tế thể thao. Khi thể thao trở thành một phần tự nhiên của đời sống đô thị, từ nhu cầu tập luyện hàng ngày đến các sự kiện quy mô lớn, giá trị kinh tế mà lĩnh vực này mang lại sẽ ngày càng rõ nét.

Không chỉ góp phần nâng cao chất lượng sống, thể thao còn có thể trở thành một “ngành công nghiệp mềm”, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế và xây dựng hình ảnh thành phố năng động, hiện đại, hội nhập.