Ứng phó “bà hỏa” giữa cao điểm nắng nóng

Bài học đắt giá từ sự chủ quan

Những ngày đầu tháng 4, khi cái nắng như thiêu đốt phủ khắp các tuyến đường TPHCM, nguy cơ cháy nổ cũng gia tăng. Một trong những vụ việc đau lòng gần đây là vụ cháy xảy ra rạng sáng 12-4 tại phường Tân Thới Hiệp. Ngọn lửa xuất phát từ nơi để xe tầng trệt, đã nhanh chóng lan rộng trong không gian nhỏ hẹp khiến 2 người tử vong, 5 người bị thương, nhiều tài sản bị thiêu rụi. Trước đó là nhiều vụ cháy khác, như vụ cháy nhà xưởng sản xuất mùn cưa tại phường Vĩnh Tân làm 3 người bị bỏng...

Trước đó, quý 1-2026, toàn thành phố xảy ra 105 vụ cháy; hơn 512 lượt xe chữa cháy, hơn 3.100 lượt cán bộ chiến sĩ được điều động tham gia chữa cháy và CNCH. Ngoài ra, lực lượng an ninh cơ sở và người dân tự xử lý ban đầu 6 vụ cháy.

Sự vào cuộc kịp thời đã giúp cứu 19 người và hướng dẫn 198 người tự thoát nạn; khoảng 46.000m2 diện tích nhà xưởng, nhà dân cùng nhiều tài sản, máy móc thiết bị ước tính hàng chục tỷ đồng... được bảo vệ. Tuy nhiên, thiệt hại do các vụ cháy gây ra, nhất là thương vong về người, đều cho thấy mức độ phức tạp của tình hình hỏa hoạn trong mùa nắng nóng.

Cháy xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu từ sự bất cẩn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, sự cố điện và yếu tố thời tiết khắc nghiệt cực đoan. Theo Thiếu tá Hoàng Duy Nam, Đội trưởng Đội Chữa cháy và CNCH khu vực 30, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TPHCM, khi xảy ra sự cố cháy, thời gian vàng trong chữa cháy chỉ tính bằng phút.

Khi người dân có kỹ năng và phương tiện ban đầu sẽ có thể khống chế đám cháy trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến. Điều quan trọng là phải duy trì tập huấn thường xuyên để người dân nâng cao kiến thức, không lúng túng khi sự cố xảy ra.

Phát huy phương châm “4 tại chỗ”

Tại nhiều phường ở TPHCM, các “Tổ liên gia an toàn PCCC” đang phát huy hiệu quả rõ nét, trở thành “lá chắn” vững chắc về PCCC tại khu dân cư. Từ hoạt động của tổ này, tại khu dân cư Việt - Sing (phường An Phú), vài vụ cháy nhỏ đã được dập tắt trong “thời gian vàng” chỉ vài phút sau khi phát hiện nhờ sự phối hợp nhanh chóng giữa các hộ dân. Cũng tại khu nhà ở xã hội Becamex nằm trong khu dân cư Việt - Sing, qua các buổi tuyên truyền PCCC, nhiều hộ đã tự tháo dỡ “chuồng cu", trang bị bình chữa cháy xách tay, mở thêm lối thoát hiểm.

Tại các chợ truyền thống như Thủ Dầu Một, Lái Thiêu, Dĩ An, Tân Uyên… các tiểu thương được vận động tham gia tổ liên gia, trang bị bình chữa cháy xách tay, dụng cụ phá dỡ và hệ thống chuông báo cháy liên kết. Khi xảy ra sự cố, chỉ cần một điểm phát tín hiệu, cả khu vực lập tức phối hợp ứng cứu. Các chiến sĩ PCCC và CNCH Công an TPHCM đã đến từng sạp hàng để tuyên truyền, phát cẩm nang tuyên truyền PCCC cho tiểu thương.

Hay tại khu phố 24, phường Xuân Hòa, trong buổi diễn tập, người dân được học cách dùng kìm cộng lực phá “chuồng cu”, phối hợp trong Tổ liên gia an toàn PCCC để dập lửa ngay từ khi mới phát sinh. Người dân cũng được tham gia tình huống cháy giả định, từ đó nâng cao phản xạ và kỹ năng xử lý khi sự cố xảy ra.

Ông Nguyễn Văn Nghiên, Trưởng khu phố 24, phường Xuân Hòa, cho biết, địa bàn có nhiều hẻm nhỏ, nhà cửa san sát nên nguy cơ cháy lan rất cao. Do đó, việc nâng cao ý thức và kỹ năng cho người dân là rất quan trọng. Khi mỗi gia đình đều chủ động phòng ngừa, cả khu phố sẽ trở thành một “pháo đài” vững chắc trước nguy cơ cháy, nổ.

Ông Bùi Văn Cảnh, người dân sinh sống tại khu phố 4, phường An Phú cũng cho biết, nhờ các buổi tuyên truyền, hướng dẫn của lực lượng cảnh sát PCCC và CNCH mà gia đình ông thận trọng hơn. Ông cùng gia đình chủ động tháo dỡ "chuồng cu" tại nhà để phòng ngừa sự cố xảy ra.

Theo Đại tá Trần Văn Hiếu, Trưởng Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an TPHCM, nắng nóng kéo dài làm nhu cầu sử dụng điện tại các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh tăng cao, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Việc bố trí thiết bị, phương tiện và vật liệu dễ cháy chưa hợp lý cũng dễ dẫn đến sự cố.

Do đó, việc nâng cao ý thức và huy động người dân tham gia PCCC là hết sức cần thiết. Các mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC”, “Điểm chữa cháy công cộng” đang phát huy hiệu quả, góp phần thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”, giúp người dân chủ động phòng ngừa, kịp thời xử lý sự cố ngay từ đầu.