Những chiếc lu, khạp đầy hoài niệm
Những ngày giáp tết, men theo cung đường Lê Chí Dân (phường Chánh Hiệp, TPHCM), lò lu Đại Hưng hiện ra bình dị với mái ngói rêu phong, những vòm lò cong mềm như nét ký ức. Không cần biển hiệu hào nhoáng, chính vẻ cổ kính, trầm mặc ấy đã tạo nên sức hút riêng, gợi cảm giác thân quen như trở về một miền ký ức Nam bộ xưa cũ.
Bước qua cổng lò, không gian gần 11.000m2 mở ra với mùi đất, mùi nắng và hơi nóng âm ỉ từ những bao lò. Hàng ngàn chiếc lu đất lớn nhỏ được xếp lớp dọc lối đi. Lu lớn có thể xếp hai tầng, ba hàng, mỗi hàng vài chục chiếc; phía sau là những bao lò nhỏ hơn, nơi khạp và hũ được xếp kín, có thể chứa đến vài trăm sản phẩm mỗi mẻ nung. Hình ảnh những bao lò nối tiếp nhau, khi đỏ lửa, khi lặng yên, tạo nên một nhịp điệu rất riêng - nhịp điệu của làng nghề truyền thống đang “thở” giữa đời sống hiện đại.
Những ngày cuối năm, trong không khí rộn ràng chuẩn bị đón xuân, khoảng 18 nhân công vẫn miệt mài với từng công đoạn làm lu, khạp, ống khói. Từ cắt đất thành thớ, tạo hình, phơi nắng, đắp hoa văn, tráng men cho đến nung thành phẩm hầu hết đều được thực hiện thủ công. Ngoại trừ khâu xử lý đất bằng máy thì gần như quy trình làm lu không có sự can thiệp của máy móc công nghiệp. Mỗi chiếc lu, khạp vì thế mang trong mình dấu ấn riêng của đôi tay người thợ.
Chị Hồ Thị Phương Hạnh, một nhân công gắn bó lâu năm với lò lu Đại Hưng, chia sẻ, những năm gần đây, nhu cầu sử dụng lu, khạp trong đời sống tăng trở lại. Khi người dân ngày càng quan tâm đến sức khỏe và môi trường, nhiều gia đình đã chuyển từ đồ nhựa sang sử dụng hũ, khạp, lu đất nung để đựng nước, muối dưa, ủ mắm. Nhờ vậy, sản phẩm của lò lu Đại Hưng không chỉ phục vụ thị trường địa phương mà còn được các tiểu thương từ nhiều tỉnh tìm đến đặt mua.
Giữ lửa nghề làm lu hơn trăm năm tuổi
Gắn bó với lò lu hơn 37 năm, ông Bùi Văn Giang, thường được gọi thân mật là chú Tám Giang, vừa là người quản lý vừa là “người giữ lửa” cho cơ sở gốm truyền thống này. Với chú, giữ nghề không đơn thuần là kế sinh nhai mà là trách nhiệm gìn giữ ký ức của một làng nghề đã trải qua bao thăng trầm lịch sử. Theo lời chú Tám Giang, lò lu Đại Hưng có tuổi đời hơn 160 năm, hình thành từ khoảng thế kỷ XIX do một người Hoa gốc Quảng Đông lập nên. Trải qua biến động lịch sử, lò lu được Nhà nước bàn giao lại cho người dân địa phương tiếp tục duy trì. Đến nay, chú Tám Giang là truyền nhân thế hệ thứ 5 nối tiếp nghề. Trong bối cảnh nhiều lò nung dần biến mất khi đô thị hóa lan rộng, việc lò lu Đại Hưng vẫn tồn tại, hoạt động và phát triển được xem là điều đáng quý.
Những ngày xuân, lò lu Đại Hưng đón nhiều đoàn khách đến tìm hiểu nghề gốm truyền thống. Người thợ sẵn sàng giới thiệu từng công đoạn, thậm chí hướng dẫn du khách tự tay tạo hình trên đất. Sự hiếu khách, chân chất ấy khiến hành trình tham quan trở thành cuộc gặp gỡ với văn hóa, con người Nam bộ.
