Cây ca cao hồi sinh trên vùng đất đỏ

Xót xa vì chặt bỏ cây ca cao

Ít ai tin người phụ nữ 48 tuổi có vóc dáng nhỏ nhắn, “xông pha” miệt vườn này từng có hơn 12 năm chinh chiến tại vài tập đoàn Nhật Bản ở trung tâm TPHCM với mức lương hấp dẫn, hơn 3.000USD/tháng. Nhưng làm việc ở môi trường náo nhiệt, cảm thấy gò bó, chị Nguyễn Thị Thu muốn trở về quê nhà phường Tam Thắng, hy vọng sẽ có công việc sử dụng kiến thức mình đang có.

Năm 2019, trong một chuyến công tác, chị Thu tình cờ ghé vào một vườn ca cao ở vùng đất đỏ Châu Đức. Nghe người nông dân ở đây than thở: “Trái chín đầy gốc mà chẳng ai mua. Giá bèo bọt, làm sao sống nổi?” Từ ánh mắt bất lực của bà con nông dân, chị thấy một thứ đang mất dần, không chỉ là cây ca cao mà là cả sinh kế. Ca cao từng được kỳ vọng trở thành cây có giá trị kinh tế của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) thế nhưng sau một thời gian rộ lên lại rớt giá thê thảm. Từ 1.200ha năm 2004, đến năm 2019, diện tích ca cao chỉ còn chừng 300ha vì người nông dân chặt bỏ vườn. Chị Thu kể: “Ngày tôi đến nhiều vườn ca cao không người hái. Người nông dân buồn lắm, họ nói vận động trồng làm gì, ai mà ăn thứ này đâu. Ngay lúc ấy, tôi nghĩ: hay là mình thử làm gì đó với ca cao?”.

Từ trăn trở trên chị Thu đã rời bỏ công việc bàn giấy, bắt đầu lại từ con số không, với một loại cây đang có nguy cơ bị bỏ quên. Thương hiệu OCA (Organic Ca cao) ra đời, chị Thu làm giám đốc Công ty OCA theo mô hình nông nghiệp tuần hoàn bền vững. Ở đó, cây ca cao được khai thác trọn vẹn giá trị: hạt chế biến thành socola, bột, trà, rượu; cơm quả ép lấy nước giải khát; ngay cả vỏ cũng tận dụng làm phân hữu cơ để bón ngược lại cho đất.

Để giữ lại vùng nguyên liệu, chị Thu đã đi từng vườn, kiên nhẫn thuyết phục từng hộ chuyển sang canh tác hữu cơ, cam kết bao tiêu với mức giá cao gấp 3-4 lần thị trường. Nhờ sự dẫn dắt của chị, giá trái ca cao tươi từ 4.000 đồng/kg đã vọt lên 15.000 đồng/kg. Con số ấy đã thắp lên niềm hy vọng cho gần 300 hộ nông dân liên kết với OCA. Cây ca cao mang đến sự bền vững: cho trái quanh năm, dễ trồng và ít tốn công chăm sóc. Có những hộ lúc cao điểm thu về 70-80 triệu đồng/tháng từ việc bán trái tươi. Bà Lê Thị Xuân, ngụ xã Bình Giã, trồng ca cao và đang bán cho OCA cho biết, so với trước đây, giá ca cao tươi đã cao hơn nhiều. Nhờ OCA, người dân trong vùng không chỉ giữ được vườn mà còn thấy được giá trị thật sự của cây ca cao, giúp ổn định cuộc sống.

Chinh phục thị trường khó tính

Cho đến nay, OCA đã xuất khẩu ca cao hữu cơ sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hà Lan và Singapore. Sản phẩm rượu ca cao của OCA đã trở thành đơn vị đầu tiên tại Việt Nam được xuất khẩu sang Nhật Bản. Không dừng lại ở việc sản xuất, OCA còn phát triển du lịch giáo dục. Những nhóm học sinh, sinh viên được đưa tới vườn ca cao, xưởng chế biến, trải nghiệm từ khâu thu hái ca cao đến làm socola. Nhiều em lần đầu hiểu “hữu cơ” là gì, được ăn socola do chính tay mình làm. OCA còn đón những em nhỏ tự kỷ đến tham gia trải nghiệm, giúp các em học kỹ năng, hòa nhập cộng đồng. Xưởng chế biến socola không chỉ là nơi làm ra sản phẩm mà còn là nơi gieo hạt yêu thương, gieo vào lòng thế hệ trẻ niềm tin giá trị nông sản quê hương.

Trước thành công của OCA, ông Trần Văn Mảng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TPHCM, đánh giá mô hình này là minh chứng cho sự sáng tạo và hiệu quả trong phát triển nông nghiệp bền vững. OCA không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho người nông dân mà còn tạo ra một chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ cây ca cao, canh tác hữu cơ đến việc chế biến sâu sản phẩm. Việc hỗ trợ nông dân trong canh tác và bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường đã giúp hàng trăm hộ nông dân ổn định thu nhập và giữ vững nghề trồng ca cao. Không chỉ cải thiện giá trị kinh tế, OCA còn tạo ra một mô hình nông nghiệp tuần hoàn, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhờ đó đã góp phần trong việc khôi phục và phát triển ngành ca cao ở khu vực phía Đông, tạo nên sự đa dạng sản phẩm nông nghiệp cho thành phố.