Đầu tư công không phải là “nguồn gốc của lãng phí”
Trong bối cảnh hiện nay, đầu tư công, đặc biệt là đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, đang trở thành lĩnh vực bị các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc, chống phá. Chúng khai thác những hạn chế, bất cập, thậm chí các sai phạm cá biệt trong quá trình triển khai dự án để phủ nhận vai trò của đầu tư công, qua đó xuyên tạc vai trò lãnh đạo của Đảng và tính ưu việt của chế độ.
Một số quan điểm phiến diện cho rằng đầu tư công luôn đồng nghĩa với thất thoát ngân sách, hiệu quả thấp, thậm chí cần thu hẹp vai trò của Nhà nước, để thị trường tự điều tiết hoàn toàn. Đây là nhận thức sai lệch, trái với quy luật phát triển. Thực tiễn cho thấy không có quốc gia nào phát triển mà thiếu vai trò của Nhà nước trong đầu tư hạ tầng chiến lược.
Đầu tư công không chỉ là chi tiêu ngân sách mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng, đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt và lan tỏa các nguồn lực đầu tư trong toàn xã hội. Trong nhiều giai đoạn, đầu tư công chính là “vốn mồi” tạo nền tảng hạ tầng, mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội và thu hút đầu tư ngoài nhà nước.
Nhận diện các thủ đoạn xuyên tạc trên không gian mạng
Đầu tư công là lĩnh vực nhạy cảm, có quy mô vốn lớn, tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân nên dễ bị lợi dụng để chống phá.
Các thủ đoạn phổ biến gồm: Quy chụp việc điều chỉnh tổng mức đầu tư, tiến độ thành thất thoát; Cắt ghép, bóp méo thông tin để quy kết thành bản chất của hệ thống; Khai thác bức xúc xã hội để kích động dư luận; Phát tán thông tin sai lệch, chưa kiểm chứng.
Thực tế trên không gian mạng đã xuất hiện nhiều thông tin quy chụp việc điều chỉnh dự án là lãng phí, trong khi bỏ qua các yếu tố khách quan như biến động giá vật liệu, điều kiện địa chất hoặc yêu cầu kỹ thuật. Nhiều trường hợp chỉ phản ánh hiện tượng chậm tiến độ mà không làm rõ nguyên nhân, thậm chí cắt ghép số liệu thiếu bối cảnh, dẫn đến đánh giá phiến diện, gây hiểu sai về hiệu quả đầu tư công.
Làm rõ bản chất và vai trò của đầu tư công trước các quan điểm sai lệch
Sai phạm trong một số dự án là có thật và cần xử lý nghiêm minh. Tuy nhiên, quy kết những sai phạm cá biệt thành bản chất của đầu tư công là cách nhìn phiến diện.
Thực tế cho thấy đầu tư công là công cụ phát triển; lãng phí nếu có chủ yếu phát sinh từ khâu tổ chức thực hiện và trách nhiệm trong quá trình thực thi, không thể quy kết thành sai lầm của chủ trương.
Kết cấu hạ tầng chiến lược là lĩnh vực khu vực tư nhân khó tham gia do yêu cầu vốn lớn, thời gian thu hồi dài và lợi ích công cộng cao. Vì vậy, đầu tư công giữ vai trò nền tảng, dẫn dắt và kích hoạt các nguồn lực xã hội, đồng thời là công cụ kích cầu quan trọng trong những giai đoạn kinh tế khó khăn.
Một số luận điệu cho rằng quy mô đầu tư công càng lớn thì nguy cơ tham nhũng càng cao, hoặc việc điều chỉnh dự án là biểu hiện của thất thoát. Thực chất, vấn đề không nằm ở quy mô hay điều chỉnh, mà ở cơ chế kiểm soát quyền lực và chất lượng quản trị; trong nhiều trường hợp, việc điều chỉnh là yêu cầu khách quan nhằm bảo đảm hiệu quả tổng thể của dự án.
Thực tiễn triển khai các dự án hạ tầng giao thông cho thấy, nhiều dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam đã phải điều chỉnh tổng mức đầu tư hoặc tiến độ do biến động giá vật liệu xây dựng, điều kiện địa chất phức tạp hoặc yêu cầu kỹ thuật phát sinh trong quá trình thi công. Tương tự, đối với các dự án đường sắt đô thị, việc điều chỉnh tiến độ hoặc tổng mức đầu tư thường gắn với yêu cầu thay đổi công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo đảm an toàn vận hành, nhằm nâng cao hiệu quả khai thác lâu dài.
Thực tiễn khẳng định hiệu quả của đầu tư công
Văn kiện Đại hội XIII của Đảng xác định phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững. Thực tiễn đã chứng minh tính đúng đắn của chủ trương này.
Riêng trong năm 2025, cả nước đã tổ chức 3 đợt khởi công, khánh thành đồng loạt các công trình, dự án trọng điểm trên nhiều lĩnh vực. Những kết quả nổi bật có thể thấy rõ qua các con số cụ thể: Khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án; Tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng; Nguồn vốn xã hội hóa chiếm khoảng 74,6%.
Những con số trên cho thấy đầu tư công đang phát huy rõ vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt và kích hoạt mạnh mẽ các nguồn lực xã hội cho phát triển.
Trong đó, lĩnh vực giao thông vận tải là minh chứng rõ nét nhất cho hiệu quả của chủ trương đẩy mạnh đầu tư công phát triển hạ tầng. Riêng trong năm 2025, cả nước hoàn thành khoảng 1.491 km đường cao tốc, nâng tổng chiều dài đường bộ cao tốc đưa vào khai thác lên khoảng 3.188 km, vượt mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đề ra.
Hạ tầng giao thông phát triển đã mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí logistics, thúc đẩy hình thành các khu đô thị, khu công nghiệp, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chủ trương phát triển hạ tầng, cũng như sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.
Những hạn chế chủ yếu xuất phát từ khâu tổ chức thực hiện
Qua thực tiễn triển khai nhiều dự án đầu tư xây dựng, có thể thấy rõ rằng phần lớn những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ các yếu tố như công tác giải phóng mặt bằng, cũng như sự phối hợp chưa thật sự nhịp nhàng giữa các cơ quan, đơn vị liên quan.
Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ còn hạn chế về năng lực, trách nhiệm; tâm lý né tránh, sợ sai làm chậm tiến độ xử lý công việc. Những vấn đề này không phản ánh bản chất của chủ trương đầu tư công, mà thuộc về quá trình thực thi.
Quyết tâm phòng, chống tham nhũng và hoàn thiện thể chế
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhiều lần khẳng định quan điểm: “Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không có vùng cấm, không có ngoại lệ.”
Thực tiễn thời gian qua cho thấy nhiều vụ án lớn trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, đấu thầu, quản lý tài sản công đã được xử lý nghiêm; nhiều cán bộ cấp cao bị xử lý kỷ luật, xử lý hình sự; đồng thời hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư công, xây dựng, đấu thầu không ngừng được hoàn thiện, qua đó siết chặt kỷ luật, kỷ cương và nâng cao hiệu quả quản lý.
Đảng và Nhà nước kiên quyết không né tránh sai phạm, đồng thời đẩy mạnh hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý. Trong đó, nổi bật là việc đẩy mạnh số hóa, minh bạch hóa quy trình, đặc biệt thông qua đấu thầu qua mạng và các hệ thống giám sát đầu tư; cùng với việc tăng cường kỷ luật tài chính - ngân sách, nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
Điều đó cho thấy Đảng không bao che sai phạm mà có đủ bản lĩnh, quyết tâm tự chỉnh đốn, làm trong sạch bộ máy, qua đó củng cố niềm tin và nâng cao hiệu quả đầu tư công trong thực tiễn.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ hiệu quả dự án
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn của Đảng và chế độ, đồng thời là trách nhiệm thường xuyên của cả hệ thống chính trị. Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu phải chủ động đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
Đối với cán bộ quản lý đầu tư xây dựng, điều này được cụ thể hóa bằng chất lượng tham mưu, hiệu quả quản lý và trách nhiệm trong sử dụng vốn. Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả dự án, đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương.
Cần tập trung vào các giải pháp: Hoàn thiện đồng bộ thể chế quản lý đầu tư xây dựng; Nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư; Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý đầu tư xây dựng đủ năng lực, bản lĩnh, liêm chính; Đẩy mạnh chuyển đổi số, minh bạch hóa toàn bộ quá trình quản lý đầu tư; Gắn trách nhiệm chính trị của cán bộ, đảng viên với hiệu quả thực tế của từng dự án.
“Làm tốt chuyên môn, quản lý hiệu quả dự án chính là hành động thiết thực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”.
Khẳng định vai trò của đầu tư công và trách nhiệm đấu tranh bảo vệ quan điểm đúng đắn
Đầu tư công trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, là chủ trương lớn, đúng đắn, có ý nghĩa chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Những hạn chế, sai phạm phát sinh trong quá trình triển khai một số dự án chủ yếu thuộc về khâu tổ chức thực hiện, năng lực quản trị và trách nhiệm của một bộ phận cán bộ trong quá trình thực thi; không thể vì thế mà phủ nhận vai trò của đầu tư công hay xuyên tạc bản chất của chính sách.
Do đó, cần nhìn nhận khách quan rằng những tồn tại trong đầu tư công chủ yếu xuất phát từ khâu tổ chức thực hiện và quá trình hoàn thiện thể chế. Việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nâng cao năng lực quản lý và tăng cường trách nhiệm trong tổ chức thực hiện là giải pháp căn cơ để nâng cao hiệu quả đầu tư công trong giai đoạn tới.
Đấu tranh làm rõ và kiên quyết bác bỏ các quan điểm sai trái về đầu tư công, phòng chống lãng phí, tham nhũng trong lĩnh vực xây dựng không chỉ là nhiệm vụ chính trị, tư tưởng mà còn là trách nhiệm công vụ của mỗi cán bộ, đảng viên. Đây cũng chính là yêu cầu từ thực tiễn và là thước đo trực tiếp của hiệu quả từng dự án, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
