Được ví như một “Davos của điện ảnh” (cách nói gợi liên tưởng đến Diễn đàn Kinh tế thế giới tổ chức hàng năm tại Davos, Thụy Sĩ), Thượng đỉnh Lumière diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp màn ảnh toàn cầu đứng trước những thay đổi sâu rộng, từ sự sụt giảm lượng khán giả đến rạp, sự trỗi dậy của các nền tảng phát trực tuyến (streaming), mạng xã hội, trò chơi điện tử, cho đến những tác động ngày càng rõ của trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Điện Elysée, Thượng đỉnh Lumière sẽ quy tụ khoảng 150 khách mời cấp cao từ hơn 30 quốc gia ở 5 châu lục, gồm lãnh đạo các hãng phim lớn, hệ thống rạp chiếu, nền tảng streaming, nhà sản xuất độc lập, đại diện ngành nghe nhìn, trò chơi điện tử, các nhà hoạch định chính sách, cùng nhiều đạo diễn, diễn viên và nghệ sĩ.
Không phải ngẫu nhiên mà Pháp và Hàn Quốc cùng chủ trì sự kiện này. Hai nước đều có nền điện ảnh lâu đời, ngành công nghiệp nội địa năng động và đặc biệt coi trọng vai trò của tác giả. Pháp vẫn được xem là một trong những cường quốc điện ảnh hàng đầu, với thị phần phim nội địa đạt khoảng 40%, mức hiếm có tại châu Âu. Trong khi đó, Hàn Quốc đã trở thành một hiện tượng toàn cầu của công nghiệp nội dung, từ điện ảnh đến phim truyền hình dài tập, với những dấu ấn nổi bật như phim Parasite (tạm dịch: Ký sinh trùng) của đạo diễn Bong Joon-ho hay các loạt phim Hàn Quốc trên nền tảng streaming.
Tuy nhiên, phía sau những thành tựu ấy là một thực tế không mấy lạc quan. Ông Gaëtan Bruel, Chủ tịch Trung tâm Điện ảnh và Hình ảnh động quốc gia Pháp (CNC), cho rằng, điện ảnh đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Lượng khán giả đến rạp trên toàn cầu đã giảm khoảng 40% so với năm 2019, trong khi các nền tảng trực tuyến và mạng xã hội ngày càng phát triển. Với Hàn Quốc, thị trường rạp chiếu sau đại dịch Covid-19 cũng chịu tác động nặng nề, doanh thu phòng vé giai đoạn 2019-2024 giảm hơn một nửa.
Trong khi đó, AI đang mở ra khả năng mới trong sáng tạo, sản xuất và phân phối; nhưng đồng thời đặt ra hàng loạt câu hỏi về quyền tác giả, bản sắc nghệ thuật và vị trí của con người trong quá trình sáng tạo. Sự hội tụ giữa điện ảnh, truyền hình, streaming và trò chơi điện tử cũng làm ranh giới giữa các lĩnh vực ngày càng mờ đi.
Dự kiến, những người tham gia Thượng đỉnh Lumière sẽ thảo luận về tác động của AI, giáo dục hình ảnh cho trẻ em từ sớm, mô hình kinh tế mới của ngành, tương lai của rạp chiếu, vị trí của điện ảnh độc lập, bảo tồn di sản điện ảnh, sản xuất bền vững và cơ chế tài chính để thúc đẩy hợp tác sản xuất quốc tế. Ông Vincent Florant, Tổng Thư ký Thượng đỉnh Lumière, cho biết, sự kiện được kỳ vọng sẽ đưa ra những thông báo cụ thể, nhất là trong lĩnh vực kinh tế, liên quan đến việc thu hút các đoàn làm phim quốc tế quay trở lại Pháp và thúc đẩy các quan hệ đối tác chiến lược.
Thượng đỉnh Lumière được Chủ tịch CNC Gaëtan Bruel ví như một thời khắc mang tính quyết định đối với ngành điện ảnh, tương tự dấu mốc khai sinh điện ảnh của anh em Lumière hơn một thế kỷ trước. Với nước Pháp, Thượng đỉnh Lumière là cách khẳng định một cam kết lâu dài với nghệ thuật thứ bảy, từ di sản nhà Lumière đến vị thế hiện nay của một thị trường điện ảnh lớn. Với Hàn Quốc, đây là dịp nối dài sức lan tỏa của làn sóng nội dung Hàn Quốc trong bối cảnh hai nước kỷ niệm 140 năm quan hệ ngoại giao.
