Trong vụ án, bị can Bùi Thanh Bình, trợ lý HĐQT VNS, cựu Tổng Giám đốc VTM bị đề nghị truy tố về 3 tội danh: “Nhận hối lộ”, “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp”.
Vụ án này có 16 bị can bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, trong đó có bị can Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch HĐQT VNS (đã bị phạt 6 năm tù trong vụ án giai đoạn 2 Công ty cổ phần Gang thép Thái Nguyên vào năm 2021); 5 bị can bị đề nghị truy tố về tội “Đưa hối lộ”; bị can Nguyễn Trường Giang, cựu Trưởng phòng Quản lý chất lượng và đo lường VTM, bị truy tố về tội “Nhận hối lộ”.
Ngoài ra, bị can Trần Tuấn Dũng, trợ lý HĐQT VNS, thành viên Hội đồng thành viên VTM bị cáo buộc “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp”; bị can Nguyễn Ngọc Khiêm, cựu Phó Giám đốc Công ty Dịch vụ du lịch cáp treo Fansipan Sa Pa bị đề nghị truy tố tội “Lợi dụng ảnh hưởng với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”...
Theo kết luận điều tra, VNS là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và cùng 2 cổ đông khác thành lập VTM gồm Công ty Khoáng sản Lào Cai, Công ty TNHH Khống chế cổ phần Gang thép Côn Minh - Trung Quốc (Công ty Côn Minh).
Ngày 20-3-2009, tại tỉnh Lào Cai, 3 bên góp vốn vào VTM tổ chức họp, thống nhất: hủy thầu gói thầu EPC và giao cho Công ty Côn Minh thực hiện gói thầu EPC tại Nhà máy Gang thép Lào Cai trị giá 160 triệu USD.
Tại cơ quan điều tra, bị can Mai Văn Tinh khai, mức giá trên không có cơ sở vì một số nhà thầu khác đang chào giá ở mức 126 đến gần 144 triệu USD. Tuy nhiên, các bị can vẫn để Công ty Côn Minh thực hiện gói thầu EPC vì nghĩ doanh nghiệp này là cổ đông của VTM nên sẽ có trách nhiệm hơn. Hành vi của các bị can trên gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 244 tỷ đồng, gồm của VNS là hơn 234 tỷ đồng và Công ty Khoáng sản Lào Cai là 10 tỷ đồng.
Ngoài ra, các sai phạm tiếp theo xảy ra trong hoạt động kinh doanh, bán than cốc, quặng sắt cho các doanh nghiệp trong nước hoặc xuất khẩu sang Trung Quốc của VTM.
Trong đó, bị can Bùi Thanh Bình ký 30 hợp đồng bán quặng sắt cho 18 doanh nghiệp trong nước và thực hiện 25 hợp đồng trị giá hơn 2.950 tỷ đồng, thấp hơn giá thị trường. Bị can Bình được 8 doanh nghiệp đưa hối lộ hơn 53 tỷ đồng. Tuy nhiên, hành vi của bị can Bình bị cáo buộc gây thiệt hại hơn 434 tỷ đồng.
Cơ quan Cảnh sát điều tra cũng kết luận, giai đoạn 2015-2020, một số doanh nghiệp sau khi mua quặng sắt của VTM đã xin UBND tỉnh Lào Cai cho bán sang Trung Quốc.
Nhóm doanh nghiệp đến gặp ông Nguyễn Ngọc Khiêm (thời điểm là Phó Giám đốc Công ty Cáp treo Fansipan Sa Pa), nhờ giúp đỡ. Sau đó, Nguyễn Ngọc Khiêm gặp ông Lê Ngọc Hưng (thời điểm là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai) cùng Đỗ Trường Giang (thời điểm là Giám đốc Sở Công thương Lào Cai) đề nghị cấp hạn mức xuất khẩu quặng sắt cho nhóm doanh nghiệp trên và được đồng ý. Nhóm doanh nghiệp sau đó “cảm ơn” ông Lê Ngọc Hưng 355 triệu đồng và ông Đỗ Trường Giang 500 triệu đồng…
Do đó, cáo trạng đề nghị truy tố các bị can Lê Ngọc Hưng, Đỗ Trường Giang về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
