Đề xuất tăng mạnh thẩm quyền xử phạt vi phạm giao thông

Tăng xử phạt tại chỗ

Dự thảo đề xuất, chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành công vụ được xử phạt tại chỗ đối với các hành vi có mức phạt tiền đến 7,5 triệu đồng, thay vì mức 500.000 đồng hiện nay; đồng thời có quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm có giá trị không quá 15 triệu đồng. Có nghĩa người vi phạm một số hành vi có mức phạt tiền thấp hơn 7,5 triệu đồng có thể nộp phạt trực tiếp cho cán bộ chiến sĩ CSGT đang thực thi nhiệm vụ mà không phải tới kho bạc, ngân hàng nộp phạt hoặc nộp phạt qua cổng dịch vụ công quốc gia.

Mức phạt tiền tối đa của Trưởng Công an cấp xã được đề xuất tăng từ 2,5 triệu lên 37,5 triệu đồng. Tương tự, Chủ tịch UBND cấp xã cũng được nâng mức phạt tối đa lên 37,5 triệu đồng đối với vi phạm giao thông đường bộ, gấp 7,5 lần mức hiện tại là 5 triệu đồng. Dự thảo còn mở rộng thẩm quyền đối với một số chức danh khác như thủ trưởng đơn vị cảnh sát cơ động cấp đại đội; trưởng đồn công an, trạm trưởng, đội trưởng… với mức xử phạt tăng đáng kể, đi kèm quyền tịch thu tang vật.

Điểm mới đáng chú ý của dự thảo là bổ sung thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực sát hạch giấy phép lái xe. Cụ thể, CSGT được quyền xử phạt các hành vi gian lận như: tự ý thay đổi hoặc sử dụng phần mềm sát hạch, thiết bị chấm điểm, xe sát hạch; sử dụng máy tính trong phòng sát hạch lý thuyết kết nối với đường truyền ra ngoài phòng thi trái quy định…

Những quy định bổ sung không làm thay đổi mức phạt đối với từng hành vi vi phạm, mà chủ yếu mở rộng phạm vi xử phạt. Ông Đỗ Tiến (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM), cho biết ông chú ý đến đề xuất nâng thẩm quyền xử phạt của Trưởng Công an cấp xã lên 37,5 triệu đồng.

Đây là lực lượng gần dân, xử lý trực tiếp tại địa bàn, nên nếu được trao quyền lớn hơn sẽ giúp xử lý kịp thời các vi phạm. Dù vậy, ông đề xuất với những trường hợp xử phạt số tiền lớn, cần có quy trình chặt chẽ hơn để người dân được giải thích đầy đủ và có thời gian cân nhắc trước khi thực hiện.

Phải có “hàng rào” pháp lý tương xứng

Nghị định 168 có hiệu lực từ đầu năm 2025, đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề mới như tình trạng kinh doanh vận tải “trá hình”, xe hoạt động không đúng quy định, một số hành vi vi phạm chưa có chế tài đủ mạnh. Ngoài ra, từ tháng 3-2025, khi Bộ Công an tiếp nhận thêm nhiệm vụ liên quan đến sát hạch, cấp giấy phép lái xe, một số quy định về thẩm quyền xử phạt cần được bổ sung kịp thời, cụ thể hơn.

Theo luật sư Lê Thị Lan Phương (Đoàn luật sư TPHCM), việc sửa đổi, bổ sung Nghị định thể hiện quyết tâm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong bối cảnh vi phạm giao thông còn nhiều phức tạp. Tuy nhiên, việc phạt tại chỗ vốn được thiết kế cho vi phạm đơn giản, mức độ nhẹ, với quy trình nhanh gọn.

Khi mức phạt tại chỗ được nâng lên hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu đồng, thì đây không còn là biện pháp xử lý nhanh, mà tiệm cận với một quyết định hành chính có ảnh hưởng lớn đến tài sản và quyền lợi người dân. Nếu không có cơ chế kiểm soát tương xứng, rất dễ dẫn đến rủi ro lớn như sai sót hoặc lạm quyền trong quá trình thực thi. Cùng đó là áp lực tâm lý đối với người dân tại thời điểm bị xử lý, khi họ phải đưa ra quyết định nhanh trong điều kiện thiếu thông tin.

Do đó cần thiết kế các “hàng rào pháp lý” đủ mạnh, như bắt buộc ghi âm, ghi hình toàn bộ quá trình xử phạt tại chỗ, coi đây là điều kiện hợp pháp của quyết định xử phạt; xây dựng cơ chế khiếu nại nhanh, thuận tiện, có thể thực hiện ngay sau khi bị xử phạt để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.