Từ mở điểm bán đến tăng “điểm chạm”
Thời gian gần đây, hệ thống bán lẻ Tổng công ty Thương mại Sài Gòn TNHH MTV (SATRA) liên tục tổ chức các phiên livestream trên fanpage để giới thiệu sản phẩm, chương trình ưu đãi và quà tặng cho người tiêu dùng. Điều đáng chú ý không phải ở quy mô mỗi phiên bán hàng mà là sự thay đổi trong cách tiếp cận thị trường: khách hàng không chỉ đến siêu thị mà có thể tiếp cận sản phẩm ngay trên nền tảng số sử dụng hàng ngày. Theo ông Vũ Dương Quân, Giám đốc nghiên cứu thị trường và quản lý hệ thống bán lẻ SATRA, trước đây năng lực bán lẻ chủ yếu được đánh giá qua số lượng cửa hàng, diện tích kinh doanh và độ phủ hệ thống phân phối. Tuy nhiên, hành vi mua sắm ngày càng phân tán, người tiêu dùng có thể tìm hiểu sản phẩm trên mạng xã hội, qua ứng dụng, theo dõi livestream, nhận hàng tại nhà hoặc đến siêu thị để trải nghiệm trực tiếp. Điều đó buộc doanh nghiệp chuyển từ tư duy mở thêm điểm bán sang mở thêm “điểm chạm”. Một sản phẩm có thể đồng thời xuất hiện tại siêu thị, website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử (TMĐT) và các phiên livestream. Các kênh được kết nối đồng bộ giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng sớm hơn, gia tăng tương tác và rút ngắn quá trình ra quyết định mua hàng.
Liên quan đến quảng bá thương hiệu thông qua hình thức livestream, tại hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử và các quy định liên quan diễn ra mới đây, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công thương TPHCM, cho biết, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia thị trường cần tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật để khai thác hiệu quả cơ hội từ kinh tế số, nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ và xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh. Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư phát triển các mô hình bán lẻ trên nền tảng số.
Mở rộng đầu ra cho hàng Việt
Theo ông Lâm Quốc Thanh, Tổng Giám đốc SATRA, hiệu quả của mô hình bán lẻ đa kênh không chỉ nằm ở việc mở thêm kênh bán mà còn phụ thuộc vào hệ thống logistics và chuỗi cung ứng đồng bộ. Phát huy lợi thế hệ sinh thái khép kín từ vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến, chợ đầu mối, trung tâm phân phối đến mạng lưới bán lẻ, SATRA đang rút ngắn quy trình đưa hàng hóa từ nơi sản xuất đến người tiêu dùng, qua đó giảm khâu trung gian, tối ưu chi phí logistics, đồng thời bảo đảm chất lượng, truy xuất nguồn gốc và nguồn cung ổn định. Theo ông, mô hình này đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và các chủ thể OCOP (chương trình Mỗi xã một sản phẩm). Khi tham gia hệ sinh thái của SATRA, các đơn vị không chỉ mở rộng đầu ra thông qua hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi và nền tảng bán lẻ số mà còn được khai thác hạ tầng logistics, kho vận và trung tâm phân phối của Tổng công ty. Điều này giúp thời gian đưa hàng ra thị trường nhanh hơn, giảm chi phí vận chuyển và mở rộng độ phủ sản phẩm trên cả kênh bán lẻ trực tiếp lẫn TMĐT.
Trong bối cảnh TPHCM định hướng trở thành trung tâm logistics của khu vực, SATRA sẽ tiếp tục đầu tư các trung tâm phân phối hiện đại, hệ thống kho lạnh và ứng dụng công nghệ số trong quản lý kho bãi, vận tải và điều phối hàng hóa. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng mà còn tạo nền tảng để nông sản, thực phẩm và sản phẩm OCOP nâng cao năng lực cạnh tranh, mở Bán lẻ hiện đại trở thành rộng thị trường trong nước, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Tuy nhiên, cùng với mở rộng bán hàng trên nền tảng số, doanh nghiệp cũng đối mặt những yêu cầu mới về quản trị dữ liệu và bảo vệ người tiêu dùng. Nhiều chuyên gia cho rằng khi hoạt động bán hàng diễn ra trên website, ứng dụng, mạng xã hội và livestream, lượng dữ liệu cá nhân được thu thập ngày càng lớn. Nếu quản lý lỏng lẻo hoặc để xảy ra rò rỉ thông tin, dữ liệu có thể bị lợi dụng để giả mạo doanh nghiệp, đơn vị vận chuyển, sàn TMĐT nhằm lừa đảo người tiêu dùng. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là yếu tố quyết định uy tín và niềm tin của khách hàng. Mặt khác, khi hệ thống bán lẻ hiện đại được kết nối chặt chẽ với sản xuất, logistics và các nền tảng số, hàng Việt có cơ hội tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, chi phí thấp và quy mô lớn hơn.
Ông NGUYỄN HỮU TUẤN, Giám đốc Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và công nghệ số, Bộ Công thương:
Minh bạch để livestream trở thành kênh bán hàng bền vững
Điểm mới quan trọng của Luật Thương mại điện tử 2025 là lần đầu tiên đưa hoạt động livestream bán hàng vào khuôn khổ pháp lý với các quy định cụ thể về trách nhiệm của nền tảng và người bán. Trước đây, nhiều hoạt động livestream chủ yếu được vận hành theo quy định nội bộ của từng nền tảng, dẫn đến cách xử lý chưa thống nhất và phát sinh nhiều tranh chấp giữa người bán với đơn vị cung cấp dịch vụ.
Theo quy định mới, các nền tảng phải xác thực điện tử danh tính người bán và người thực hiện livestream; công khai quy chế vận hành, tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện tổ chức phát trực tiếp cũng như các trường hợp bị gỡ sản phẩm, dừng livestream hoặc hạn chế tài khoản. Đồng thời, người bán được tiếp cận cơ chế khiếu nại minh bạch nếu quyền lợi bị ảnh hưởng. Nền tảng cũng phải lưu trữ dữ liệu về giao dịch, hàng hóa và hợp đồng để phục vụ truy xuất nguồn gốc, giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi các bên. Đối với người bán, luật yêu cầu công khai đầy đủ thông tin về sản phẩm, nguồn gốc, giá bán, điều kiện giao nhận, đổi trả và chịu trách nhiệm đối với hàng hóa do mình cung cấp. Những quy định này góp phần hạn chế tình trạng tài khoản giả mạo, gian hàng “ẩn danh”, hàng hóa không rõ xuất xứ hoặc né tránh trách nhiệm khi phát sinh khiếu nại.
Bà PHẠM ĐẮC MỴ TRÂN, Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở VH-TT TPHCM:
Tạo lợi thế cho doanh nghiệp làm ăn chân chính
Luật Quảng cáo sửa đổi đã bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính minh bạch của hoạt động quảng cáo trên không gian mạng. Theo đó, mọi nội dung quảng cáo hoặc có yếu tố tài trợ phải được nhận diện rõ ràng để người tiêu dùng phân biệt với nội dung thông tin thông thường. Các nền tảng số có trách nhiệm cung cấp công cụ nhận diện quảng cáo, trong khi người đăng tải phải công khai khi nội dung được thực hiện vì mục đích thương mại hoặc có hợp tác tài trợ.
Một điểm đáng chú ý là trách nhiệm pháp lý không còn chỉ thuộc về doanh nghiệp sở hữu sản phẩm. KOL, KOC, người nổi tiếng, người sáng tạo nội dung, người dẫn livestream khi trực tiếp giới thiệu, khuyến nghị sản phẩm vì mục đích thương mại đều được xác định là người chuyển tải quảng cáo và phải chịu trách nhiệm đối với nội dung phát ngôn. Đồng thời, doanh nghiệp phải kiểm soát tính pháp lý của sản phẩm, nội dung quảng bá và phối hợp xử lý khi phát sinh vi phạm, thay vì phó mặc cho đơn vị truyền thông hoặc đối tác quảng cáo.
