Theo Sở Công thương tỉnh Khánh Hòa, đến nay tỉnh có 72 dự án nguồn điện theo Quy hoạch điện VII với tổng công suất hơn 6.131MW, trong đó điện mặt trời và điện gió chiếm tỷ trọng áp đảo. Sản lượng điện hàng năm ước đạt gần 18 tỷ kWh, đóng góp hơn 2.500 tỷ đồng ngân sách, tương đương khoảng 9% tổng thu toàn tỉnh.
Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự nằm ở Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, khi Khánh Hòa được “đặt hàng” tới 107 dự án năng lượng với tổng công suất dự kiến lên đến gần 19.000MW. Bên cạnh các nguồn tái tạo, cơ cấu nguồn điện đã mở rộng sang các loại hình mang tính chiến lược như điện khí LNG và đặc biệt là điện hạt nhân (quy mô từ 4.000- 6.400MW).
Trong giai đoạn 2021-2030, khoảng 8.517MW công suất dự kiến được triển khai, tập trung vào điện khí, thủy điện tích năng và năng lượng tái tạo. Giai đoạn sau 2031-2035 sẽ chứng kiến sự xuất hiện của các dự án điện hạt nhân - yếu tố có thể thay đổi hoàn toàn vị thế năng lượng của địa phương.
Dù vậy, phía sau bức tranh tăng trưởng nhanh là không ít điểm nghẽn. Trở ngại lớn nhất hiện nay là sự thiếu đồng bộ giữa phát triển nguồn và lưới điện. Trong nhiều thời điểm, các đường dây 220kV tại khu vực phía Nam của tỉnh vận hành gần ngưỡng tải, thậm chí quá tải khi nguồn năng lượng tái tạo phát cao, khiến khả năng giải tỏa công suất bị hạn chế.
Ngoài ra, nhiều dự án vẫn vướng quy hoạch chồng lấn với đất lâm nghiệp, thủy lợi, quốc phòng, khu vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Điều này buộc phải rà soát, điều chỉnh kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đầu tư.
Công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai và đấu nối lưới điện cũng là những “nút thắt” phổ biến. Một vấn đề khác mang tính kỹ thuật nhưng có ảnh hưởng lớn là cơ cấu nguồn điện.
Việc tỷ trọng điện gió và điện mặt trời chiếm ưu thế giúp Khánh Hòa đi đầu trong chuyển dịch năng lượng xanh, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao về hệ thống lưu trữ, nguồn điện linh hoạt và năng lực điều độ.
Tỉnh Khánh Hòa đang hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành “thủ phủ năng lượng” của khu vực.
Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, bài toán không chỉ nằm ở việc phát triển thêm nguồn điện, mà quan trọng hơn là giải quyết đồng bộ các điểm nghẽn về lưới truyền tải, cơ chế đầu tư và năng lực vận hành hệ thống để Khánh Hòa có thể trở thành “trạm phát điện” chiến lược cho cả miền Trung và quốc gia trong thời gian tới.
