Theo ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc ITPC, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Malaysia đã vượt 15 tỷ USD, tăng khoảng 5% so với năm trước; trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt 4,8 tỷ USD, riêng TPHCM hơn 708 triệu USD. Quy mô thị trường tiếp tục mở rộng, hàng Việt cũng có nhiều thuận lợi gia nhập sâu vào thị trường này như thuận lợi hóa logistics, nguồn nông sản, thực phẩm dồi dào... Song, tiêu chuẩn nhập khẩu đang thay đổi nhanh theo hướng ưu tiên các sản phẩm đáp ứng yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội.
Ông Firdauz Othman, Tổng Lãnh sự Malaysia tại TPHCM, cho biết để tiếp cận thị trường này cũng như hệ sinh thái Halal toàn cầu, doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn Halal và tiêu chí xanh. Đây là thách thức lớn, nhất là với doanh nghiệp vừa và nhỏ, do chi phí đầu tư và yêu cầu minh bạch ngày càng cao. Ông cũng cho biết quy mô thị trường Halal toàn cầu hiện ước hơn 2,3 nghìn tỷ USD và có thể tăng lên 20 nghìn tỷ USD vào năm 2028.
Bên cạnh đó, Malaysia đang bổ sung các rào cản kỹ thuật mới. Theo Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, từ năm 2026, quy định trách nhiệm nhà sản xuất mở rộng (EPR) sẽ áp dụng với cả hàng nhập khẩu, buộc doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ sản xuất đến xử lý chất thải. Điều này làm tăng chi phí tuân thủ nhưng đồng thời góp phần sàng lọc thị trường theo hướng chất lượng.
Dù vậy, cơ hội vẫn hiện hữu ở một số nhóm hàng mà Malaysia chưa tự chủ hoàn toàn. Các mặt hàng như gạo, ớt, hạt điều hay thủy sản chế biến được đánh giá còn dư địa thâm nhập, nhưng khả năng tiếp cận phụ thuộc trực tiếp vào việc đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, Halal và các chứng chỉ liên quan.
Ở chiều ngược lại, chính phủ Malaysia cũng triển khai các chính sách ưu đãi nhằm bù đắp chi phí chuyển đổi. Cụ thể, sản phẩm đạt tiêu chuẩn ESG có thể được giảm 5-10% thuế quan, trong khi hàng có chứng nhận Halal được giảm đến 20% chi phí kiểm duyệt nhập khẩu. Những cơ chế này cho thấy chi phí tuân thủ đang dần được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến doanh nghiệp cho rằng, xuất khẩu sang Malaysia đang bước vào giai đoạn “lọc chuẩn”, nơi cạnh tranh không còn dựa vào giá mà dựa vào khả năng đáp ứng tiêu chuẩn. Việc tích hợp Halal với chuyển đổi xanh vì vậy không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn là điều kiện để hàng Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
