Ngày 31-5, Bộ LĐTB-XH đã tổ chức hội nghị dạy nghề đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp (DN) theo hình thức qua mạng trực tuyến với sự tham dự của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân. Hội nghị đã làm rõ những yếu kém hiện nay của chương trình dạy nghề cũng như chỉ ra xu thế tất yếu để nâng cao chất lượng dạy - học nghề hiện nay: đó là dạy nghề phải gắn liền với nhu cầu của DN.
DN khát lao động có tay nghề
Hầu hết các ngành, DN đăng đàn tại hội nghị đều nêu lên nỗi bức thiết về nhu cầu lao động có tay nghề. Bộ Xây dựng cho biết, hiện ngành xây dựng có khoảng 2 triệu lao động, tuy nhiên số công nhân kỹ thuật của ngành rất ít. Số lượng công nhân có tay nghề bậc cao (bậc 6,7) chỉ chiếm 5,7%.
Hàng năm số lượng công nhân kỹ thuật tuy được bổ sung nhưng đều chưa đáp ứng tốc độ phát triển sản xuất của ngành hiện nay. Để bù lắp khoảng trống đó, các DN xây dựng phải sử dụng lao động nông thôn lúc nông nhàn, nên chất lượng công trình xây dựng không được bảo đảm và rất dễ xảy ra tai nạn lao động.
Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa, số công nhân biết ngoại ngữ rất hiếm hoi, cản trở lớn đến việc tổ chức các hợp đồng nhận thầu hoặc xuất khẩu lao động. Tập đoàn Dầu khí Việt Nam cũng cho biết, tuy hiện nay so với trung bình của cả nước, lao động qua đào tạo của ngành dầu khí là khá cao (đạt gần 93%), tuy nhiên so với các nước, chất lượng nguồn nhân lực của ngành dầu khí Việt Nam là thấp (trình độ cao đẳng, đại học ở các nước là 45% nhưng ở dầu khí Việt Nam tỷ lệ này là 15%).
Theo Thứ trưởng Bộ LĐTB-XH Đàm Hữu Đắc, hiện cả nước có khoảng 240.000 DN, thu hút khoảng 9 triệu lao động. Dự kiến đến năm 2010, nước ta sẽ có khoảng 500.000 DN, tạo thêm 2,7 triệu chỗ làm mới cho người lao động, vì vậy nhu cầu lao động có trình độ của các DN là cực lớn. Nhiều nghề trong tương lai sẽ rất “khát” lao động, như lập trình viên, điện, điện tử, cơ - điện tử, chế biến nông sản và các sản phẩm nông nghiệp.
Ưu tiên DN đào tạo nghề
Đến thời điểm này, đào tạo nghề vẫn “hụt hơi” so với nhu cầu của các DN. Bằng chứng là tỷ lệ lao động qua đào tạo mới chỉ chiếm gần 36% lao động trong độ tuổi làm việc và hệ quả của tình trạng này là gia tăng xu hướng “nhập khẩu” lao động có trình độ.
Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân, một thực tế tất yếu là đầu tư nước ngoài vào Việt Nam ngày càng lớn, yêu cầu về nhân lực là một yêu cầu cơ bản mà các chủ đầu tư hướng tới. Vì vậy, nếu Việt Nam không đáp ứng được khâu nhân lực, thì từ lợi thế chúng ta sẽ chuyển thành bất lợi trong công cuộc cạnh tranh hiện nay.
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cũng cho rằng, từ trước đến nay, dạy nghề chưa đáp ứng yêu cầu, phải chăng chúng ta chưa làm đúng quy luật. “Tôi cho rằng chúng ta mất cân đối nhiều thứ, giữa năng lực của cơ sở dạy nghề và số lượng người có nhu cầu học nghề; giữa giáo viên dạy nghề và yêu cầu dạy nghề; giữa công tác dự báo nhu cầu thị trường và quy hoạch mạng lưới dạy nghề...” - Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Vì vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu các ngành, các địa phương, các DN phải tiến hành rà soát lại để xác định mất cân đối ở khâu nào, từ đó có kế hoạch cân đối để bảo đảm chất lượng dạy nghề trong thời gian tới.
Trong đó, mục tiêu cuối cùng là phải công bố được chất lượng dạy nghề, ai dạy tốt được thưởng và ngược lại, cơ sở nào đào tạo kém phải có chế tài xử phạt. Chính phủ sẽ có cơ chế, khuyến khích các DN trong việc đào tạo nghề. Thứ trưởng Đàm Hữu Đắc cũng khẳng định, đào tạo nghề tại DN có ưu điểm vượt trội là đào tạo phù hợp với đặc điểm sản xuất cũng như công nghệ của DN, nhờ vậy tiết kiệm được thời gian học nghề cho người lao động và tiết kiệm chi phí cho DN.
Chính vì thế, Bộ LĐTB-XH sẽ trình Chính phủ các chính sách để khuyến khích DN đào tạo nghề, trong đó chi phí đào tạo nghề của DN được tính trong chi phí giá thành; được miễn, giảm thuế thu nhập DN hoặc được trích một phần thu nhập trước thuế để DN thực hiện đào tạo nghề.
Q.Phương
