Kết nối hệ sinh thái đồng hành tiêu dùng xanh

Giá trị xanh - “phần chìm” của sản phẩm

Thực tế cho thấy, dù sản phẩm xanh ngày càng xuất hiện nhiều trên thị trường nhưng những giá trị mà doanh nghiệp đầu tư cho phát triển bền vững vẫn chưa được NTD nhận diện đầy đủ. Đây là một trong những nguyên nhân khiến tốc độ mở rộng của thị trường tiêu dùng xanh chưa tương xứng với tiềm năng. Khảo sát về nhận thức và hành vi tiêu dùng xanh do Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao (BSA) thực hiện cho thấy, hơn 80% NTD đã biết, hiểu về tiêu dùng xanh. Tuy nhiên, chỉ khoảng 20% cho biết thường xuyên sử dụng sản phẩm xanh, trong khi phần lớn mới dừng ở mức thỉnh thoảng sử dụng.

Theo ông Nguyễn Văn Phượng, Trưởng ban khảo sát BSA, giá thành cao, thiếu thông tin và khó tìm mua sản phẩm là 3 rào cản lớn nhất khiến NTD chưa sẵn sàng chuyển đổi sang tiêu dùng xanh. Đáng chú ý, phần lớn NTD chỉ chấp nhận trả thêm từ 5%-10% cho sản phẩm gắn với các giá trị bền vững. Điều đó cho thấy NTD không quay lưng với sản phẩm xanh nhưng họ cần nhiều thông tin và bằng chứng hơn về những giá trị mà sản phẩm mang lại.

Từ thực tế sản xuất và kinh doanh, bà Nguyễn Thị Thùy Linh, Giám đốc Marketing Công ty CP Dược phẩm OPC, cho rằng, thách thức hiện nay không nằm ở việc đầu tư cho sản xuất xanh mà còn ở khả năng giúp NTD nhận diện được những giá trị phía sau sản phẩm. Theo bà Nguyễn Thị Thùy Linh, để đáp ứng các tiêu chí xanh, doanh nghiệp phải đầu tư đáng kể cho vùng nguyên liệu, cải tiến quy trình sản xuất, xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng và phát triển chuỗi cung ứng bền vững. Đây là những yếu tố làm gia tăng chi phí nhưng khó được nhận thấy khi sản phẩm xuất hiện trên quầy hàng. Trong khi đó, NTD không lựa chọn sản phẩm chỉ vì thân thiện môi trường hay khả năng tự phân hủy. Điều họ quan tâm là sản phẩm có an toàn hay không, chất lượng ra sao và mang lại lợi ích gì cho sức khỏe.

Cùng quan điểm, bà Lâm Thúy Ái, Chủ tịch Mebi Farm, cho biết, phía sau mỗi sản phẩm trên quầy hàng là cả một hệ thống tiêu chuẩn và quy trình kiểm soát được duy trì xuyên suốt từ trang trại, nhà máy đến điểm bán. Đối với sản phẩm trứng gà, doanh nghiệp phải bảo đảm các chỉ tiêu chất lượng, không có chất cấm và được kiểm tra thường xuyên trong quá trình phân phối vào hệ thống bán lẻ. Ngoài ra, doanh nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc, tuân thủ pháp luật và chính sách với người lao động.

Hệ thống phân phối giữ vai trò cầu nối

Trong bối cảnh đó, vai trò của hệ thống phân phối ngày càng quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp sản xuất xanh và NTD. Ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó Tổng giám đốc Saigon Co.op, cho biết, ngoài nhiệm vụ đưa hàng hóa ra thị trường, nhà bán lẻ còn phải góp phần giúp NTD hiểu rõ hơn những giá trị phía sau sản phẩm. Nhiều yếu tố như vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội là những nỗ lực doanh nghiệp đã đầu tư trong thời gian dài nhưng không dễ được nhận biết ngay tại điểm bán.

Theo ông Nguyễn Ngọc Thắng, Saigon Co.op đang đẩy mạnh các hoạt động nhận diện sản phẩm xanh trên toàn hệ thống, ưu tiên không gian trưng bày cho sản phẩm đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững, tăng cường chương trình kết nối giữa doanh nghiệp và NTD nhằm gia tăng khả năng nhận diện và tiếp cận thị trường.

Một trong những mô hình kết nối được duy trì hiệu quả nhiều năm qua là Chiến dịch Tiêu dùng Xanh do Báo SGGP và Saigon Co.op phối hợp triển khai. Không dừng lại ở hoạt động truyền thông, chương trình từng bước tạo điều kiện để các doanh nghiệp sản xuất xanh tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, đồng thời giúp NTD nhận diện rõ hơn các sản phẩm đáp ứng tiêu chí chất lượng, an toàn và phát triển bền vững.

Thống kê từ Saigon Co.op, trong các kỳ triển khai Tháng Tiêu dùng Xanh, doanh số của nhiều nhóm sản phẩm tham gia chương trình tăng tối thiểu 20% so với thời điểm thông thường. Kết quả cho thấy khi được hỗ trợ nhận diện và kết nối thị trường, các sản phẩm xanh có khả năng tiếp cận NTD tốt hơn và tạo ra động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Lê Thái Hòa, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Hòa Mai, cho rằng, sự đồng hành của các hệ thống phân phối có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng độ phủ thị trường và đưa sản phẩm đến gần hơn với NTD. Theo ông Nguyễn Lê Thái Hòa, doanh nghiệp đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng thị phần tại các kênh bán lẻ thuộc hệ thống Saigon Co.op, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, hệ thống phân phối và NTD được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để thị trường sản phẩm xanh phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.