Áp lực tìm đầu ra
Tại phiên họp Tổ điều hành thị trường trong nước quý 2-2026 mới đây, Bộ Công thương đánh giá thị trường trong nước tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Tuy nhiên, cùng với những tín hiệu tích cực về tiêu dùng, nhiều áp lực vẫn hiện hữu do đầu ra xuất khẩu còn khó khăn, chi phí đầu vào, logistics tăng cao… Diễn biến của thị trường sầu riêng thời gian gần đây là một ví dụ. Dù đang bước vào chính vụ, giá thu mua sầu riêng tại nhiều địa phương như Đồng Nai, Gia Lai... giảm mạnh, chỉ còn khoảng 19.000-38.000 đồng/kg đối với sầu riêng Ri6 và 55.000-67.000 đồng/kg với sầu riêng Thái. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam, cho biết, giá sầu riêng giảm là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng, từ nhu cầu thị trường giảm, nguồn cung trong nước tăng khoảng 20%-30% đến việc yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn đối với sầu riêng nhập khẩu của các nước.
Không chỉ sầu riêng, nhiều hợp tác xã sản xuất nông sản an toàn cũng gặp bài toán tương tự. Ông Lâm Ngọc Tuấn, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tuấn Ngọc, cho biết, dù sản phẩm của hợp tác xã đạt tiêu chuẩn VietGAP và tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về an toàn thực phẩm, việc mở rộng đầu ra vẫn gặp khó khăn do chi phí sản xuất cao, trong khi nông sản an toàn mới chỉ tiếp cận được một số kênh phân phối. “Nếu chuỗi cung ứng còn quá nhiều khâu trung gian, người sản xuất khó nâng cao giá trị sản phẩm, còn người tiêu dùng khó kiểm chứng được chất lượng”, ông Tuấn nhận định.
Thực tế cho thấy, để thị trường phát triển bền vững, không chỉ cần kích cầu tiêu dùng mà phải tăng cường liên kết giữa các mắt xích trong chuỗi cung ứng. Đây cũng là định hướng được Bộ Công thương đặt ra trong kế hoạch hành động thực hiện chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, bộ sẽ thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết từ sản xuất đến lưu thông hàng hóa; tăng cường kết nối doanh nghiệp bán lẻ với nhà sản xuất, hợp tác xã và vùng nguyên liệu; đồng thời phát triển chuỗi cung ứng gắn với truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và chuyển đổi số. Mục tiêu không chỉ nâng cao sức chống chịu của thị trường mà còn tạo đầu ra ổn định hơn cho sản xuất và mang đến cho người tiêu dùng sản phẩm nguồn gốc minh bạch, chất lượng được kiểm soát.
Không chỉ chia sẻ thông tin thị trường, Saigon Co.op còn đồng hành cùng doanh nghiệp, đặc biệt là các hợp tác xã và cơ sở sản xuất nhỏ trong việc hoàn thiện bao bì, nhãn hàng hóa, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Những sản phẩm mới được thử nghiệm tại một số điểm bán để đánh giá phản ứng của người tiêu dùng trước khi phân phối trên toàn hệ thống; các tuần hàng địa phương, khu vực giới thiệu sản phẩm OCOP cũng trở thành “bệ đỡ” giúp doanh nghiệp từng bước xây dựng thương hiệu.
Tạo kênh phân phối bền vững
Là địa phương đi đầu trong việc tăng cường liên kết từ sản xuất đến phân phối, thời gian qua, TPHCM đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kết nối vùng nguyên liệu với hệ thống bán lẻ, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã mở rộng đầu ra. Cụ thể, Sở Công thương, Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TPHCM và các đơn vị thường xuyên tổ chức các chương trình kết nối cung - cầu giữa hệ thống phân phối với doanh nghiệp, hợp tác xã và vùng sản xuất trên cả nước. Qua đó, giúp nhà cung cấp nắm bắt yêu cầu thị trường, hoàn thiện tiêu chuẩn sản phẩm và tổ chức sản xuất sát hơn với nhu cầu tiêu dùng.
Ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó Tổng giám đốc Liên hiệp HTX Thương mại TPHCM (Saigon Co.op), chia sẻ, thông qua sự phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương nơi có hệ thống Co.opmart hoạt động, Saigon Co.op đã kết nối trực tiếp với doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà sản xuất để hình thành nguồn cung ổn định, giảm khâu trung gian và đưa hàng hóa đến người tiêu dùng với chi phí hợp lý hơn. Đặc biệt, với hơn 4 triệu khách hàng thành viên và trên 1 triệu lượt khách mua sắm mỗi ngày, hệ thống nắm bắt khá sát nhu cầu tiêu dùng. “Dữ liệu thị trường không chỉ phục vụ hoạt động kinh doanh mà còn giúp chúng tôi định hướng cho nhà cung cấp chủ động kế hoạch sản xuất, hạn chế sản xuất theo kinh nghiệm hoặc mở rộng diện tích khi chưa xác định rõ đầu ra”, ông Nguyễn Ngọc Thắng cho biết.
Sự vào cuộc của các doanh nghiệp phân phối như Saigon Co.op đã và đang tạo đầu ra cho những sản phẩm nông nghiệp như sầu riêng Đắk Lắk, yến đảo Cần Giờ, mật ong Xuân Nguyên, trứng Vĩnh Thành Đạt, hạt điều Đồng Nai… Theo ông Nguyễn Hoàng Đạt, Giám đốc Công ty TNHH Vinahe, việc tham gia hệ thống phân phối hiện đại như Co.opmart không chỉ giúp sản phẩm hạt điều của doanh nghiệp có đầu ra ổn định mà còn mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng cả nước. Quan trọng hơn, quá trình hợp tác Còn giúp doanh nghiệp hoàn thiện bao bì, truy xuất nguồn gốc và nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm để đáp ứng yêu cầu thị trường.
