Mô hình từ trường học
Trong căn nhà cấp bốn mát mẻ bên sông, chị Võ Phước Hạnh (thôn 3, xã Long Sơn) nhặt rau sau khi đi chợ về. Phần rau dư thừa, thay vì bỏ đi, chị gom lại ủ trong một cái thùng nhỏ sau vườn để làm phân hữu cơ. Phía trước nhà có một bao tải lớn với đủ các loại bìa giấy, lon bia, chai nhựa…
Chị Hạnh cho hay: “Đây là các loại rác có khả năng tái chế mà tôi đã phân loại sau 2 tháng. Đợt này cũng nhiều nhiều rồi, cuối tuần tôi sẽ mang ra điểm đổi rác lấy quà. Nhìn vậy chứ đổi được nhiều thứ thiết yếu lắm: dầu ăn, nước mắm, đường, sữa…”.
Đây là cách làm đã trở thành thói quen hàng ngày với người xã Long Sơn sau nhiều năm được hướng dẫn, triển khai việc phân loại rác tại nguồn (PLRTN). Trong nhà mỗi hộ dân đều có 2-3 thùng rác. Đa số các hộ gia đình phân rác thành 2 loại cơ bản: rác tái chế và rác còn lại. Một số gia đình phân rác thành 3 loại: ngoài 2 loại trên thì có thêm một thùng đựng rác hữu cơ. Trước khi PLRTN được triển khai đến các hộ dân trên địa bàn xã Long Sơn, hai trường tiểu học trên địa bàn xã đã thực hiện PLRTN từ năm 2020.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng Bộ phận Công tác xã hội - Bộ phận Phát triển dự án cộng đồng của Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn, xử lý rác tại nguồn là vấn đề cốt lõi, giúp giảm thiểu rác thải. Vì vậy, từ tháng 2-2019, Công ty TNHH Đại chúng hóa dầu SCG và Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn tham gia hợp tác công - tư cùng với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Dow Việt Nam và Unilever Việt Nam thực hiện dự án “rác không thải” nhằm thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn trong quản lý rác thải nhựa tại Việt Nam. Công ty TNHH Đại chúng hóa dầu SCG và Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn cam kết xây dựng các mô hình PLRTN tại trường tiểu học và trên địa bàn khu dân cư thuộc xã Long Sơn.
Cô Lê Thanh Hải, giáo viên tiếng Anh, hỗ trợ đội PLRTN của Trường Tiểu học Long Sơn 2, cho biết, trường hiện có 830 học sinh với 28 lớp học. Mỗi lớp học được trường trang bị 2 thùng rác để phân loại (rác tái chế và rác khác) nhằm bảo đảm vệ sinh. Vào thứ 2 hàng tuần, nhà trường tổ chức tuyên truyền PLRTN cho giáo viên và học sinh. Qua đó giúp các em học sinh hiểu hơn về bảo vệ môi trường và phân loại rác đúng cách.
Giờ ra chơi, các em học sinh mang các thùng rác xuống sân. Em Phan Lê Lan Thanh, học sinh lớp 5/1 Trường Tiểu học Long Sơn 2, đại sứ môi trường, cho biết: “Thay vì bỏ rác vào chung một thùng như trước đây, tụi em được hướng dẫn PLRTN trước khi bỏ vào 2 thùng riêng biệt với 2 màu sắc khác nhau. Bìa các tông, giấy, báo, hộp nhựa, lon sắt bỏ vào thùng màu cam (rác tái chế). Các loại rác khác thì bỏ vào thùng màu xanh. PLRTN giúp các bạn học sinh xây dựng ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế rác thải. Rác tái chế có thể bán để đổi lấy dụng cụ học tập hoặc tạo nguồn quỹ giúp đỡ các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn”.
Tiếp tục nhân rộng
Về chương trình PLRTN, ông Lữ Sỹ Phương, Phó Chủ tịch UBND xã Long Sơn, thông tin, sau khi triển khai thí điểm thành công tại trường học, năm 2022, dự án PLRTN hướng đến nền kinh tế tuần hoàn được Công ty TNHH Đại chúng hóa dầu SCG, Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn và xã Long Sơn triển khai tại thôn 1, xã Long Sơn, với sự tham gia của hơn 1.000 hộ gia đình và 3 cơ sở thu mua phế liệu. Dự án đã thu gom hơn 9,2 tấn rác tái chế, hướng dẫn người dân tái sử dụng khoảng 8 tấn rác thải thực phẩm làm phân bón hữu cơ. Ngoài ra, dự án cung cấp trang thiết bị và huấn luyện an toàn lao động cho 15 người tham gia thu mua chất thải tái chế.
Đến năm 2024, dự án tiếp tục triển khai đến tất cả các hộ gia đình tại thôn 1, 2, 3, các cơ sở tôn giáo - tín ngưỡng (Nhà Lớn, Đình thần Long Sơn, Hưng Long Tự và chùa Ba Ông), 5 trường học và Đồn biên phòng Long Sơn. Đến nay, trên địa bàn xã Long Sơn có khoảng 43% hộ gia đình (1.795/4.200 hộ), 4 cơ sở tôn giáo - tín ngưỡng, 5 trường học, Đồn biên Phòng Long Sơn, Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn thực hiện việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn; khoảng 20% rác thải thực phẩm phát sinh được tận dụng để ủ phân hữu cơ; không có tình trạng chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn.
“Quá trình thực hiện việc phân loại và xử lý rác thải tại gia đình gặp nhiều khó khăn, nhưng nhờ tích cực tuyên truyền, vận động, hướng dẫn, đến nay người dân thực hiện việc phân loại rác thải rất tốt. Đặc biệt, chương trình đã giúp người dân thấy rõ được lợi ích của việc PLRTN”, ông Lữ Sỹ Phương thông tin.
