Tiếp cận văn hóa truyền thống
“Nước ót là gì vậy chú ơi?”, “Tại sao hôm nay trên ruộng muối không có người làm việc? Có phải diêm dân cũng được nghỉ cuối tuần không?”... Những câu hỏi liên tục vang lên trong chuyến trải nghiệm nghề truyền thống do Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM) tổ chức.
Tại Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại muối Phương Hiền (xã Long Điền), hơn 100 em học sinh hóa thân thành những diêm dân. Tham quan ruộng muối, tự tay cào muối, đóng bao, vận chuyển muối… trở thành những trải nghiệm sinh động ngoài sách vở, giúp các em cảm nhận rõ hơn sự nhọc nhằn của nghề gắn bó với nắng và gió.
Em Võ Duy Gia Bảo, học sinh Trường THCS Văn Lương (xã Long Điền), chia sẻ: “Trước đây em cứ nghĩ chỉ cần lấy nước biển đem phơi nắng là sẽ có muối để sử dụng. Nhưng khi trực tiếp tham gia các công đoạn làm muối, em mới biết để tạo ra những hạt muối trắng phải trải qua rất nhiều bước”.
Chuyến xe trải nghiệm cũng đưa các em đến với Khu Di tích Lịch sử - Văn hóa Bàu Thành (xã Long Điền) - di tích cổ, từng là nơi huấn luyện voi chiến, gắn với hành trình mở cõi phương nam của người Việt. Ngoài tham quan di tích, các em còn được tìm hiểu những làng nghề truyền thống, tự tay làm đồ thủ công từ lá dừa, đan lát mây tre, đan giỏ lục bình hay làm bánh tráng…
Khoe chiếc đồng hồ hình hoa mười giờ bằng lá dừa, em Lê Nguyễn Ngọc My, học sinh Trường THCS Phước Thắng (phường Phước Thắng) cho biết, đây là lần đầu tiên em tự tay làm đồ chơi dân gian. “Được trò chuyện với các bác nghệ nhân, được chỉ việc tận tình và tự do sáng tạo đã khiến em thực sự hào hứng với những sản phẩm thủ công truyền thống”, Ngọc My nói.
Chương trình trải nghiệm ngành nghề nông thôn đưa các em học sinh đến với những nghề truyền thống của cả 3 khu vực ở TPHCM. Đó là nghề bánh tráng An Ngãi, bánh hỏi An Nhứt, bún Long Kiên hay sò ốc mỹ nghệ Vũng Tàu. Các em cũng có cơ hội khám phá làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp, gốm sứ Thuận An, heo đất Lái Thiêu và nghề mây tre đan Tân Khánh. Những điểm đến như làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông hay tuyến du lịch trải nghiệm xã An Nhơn Tây hứa hẹn mang đến nhiều trải nghiệm lý thú.
Giá trị văn hóa đồng hành quá trình trưởng thành
Theo ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TPHCM, thay vì những bài học lý thuyết khô khan về văn hóa truyền thống, việc đưa học sinh đến trực tiếp các làng nghề, gặp gỡ nghệ nhân và trải nghiệm thực tế đã tạo nên cách tiếp cận mới mẻ, hiệu quả hơn. Khi được tận mắt nhìn, tận tay làm và trực tiếp cảm nhận, các em sẽ hiểu sâu sắc hơn về những giá trị văn hóa được hình thành qua nhiều thế hệ. Những giá trị ấy sẽ đồng hành cùng các em trong suốt quá trình trưởng thành.
Cùng chung quan điểm, ông Đỗ Phước Trung, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, thông tin, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt ra chỉ tiêu đến năm 2030, 100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận và tham gia thường xuyên, hiệu quả các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa.
TPHCM là vùng đất có chiều sâu lịch sử và đời sống văn hóa phong phú với hệ thống di sản đa dạng, từ các di tích lịch sử cách mạng, công trình kiến trúc nghệ thuật đến những loại hình di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc. “Chương trình kỳ vọng sẽ góp phần hình thành trong thế hệ trẻ hôm nay tình yêu đối với lịch sử dân tộc, niềm tự hào về bản sắc văn hóa Việt Nam và ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa trong thời kỳ hội nhập và phát triển”, ông Đỗ Phước Trung nói.
Song song với các hoạt động của ngành nông nghiệp, Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp Sở GD-ĐT tổ chức chương trình “Giáo dục di sản cho học sinh trên địa bàn TPHCM”. Học sinh được tham quan triển lãm di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của địa phương, hòa mình vào không gian trình diễn Đờn ca tài tử Nam Bộ, võ nhạc Vovinam, trải nghiệm làng nghề truyền thống, trò chơi dân gian…
Em Bạch Hà Phương, học sinh Trường THCS Văn Lương, bày tỏ: “Những hoạt động này giúp chúng em hiểu rằng di sản không chỉ là những hiện vật được lưu giữ trong bảo tàng mà là bản sắc văn hóa đang hiện diện trong đời sống hàng ngày. Chúng em nhận thức rõ hơn trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống mà cha ông để lại”.