Hiện diện mang tính răn đe
Hãng tin DW của Đức dẫn các nguồn tin ngoại giao EU cho biết, Pháp và Anh tuyên bố sẵn sàng triển khai lực lượng quân sự để giám sát lệnh ngừng bắn trong tương lai tại Ukraine, ngay cả khi không có ủy quyền từ Liên hợp quốc (LHQ) hay Liên minh châu Âu (EU). Theo đó, Paris và London đã cam kết cung cấp những gì được gọi là “đảm bảo an ninh mạnh mẽ”.
Trong khi đó, EU, với sự tham gia chủ đạo của các chuyên gia từ Pháp và Anh, đã chuẩn bị một kế hoạch triển khai tới 15.000 quân của EU và NATO đến Ukraine. Lực lượng này sẽ hoạt động như một “liên minh tự nguyện” nhằm đóng vai trò lực lượng răn đe sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Việc giám sát lệnh ngừng bắn từ không phận và biển dự kiến sẽ được thực hiện từ lãnh thổ các quốc gia láng giềng của Ukraine. Đặc biệt, Thổ Nhĩ Kỳ có thể đảm nhận vai trò kiểm soát khu vực biển Đen. Các phương án về cơ chế giám sát được phát triển chủ yếu bởi các chuyên gia quân sự Anh, Pháp với sự hợp tác của Bỉ, có thể mở rộng thành lực lượng đa quốc gia phối hợp tuần tra trên bộ, trên không và trên biển.
Cùng lúc, các quan chức Mỹ đã có cuộc điện đàm với Cố vấn An ninh quốc gia của Anh, Pháp và Đức, cùng đại diện cấp cao của Ukraine nhằm thảo luận các bước đi tiếp theo trong tiến trình ngoại giao hiện nay về chấm dứt xung đột tại Ukraine. Thông báo trên mạng xã hội X, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ về vấn đề Ukraine, ông Steve Witkoff, cho biết các bên tập trung bàn cách thúc đẩy đối thoại theo hướng thực chất, trong đó có việc tăng cường các bảo đảm an ninh và xây dựng những cơ chế điều phối hiệu quả nhằm chấm dứt xung đột và ngăn nguy cơ tái bùng phát. Ngoài ra, cuộc trao đổi cũng liên quan đến gói hỗ trợ tái thiết và phục hồi kinh tế Ukraine hậu xung đột, đồng thời nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong thời gian tới. Cuộc điện đàm diễn ra trước thềm Hội nghị thượng đỉnh giữa Ukraine và các nước đối tác chủ chốt châu Âu, dự kiến sẽ diễn ra tại Pháp vào ngày 6-1 tới.
Phản ứng của Nga
Phản ứng chính thức từ Nga đối với các đề xuất trên là phản đối mạnh mẽ. Theo báo chí Nga và các tuyên bố chính thức, đại diện Bộ Ngoại giao Nga, bà Maria Zakharova, tuyên bố “Nga không có kế hoạch thảo luận bất kỳ việc triển khai quân đội nước ngoài nào ở Ukraine ở bất kỳ hình thức nào và xem điều đó là hoàn toàn không thể chấp nhận được”. Moscow coi đó là “can thiệp nước ngoài” và điều này sẽ làm gia tăng căng thẳng, chứ không giảm xung đột.
Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cũng tuyên bố rằng Moscow loại trừ “mọi lựa chọn” cho các lực lượng gìn giữ hòa bình châu Âu được triển khai tại Ukraine, cáo buộc những đề xuất như vậy nhằm “khiêu khích xung đột” và làm cho quá trình giảm xung đột trở nên khó khăn hơn.
Những phản ứng này cho thấy khoảng cách chiến lược lớn giữa đề xuất an ninh hậu xung đột của phương Tây và lập trường cứng rắn của Moscow, khi Nga kiên quyết phản đối sự hiện diện quân sự nước ngoài trên lãnh thổ Ukraine và yêu cầu các điều kiện cụ thể trước bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào.
