Kiến tạo hệ sinh thái đầu tư

Tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, thành phố mở rộng không gian đô thị sang mô hình siêu đô thị đa trung tâm, trong đó các cực công nghiệp, logistics và dịch vụ được kết nối thành chuỗi giá trị liên hoàn. Chính cấu trúc này đã lý giải danh mục thu hút đầu tư tập trung vào những lĩnh vực có khả năng lan tỏa và dẫn dắt tăng trưởng.

Trong đó, nhóm dự án logistics - cảng biển được xác định là một trong những trụ cột, với các dự án quy mô lớn như bến cảng Mỹ Xuân 6, cảng tổng hợp Long Sơn hay cụm ICD Long Bình... Đây không chỉ là các công trình hạ tầng đơn lẻ mà là những mắt xích trong chuỗi logistics liên vùng, kết nối trực tiếp với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và hệ thống giao thông Đông Nam bộ.

Cùng với đó, mở rộng và nâng cấp 105 khu công nghiệp với hơn 49.000ha, triển khai các dự án hạ tầng chiến lược như cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, trung tâm logistics Cái Mép Hạ và chuỗi điện gió ngoài khơi công suất 15.000MW... Qua đó góp phần giảm chi phí vận tải và nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu.

Định hướng thu hút đầu tư cũng chuyển mạnh sang các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế số và phát triển xanh, với các trung tâm dữ liệu, nghiên cứu, ươm tạo và sản xuất công nghệ cao đóng vai trò nền tảng cho việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

“Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, chính sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, công nghiệp và công nghệ đã tạo lợi thế để TPHCM nổi lên như một điểm đến chiến lược của dòng vốn quốc tế, đặc biệt là các dự án có giá trị gia tăng cao và gắn với chuỗi cung ứng khu vực”, TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, nhận định.

Gỡ “điểm nghẽn” để hút dòng vốn

Danh mục đầu tư đã mở ra không gian phát triển mới, nhưng điểm then chốt không nằm ở việc “có dự án”, mà ở khả năng chuyển hóa thành dòng vốn thực tế để triển khai. Ông Nguyễn Thanh Toàn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TPHCM, cho biết, ngân sách hiện chỉ đáp ứng khoảng 20%-25% nhu cầu đầu tư, buộc thành phố phải chuyển sang mô hình huy động vốn đa tầng, trong đó khu vực tư nhân và FDI giữ vai trò quyết định.

Theo ông Trương Tuấn Anh, Tổng giám đốc Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TPHCM, hướng đi khả thi là phát huy vai trò “vốn mồi” của ngân sách để dẫn dắt dòng vốn xã hội. Thực tế giai đoạn 2015-2020 cho thấy, với 2.854 tỷ đồng hỗ trợ lãi vay, thành phố đã kích hoạt hơn 26.686 tỷ đồng vốn đầu tư, tức mỗi đồng ngân sách kéo được khoảng 9,35 đồng vốn xã hội. Tuy nhiên, để cơ chế này phát huy hiệu quả, điều kiện tiên quyết là phải có khung chính sách đủ thông thoáng và linh hoạt, bảo đảm dòng vốn đi đúng lĩnh vực ưu tiên.

Từ góc nhìn nhà đầu tư quốc tế, các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài đều đánh giá TPHCM vẫn duy trì sức hút lớn trong khu vực. Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam, cho biết, có tới 93% doanh nghiệp châu Âu sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư. “Quy mô thị trường đầu tư tác động toàn cầu đã lên tới khoảng 1.600 tỷ USD, trong khi Việt Nam mới thu hút khoảng 2 tỷ USD, cho thấy dư địa còn rất lớn nếu có cơ chế phù hợp”, ông Robert Kraybill, Giám đốc đầu tư Quỹ IIX, cho biết thêm.

Về giải pháp, theo ông Travis Mitchell, Giám đốc điều hành Hiệp hội Doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam (AmCham), để nâng cao khả năng thu hút dòng vốn, TPHCM cần ưu tiên xây dựng môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có thể dự báo. Trọng tâm là đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép, bảo đảm tính nhất quán trong thực thi chính sách thuế và hải quan, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý cho kinh tế số theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế.

Để giữ chân và mở rộng dòng vốn dài hạn, thành phố cần đẩy nhanh hoạt động của Trung tâm Tài chính quốc tế, nâng cao tính minh bạch thị trường vốn và cơ chế giải quyết tranh chấp. Cùng với đó, tập trung tăng tốc đầu tư đồng bộ hạ tầng logistics, năng lượng và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn chế, việc phát triển các công cụ huy động vốn theo cơ chế thị trường như PPP (đối tác công-tư), trái phiếu xanh hay quỹ đầu tư hạ tầng... cũng là những giải pháp vừa bổ sung nguồn lực vừa tạo điều kiện thu hút các dòng vốn bền vững.