Phát huy hạ tầng số
Xác định rõ xu thế chuyển dịch tất yếu sang nền tảng điện toán đám mây, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI), TPHCM đã nhanh chóng mở hướng đầu tư mạnh mẽ vào các trung tâm dữ liệu - “hạ tầng mềm” không thể thiếu để duy trì sức cạnh tranh quốc tế. Đây được xem là nền móng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm tài chính và công nghệ của khu vực. Sự quyết tâm này được minh chứng bằng hàng loạt dự án hạ tầng dữ liệu có tổng vốn đầu tư lên đến hàng tỷ USD. Điển hình là biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển Trung tâm dữ liệu AI giữa Sở KH-CN TPHCM và Công ty Accelerated Infrastructure Capital (AIC) với quy mô vốn dự kiến khoảng 2,1 tỷ USD. Song song đó, thành phố đã cấp phép cho 2 dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn khác với tổng vốn gần 1 tỷ USD, gồm dự án Evolution DC VN HCMC từ Singapore (508,78 triệu USD) và Tổ hợp trung tâm dữ liệu siêu lớn STARMASON (480,26 triệu USD).
Bên cạnh đó, năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam cũng ghi dấu ấn đậm nét tại TPHCM. Tập đoàn Viettel hiện đang chuẩn bị đưa vào vận hành Trung tâm Dữ liệu và nghiên cứu phát triển công nghệ cao tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung. Với công suất thiết kế lên tới 140MW và khoảng 10.000 tủ rack, đây là hạ tầng hiện đại, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu tính toán hiệu năng cao cho các ứng dụng AI phức tạp trong tương lai.
Tại Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) cũng đã hình thành hệ sinh thái với 5 trung tâm đổi mới sáng tạo cùng mạng lưới liên kết giữa doanh nghiệp, nhà trường và viện nghiên cứu. QTSC đã thu hút 27 nhà đầu tư với hơn 120 doanh nghiệp công nghệ số; cung cấp hơn 650 sản phẩm, dịch vụ, giải pháp công nghệ cho thị trường trong nước và hơn 30 quốc gia; tham gia sâu vào quá trình chuyển đổi số của TPHCM và cả nước. QTSC được xếp thứ 3/8 khu công nghệ nổi bật tại châu Á theo các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động.
Mở rộng vùng lân cận
“Trong định hướng phát triển dài hạn, TPHCM không phát triển đơn lẻ mà đặt mình trong mối liên kết chặt chẽ với vùng lân cận để tạo ra một hệ sinh thái KH-CN toàn diện”, GS-TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật TPHCM, nhận định. Để hiện thực hóa điều này, thành phố đang định hình cấu trúc đô thị đa cực. Trong đó, TPHCM trung tâm giữ vai trò là hạt nhân về tài chính, dữ liệu và nghiên cứu đổi mới sáng tạo; khu vực Bình Dương trước đây phát triển thành cực công nghiệp công nghệ cao và sản xuất thông minh; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây định hướng trở thành cực kinh tế biển với logistics quốc tế và công nghệ môi trường biển hiện đại. Ba không gian chiến lược này được liên kết chặt chẽ bằng hạ tầng số, dữ liệu liên thông và quy hoạch tích hợp. Định hướng này gắn chặt với các xu thế lớn như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và công nghệ sạch..., khai thác tốt hạ tầng số mà thành phố đã gầy dựng trong thời gian qua.
Một dấu mốc quan trọng khẳng định tinh thần đổi mới sáng tạo là việc UBND TPHCM công bố phát triển đô thị KH-CN Bắc TPHCM tại phường Bình Dương vào giữa tháng 1-2026. Tại lễ công bố, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh: “Việc hình thành đô thị này sẽ tạo thêm một cực tăng trưởng mới, đồng thời mở ra dư địa để tái phân bổ các chức năng đô thị, công nghiệp và logistics ra khỏi vùng lõi trung tâm. Đây là điều kiện quan trọng để TPHCM phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, giảm áp lực cho nội đô và nâng cao hiệu quả sử dụng không gian, hạ tầng”.
Theo GS-TS Nguyễn Văn Phước, giai đoạn 2026-2030 là giai đoạn bản lề để TPHCM chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nếu tổ chức tốt, TPHCM có thể hình thành cấu trúc 3 cực gồm trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghiệp thông minh và kinh tế biển hiện đại. Về dài hạn, thành phố hướng tới mô hình siêu đô thị thông minh, xanh, có khả năng chống chịu biến đổi khí hậu và năng lực cạnh tranh quốc tế cao.
TS TRẦN QUÝ, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam:
Việc đầu tư bài bản về hạ tầng số kỳ vọng sẽ mang lại những con số tăng trưởng thực chất. Theo kế hoạch, trong năm 2026, kinh tế số dự kiến sẽ chiếm 18,5% GRDP của thành phố; tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành đạt tối thiểu 13,4%, thương mại điện tử chiếm 13,4% tổng mức bán lẻ. Để đạt được mục tiêu này, thành phố đang đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số trong nhiều lĩnh vực then chốt.
Năm 2026 là cột mốc quan trọng khi thành phố bước vào chu kỳ quy hoạch mới (2026-2030) với mục tiêu tăng trưởng GRDP đạt mức 2 con số. Trong bối cảnh các động lực truyền thống đã chạm ngưỡng, việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng nội sinh dựa trên nền tảng KH-CN chính là hướng đi chiến lược bắt buộc để TPHCM duy trì vị thế đầu tàu kinh tế.
