Ngày 23-3, tại Hà Nội, đã diễn ra hội nghị cấp cao Vương quốc Anh - Việt Nam về trung tâm tài chính quốc tế 2026
Báo cáo chính tại hội nghị, được thực hiện trong khuôn khổ Chương trình Growth Gateway của Chính phủ Vương quốc Anh, đã đề xuất một lộ trình phát triển 3 giai đoạn để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm định giá khu vực cho các hàng hóa xuất khẩu chủ lực trong vòng 10-20 năm tới.
Theo đó, giai đoạn 1 (1-2 năm tới): tập trung củng cố nền tảng thị trường trong nước, thành lập sàn giao dịch giao ngay đối với các mặt hàng ưu tiên để chuẩn hóa hệ thống phân loại và kiểm định chất lượng.
Giai đoạn 2 (3-5 năm sau): triển khai các hợp đồng tương lai nội địa cho các mặt hàng chiến lược, bắt đầu định vị Việt Nam là một điểm định giá trong khu vực.
Giai đoạn 3 (sau 6-10 năm): mở rộng quy mô và hệ sinh thái sản phẩm (như tín chỉ carbon), thúc đẩy sự tham gia sâu rộng của các nhà đầu tư quốc tế.
Các tác giả báo cáo cũng khuyến nghị Việt Nam nên ưu tiên các mặt hàng có lợi thế cấu trúc như quy mô xuất khẩu lớn và sản xuất tập trung, điển hình là cà phê Robusta và cao su; nhấn mạnh việc thiết kế các hợp đồng phái sinh cần bổ trợ (thay vì cạnh tranh trực tiếp) với các chuẩn giá toàn cầu.
Cụ thể, các hợp đồng có thể áp dụng quy mô nhỏ hơn, định danh bằng VND và gắn kết chặt chẽ với dòng chảy thương mại thực tế tại địa phương nhưng vẫn duy trì liên kết với giá quốc tế để đảm bảo tính tham chiếu.
Để xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư, các chuyên gia kiến nghị Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý theo chuẩn quốc tế và tham khảo hệ thống thông luật để tăng tính minh bạch và hiệu lực thực thi hợp đồng. Cơ quan quản lý nhà nước xác định các mục tiêu cốt lõi (tính toàn vẹn thị trường, bảo vệ khách hàng), trong khi các sở giao dịch và trung tâm bù trừ chịu trách nhiệm trực tiếp thiết kế các công cụ kiểm soát rủi ro như ký quỹ và giới hạn vị thế.
Thành lập đơn vị quản lý chuyên trách là một gợi ý quan trọng khác của báo cáo. Trong ngắn hạn, Bộ Công thương tiếp tục điều phối, tuy nhiên, về dài hạn, cần hình thành một tổ công tác hoặc đơn vị chuyên trách để thống nhất giám sát và áp dụng cơ chế "một cửa" nhằm giảm rào cản gia nhập.
Theo chương trình xây dựng pháp luật, dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh lần 2 sẽ được trình vào tháng 6 và có thể được Quốc hội xem xét, thông qua vào kỳ họp cuối năm 2026.
