Người “độc hành” giữ lửa sơn ta

Cuộc “độc hành” giữa dòng chảy thị trường

Giữa cuộc sống hối hả của những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, chúng tôi tìm đến căn nhà nhỏ của Thạc sĩ, họa sĩ Nguyễn Văn Quý, nơi mà từ lâu đã được giới sưu tầm ví như một bảo tàng thu nhỏ của dòng sơn mài truyền thống Tương Bình Hiệp (phường Chánh Hiệp, TPHCM).

Trong giới làm nghề, họa sĩ Nguyễn Văn Quý không chỉ là một nghệ nhân mà còn là một “kẻ sĩ” trung thành với chất liệu sơn ta truyền thống.

Giữa thời buổi kinh tế thị trường, khi nhiều cơ sở chấp nhận cắt giảm công đoạn, chạy theo công nghệ hiện đại để hạ giá thành, nhưng ông Quý vẫn chọn lối đi riêng cho mình.

Ông tâm sự, để có được một tác phẩm sơn mài thuần Việt theo đúng truyền thống Tương Bình Hiệp thì phải mất hàng tháng trời, từ khâu pha chế sơn ta, phủ sơn cho đến khi mài ra những tầng màu huyền ảo. “Có người bỏ cuộc vì quá tốn công sức, nhưng tôi chấp nhận “cuộc độc hành” để giữ trọn cái hồn cốt của cha ông”, họa sĩ Quý bộc bạch.

Với ông, mỗi tác phẩm sơn mài là sự hòa quyện giữa kỹ nghệ và cảm xúc, tuyệt đối không có chỗ cho sự cẩu thả, dễ dãi.

Bài học nhân sinh sau những lớp sơn mài

Đến thăm họa thất của ông, chúng tôi như lạc vào một thế giới đầy chiêm nghiệm. Ở đó, bức tranh “Khát vọng tuổi thơ” khiến người xem thắt lòng khi bắt gặp những ánh mắt hy vọng của các bệnh nhi ung thư. Hay bức “Hoàng hôn Tây Nguyên” lại là một lời cảnh báo đau đáu về biến đổi khí hậu, về nỗi khốn khó của con người trước thiên tai, hạn hán.

Mới đây nhất, tại Triển lãm tranh Nhân ái do Hội Mỹ thuật TPHCM tổ chức, tác phẩm “Xuân hạnh phúc ” vẽ đôi ngựa của ông đã gây tiếng vang lớn. Tác phẩm không chỉ được giới thưởng lãm đánh giá cao về mĩ thuật mà còn được đấu giá để ủng hộ 50% giá trị cho các hoạt động an sinh xã hội.

Với họa sĩ Quý, mục đích của nghệ thuật cũng chính là phương tiện để lan tỏa sự tử tế, tính nhân văn trong mỗi tác phẩm, nhất là sự sẻ chia với những mảnh đời bất hạnh.

Kể từ khi làng sơn mài Tương Bình Hiệp được công nhận và bảo tồn, những người tâm huyết với nghề như ông Quý phấn khởi như có một luồng sinh khí mới. Bởi theo ông, giữ gìn giá trị cốt lõi của sơn mài truyền thống với chất liệu sơn ta là tâm nguyện cả đời.

Được biết, dịp Xuân Bính Ngọ 2026 này, ông chỉ thực hiện số ít tác phẩm về chủ đề ngựa, những bức tranh “độc bản” đã được các nhà sưu tầm đặt trước ngay khi chưa hoàn thiện.

Chia tay, người họa sĩ đang phác thảo trên tấm vóc những vó ngựa dũng mãnh, chúng tôi tin rằng, sức sống của sơn mài Tương Bình Hiệp sẽ còn kiêu hãnh như những con tuấn mã, đậm đà bản sắc được bay lên từ khối óc, đôi tay của các nghệ nhân tâm huyết trên hành trình gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống.