Thay đổi nhận thức
Một buổi sáng cuối tuần tại khu phố 24, phường Xuân Hòa (TPHCM), con hẻm nhỏ trở thành nơi diễn ra tình huống giả định cháy với sự tham gia thực tập phương án chữa cháy của đông đảo người dân.
Khi tín hiệu báo cháy vang lên, các thành viên "Tổ liên gia an toàn PCCC" khu phố nhanh chóng vào vị trí. Người gõ kẻng báo động, mang bình chữa cháy tiếp cận điểm cháy, người hỗ trợ hướng dẫn thoát nạn, người gọi lực lượng chức năng. Những thao tác đơn giản nhưng được thực hiện nghiêm túc, bởi ai cũng hiểu rằng trong một vụ cháy thật, “thời gian vàng” là vài phút đầu tiên khi ngọn lửa bùng lên.
Ông Nguyễn Văn Nghiên, Trưởng khu phố 24, phường Xuân Hòa, cho biết, qua các buổi tuyên truyền, tập huấn, nhận thức của người dân về PCCC từng bước được nâng lên. “Trước đây, một số người dân ít để ý đến các nguyên nhân gây cháy, cũng chưa thật sự quan tâm đến việc chuẩn bị phương án phòng ngừa.
Qua tập huấn, bà con hiểu rằng phòng cháy phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể như thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, sắp xếp vật dụng gọn gàng, giữ lối thoát hiểm và biết cách xử lý khi có sự cố”, ông Nghiên chia sẻ. Theo ông Nghiên, khu phố thường xuyên vận động người dân kiểm tra an toàn điện, trang bị bình chữa cháy, không để vật dụng che chắn lối thoát nạn. “Khi mỗi gia đình chủ động, ý thức hơn trong việc PCCC thì khu dân cư sẽ an toàn hơn”, ông nói.
Mỗi gia đình là một điểm an toàn
Cùng với phường Xuân Hòa, tại nhiều địa bàn dân cư của TPHCM, mô hình "Tổ liên gia an toàn PCCC", "Điểm chữa cháy công cộng" được xây dựng, giúp người dân trong cùng khu vực có thể dễ dàng hỗ trợ nhau khi xảy ra cháy. Thành viên các tổ được hướng dẫn kỹ năng báo cháy, sử dụng bình chữa cháy, cứu nạn cứu hộ (CNCH), xử lý tình huống ban đầu trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến hiện trường.
Theo lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TPHCM, trong nhiều vụ cháy, nguyên nhân thường xuất phát từ sự cố điện, bất cẩn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt. Đáng chú ý, khi xảy ra cháy tại các khu vực hẻm sâu, thời gian phát hiện, báo tin và xử lý ban đầu có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế thiệt hại.
Vì vậy, công tác PCCC hiện nay không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên nghiệp mà cần bắt đầu từ từng hộ gia đình, từng khu phố. Việc chủ động phát hiện sớm, xử lý ban đầu của người dân chính là yếu tố quyết định, góp phần giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản.
Do đó, bên cạnh xây dựng mô hình cộng đồng, lực lượng PCCC và CNCH Công an TPHCM còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác phòng ngừa. Người dân được hướng dẫn cài đặt ứng dụng báo cháy 114, hỗ trợ gửi thông tin khi xảy ra sự cố.
Theo Trung tá Trịnh Nhật Thanh, Phó đội trưởng Đội Chữa cháy và CNCH khu vực 1 (Phòng PC07, Công an TPHCM), việc lắp đặt thiết bị cảnh báo cháy sớm tại khu dân cư, nhà ở cao tầng và sử dụng ứng dụng báo cháy 114 có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện, báo tin và xử lý kịp thời khi xảy ra sự cố.
“Mỗi phút trong công tác PCCC-CNCH đều rất quan trọng. Cảnh báo sớm giúp người dân chủ động thoát nạn, đồng thời hỗ trợ lực lượng chuyên nghiệp nhanh chóng tiếp cận hiện trường, triển khai công tác chữa cháy, CNCH, hạn chế cháy lan và giảm thiệt hại đáng tiếc”, Trung tá Trịnh Nhật Thanh nhấn mạnh.
Bài học từ những vụ cháy
Khoảng 3 giờ sáng ngày 12-4-2026, một dãy phòng trọ trên đường Nguyễn Thị Thơi, phường Tân Thới Hiệp (TPHCM) xảy ra cháy. Lửa bùng phát trong lúc nhiều người đang ngủ, khói nhanh chóng bao trùm khu vực. Người dân xung quanh tìm cách hỗ trợ cứu người, chữa cháy nhưng việc tiếp cận bên trong gặp nhiều khó khăn. Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an TPHCM sau đó có mặt, triển khai phương án chữa cháy. Vụ việc khiến 2 người tử vong, 5 người bị thương, tiếp tục cảnh báo nguy cơ cháy tại các khu nhà trọ, khu dân cư đông người, nơi không gian sinh hoạt chật hẹp, lối thoát hiểm hạn chế.
Chiều 8-6-2026, một căn nhà nằm sâu trong hẻm 362 Lê Văn Lương, phường Tân Hưng (TPHCM) xảy ra cháy. Do căn nhà nằm trong hẻm nhỏ, lực lượng chữa cháy gặp khó khăn khi tiếp cận hiện trường, triển khai phương tiện xử lý vụ việc.
