Cơ sở để phân bổ nguồn lực
* Phóng viên: Thưa đồng chí, vì sao TPHCM phân loại ĐVHC cấp xã ở thời điểm này?
* Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường: Việc phân loại ĐVHC cấp xã là yêu cầu tất yếu khi TPHCM thực hiện điều chỉnh lại không gian phát triển và tổ chức bộ máy sau sắp xếp. Đây cũng là hoạt động nhằm thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị định số 307/2025/NĐ-CP về phân loại ĐVHC.
Phân loại ĐVHC nhằm đánh giá quy mô, trình độ phát triển của ĐVHC; mức độ đáp ứng của tổ chức bộ máy chính quyền địa phương trên địa bàn ĐVHC. Từ đó có cơ sở để hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng tổ chức bộ máy, xác định biên chế, chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức của chính quyền địa phương phù hợp với từng loại ĐVHC. Đây cũng là giải pháp để thành phố điều hành có cơ sở, theo dõi được hiệu quả hoạt động công vụ, công tác phục vụ nhân dân và doanh nghiệp giữa các địa bàn nhằm kịp thời điều chỉnh trong quá trình quản lý.
Về lâu dài, phân loại ĐVHC giúp thành phố chuyển dần từ cách quản lý theo địa giới hành chính sang quản lý theo đặc thù phát triển, phù hợp với yêu cầu của một siêu đô thị năng động như TPHCM.
* Khi đã có phân loại rõ ràng, việc tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ và phân bổ nguồn lực sẽ thay đổi ra sao so với trước đây, thưa đồng chí?
* Điểm cốt lõi là thành phố chuyển từ cách phân bổ nguồn lực và tổ chức bộ máy mang tính bình quân sang cách làm phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Với địa bàn loại 1, thành phố có cơ sở để xem xét, tính toán việc tăng cường năng lực quản lý, từ nhân sự đến điều kiện bảo đảm hoạt động, phù hợp với khối lượng công việc và áp lực thực tế trên địa bàn.
Tương tự, với các ĐVHC loại 2, việc tổ chức bộ máy sẽ được thiết kế phù hợp với quy mô, tính chất từng địa bàn, bảo đảm tương thích với yêu cầu quản lý thực tế. Nguồn lực đầu tư cũng được phân bổ theo nhu cầu thực tế, tránh dàn trải. Đây cũng là cách cụ thể hóa nguyên tắc phân loại ĐVHC theo quy định hiện hành, làm căn cứ cho tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ và phân bổ nguồn lực.
* TPHCM sẽ làm gì để kết quả phân loại không dừng ở thống kê, mà thực sự đi vào vận hành quản lý nhà nước ở cơ sở?
* Thành phố xác định rõ, phân loại phải đi liền với tổ chức thực hiện. Ngay sau công bố, các tiêu chí phân loại sẽ được gắn với việc sắp xếp bộ máy, xác định biên chế. Đồng thời, các định mức phân bổ ngân sách và kế hoạch đầu tư công sẽ được rà soát lại theo từng nhóm địa bàn, trong đó nhóm xã, phường loại 1 sẽ được ưu tiên giải quyết các áp lực bức thiết về hạ tầng và dịch vụ công.
Địa bàn thuộc nhóm 2 sẽ được tập trung củng cố các điều kiện phát triển, hoàn thiện hạ tầng theo hướng đồng bộ. Song song đó là cơ chế theo dõi, đánh giá thường xuyên. Nếu có điểm chưa phù hợp với thực tế, thành phố sẽ điều chỉnh kịp thời để bảo đảm việc phân loại thực sự phát huy hiệu quả.
Xã lên phường phải đảm bảo các tiêu chí
* TPHCM cũng đang rà soát các xã để xây dựng đề án thành lập phường. Việc này được đặt trong mối quan hệ như thế nào với kết quả phân loại ĐVHC vừa công bố, thưa đồng chí?
* Việc rà soát các xã để xây dựng đề án thành lập phường là bước tiếp theo, có sự liên thông với kết quả phân loại ĐVHC. Phân loại giúp nhận diện rõ mức độ phát triển của từng địa bàn. Trên cơ sở đó, thành phố lựa chọn những xã có đủ điều kiện về dân số, hạ tầng, mức độ đô thị hóa để đưa vào lộ trình chuyển lên phường.
Làm việc này phải dựa trên tiêu chí chặt chẽ, đánh giá nhiều chiều, bảo đảm khi chuyển đổi thì bộ máy vận hành ổn định, người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn. Đây là quá trình có tính kế thừa, không làm dàn trải, từng bước chắc chắn, phù hợp với định hướng phát triển không gian đô thị của thành phố.
* Việc xây dựng đề án thành lập phường được đặt ra với bộ tiêu chí cụ thể như thế nào?
* Việc xây dựng đề án thành lập phường phải tuân thủ các tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật và nghị định của Chính phủ, được thành phố cụ thể hóa thành hệ tiêu chí rõ ràng để đánh giá từng địa bàn. Trước hết là tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên và mức độ đô thị hóa.
Theo quy định, một ĐVHC muốn chuyển từ xã lên phường phải có quy mô dân số từ 21.000 người trở lên, diện tích tự nhiên từ 5,5km2 trở lên và tỷ lệ dân số đô thị đạt từ 50% trở lên. Đây là những điều kiện nền tảng, phản ánh mức độ phát triển và tính chất đô thị của địa bàn.
Bên cạnh đó là các tiêu chí về cơ cấu kinh tế, trong đó tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong GRDP phải đạt từ 70% trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 70% trở lên.
Một nhóm tiêu chí quan trọng khác là khả năng cân đối ngân sách và mức sống dân cư. Theo đó, tỷ lệ tổng thu ngân sách địa phương với tổng chi ngân sách địa phương trên địa bàn đạt từ 100% trở lên; thu nhập bình quân đầu người/năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người/năm của thành phố trong 3 năm gần nhất; đồng thời tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của thành phố trong 3 năm gần nhất. Cùng với đó, các tiêu chí về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và chất lượng dịch vụ công cũng được rà soát kỹ, bảo đảm đáp ứng yêu cầu quản lý đô thị sau khi chuyển đổi.
Toàn bộ các tiêu chí này đều được lượng hóa bằng số liệu cụ thể, có đối chiếu với quy hoạch và định hướng phát triển của thành phố. Việc đánh giá được thực hiện chặt chẽ, khách quan, bảo đảm khi chuyển đổi thì địa bàn đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
* Quy trình xây dựng đề án thành lập phường được đánh giá nhiều bước, tiêu chí chặt chẽ, trong khi tiến độ đặt ra khá gấp. Thành phố sẽ làm gì để bảo đảm chất lượng của đề án?
* Thành phố xác định rõ, tiến độ là cần thiết nhưng chất lượng, hiệu quả, đảm bảo đúng quy định là yêu cầu xuyên suốt. Quy trình xây dựng đề án được tổ chức theo nhiều bước, có sự tham gia của các sở, ngành và địa phương để đánh giá đầy đủ các tiêu chí theo quy định. Những nội dung cốt lõi như quy mô dân số, hạ tầng đô thị, khả năng cung ứng dịch vụ công đều phải được rà soát kỹ.
Đồng thời, việc xây dựng đề án phải thực hiện đầy đủ các bước theo quy định, trong đó có việc lấy ý kiến cử tri trên địa bàn trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Đây là khâu quan trọng để bảo đảm tính đồng thuận và phù hợp với thực tiễn.
Trong quá trình triển khai, thành phố tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh. Trường hợp địa bàn chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện thì sẽ tiếp tục hoàn thiện, chưa đặt vấn đề chuyển đổi ngay. Làm việc này phải chắc, đúng quy định, bảo đảm khi thành lập phường thì bộ máy vận hành thông suốt, không tạo thêm áp lực cho cơ sở. Mục tiêu cuối cùng là khi chuyển đổi, chính quyền cơ sở vận hành ổn định, người dân, doanh nghiệp được phục vụ tốt hơn và chất lượng quản lý đô thị được nâng lên rõ rệt.
* Từ việc phân loại ĐVHC cũng như lộ trình chuyển một số xã lên phường, người dân, doanh nghiệp sẽ được hưởng những lợi ích cụ thể gì, thưa đồng chí?
* Điều người dân, doanh nghiệp quan tâm trước hết là chất lượng phục vụ của chính quyền ở cơ sở. Khi địa bàn được phân loại rõ và tổ chức lại phù hợp, việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ sát thực tế hơn, thời gian xử lý được rút ngắn, giảm tình trạng quá tải ở những nơi dân số lớn. Việc chuyển một số xã đủ điều kiện lên phường được thực hiện trên cơ sở đáp ứng các tiêu chí theo quy định, nhằm tổ chức mô hình quản lý phù hợp hơn với mức độ đô thị hóa của địa bàn.
Qua đó, hệ thống hạ tầng và dịch vụ công được rà soát, hoàn thiện theo yêu cầu quản lý đô thị, bảo đảm phục vụ người dân tốt hơn. Nhìn chung, cả việc phân loại ĐVHC cấp xã và chuyển đổi xã lên phường đều hướng tới mục tiêu là nâng chất lượng quản lý và phục vụ trên toàn địa bàn. Người dân, doanh nghiệp ở mỗi khu vực, dù là xã hay phường, đều được bảo đảm các điều kiện phát triển phù hợp, tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn và thụ hưởng môi trường sống ngày càng tốt hơn.
Phân loại giúp thành phố quản lý sát thực tế hơn, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, giúp nâng cao hiệu quả giải quyết công việc. Xa hơn, đây là cách để xây dựng nền quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt, theo kịp tốc độ phát triển của thành phố. Quản lý phải dựa trên dữ liệu, trên đặc thù từng nơi.
Đồng chí NGUYỄN MẠNH CƯỜNG
