Trình bày tham luận tại hội thảo “Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm” do HĐND TPHCM tổ chức sáng 2-6, TS Trần Du Lịch, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM bày tỏ đồng tình với các đề xuất trong bản quy hoạch tổng thể, đồng thời phân tích những vấn đề rất thách thức hiện nay, đó là tăng trưởng 2 con số. “Bài toán tăng trưởng đầy thách thức được giải quyết như thế nào thông qua quy hoạch?”, TS Trần Du Lịch đặt câu hỏi.
Bên cạnh đó, TS Trần Du Lịch đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quy hoạch. Ông nhận định với diện tích hơn 6.700 km² và dân số khoảng 14 triệu người, TPHCM không còn là một đô thị đơn lẻ mà đang tiến gần mô hình vùng đại đô thị (megacity region). Vì vậy, quy hoạch cần chuyển từ tư duy mở rộng đô thị sang tư duy xây dựng một trung tâm kinh tế và đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh toàn cầu, chuyển từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế.
Theo ông, nếu trước đây quy hoạch chủ yếu trả lời câu hỏi “đất này làm gì” thì tư duy mới phải trả lời những câu hỏi lớn hơn như ngành kinh tế nào tạo ra giá trị gia tăng cao nhất, con người sẽ sống và làm việc ra sao, hạ tầng nào tạo đột phá năng suất và đâu là các yếu tố bảo đảm phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu?...
Quy hoạch hiện đại cần trả lời được câu hỏi quan trọng là TPHCM sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới trong 25, 50 hay 100 năm tới?
Đồng quan điểm, TS-KTS Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, để thực hiện được các mục tiêu phát triển dài hạn, công tác quy hoạch phải đi đầu, đúng, trúng, khoa học, phù hợp với nhu cầu phát triển và quá trình hội nhập quốc tế. TPHCM hiện không chỉ là một đô thị đơn lẻ mà trở thành một siêu đô thị biển, có vai trò kinh tế quan trọng trong nước, khu vực và thế giới.
KTS Ngô Viết Nam Sơn bày tỏ tin tưởng TPHCM có thể đạt được tăng trưởng 2 con số nếu có tư duy phù hợp, đó là tư duy phát triển và liên kết vùng. TPHCM cần đẩy mạnh phát triển liên kết với TP Đồng Nai, tỉnh Tây Ninh hướng về các cửa khẩu, khu vực Tây Nguyên và phía Bắc. Khu vực Cần Giờ, Vũng Tàu hướng ra biển Đông thông qua hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải…
Bên cạnh đó, có những mô hình đô thị tại TPHCM chưa có tiền lệ ở Việt Nam như TOD, khu thương mại tự do… Do đó cần nền tảng pháp lý cần thiết để thực hiện các mô hình này. Ngoài ra, tư duy kinh tế thị trường đã qua giai đoạn tiêu tiền ngân sách, bước vào giai đoạn “tạo ngân sách”, do đó cần đổi mới cơ chế tổ chức thực hiện, áp dụng KPI và có cơ chế thưởng phạt phân minh.
Ông Vũ Đoàn Thái Long, Quản lý dự án cấp cao Công ty tư vấn Roland Berger tại Việt Nam nêu, TPHCM không thiếu tiềm năng, vấn đề là làm sao để biến tiềm năng thành mô hình tăng trưởng vững mạnh trong giai đoạn tới. Đồng thời đề xuất TPHCM tập trung vào các ngành công nghiệp giá trị cao như bán dẫn, công nghệ sinh học; phát triển mạnh y tế, giáo dục, logistic, kinh tế số…
Trong thực thi, ông kiến nghị cần có cơ chế điều phối cấp thành phố đủ mạnh, mạnh dạn triển khai sandbox thể chế, xây dựng các danh mục dự án mang tính biểu tượng, lan tỏa.
Về nguồn lực để thực hiện quy hoạch, bà Vũ Hoàng Uyên, đại diện Ngân hàng Thế giới (WB) đề xuất việc tái cấu trúc các chương trình tài chính và đầu tư công của TPHCM, tập trung cho các chương trình trọng điểm như TOD. Với việc thay đổi cách phân bổ các nguồn lực, TPHCM có thể hấp thụ gấp 3-5 lần so với số vốn 800.000 tỷ đồng đầu tư công giai đoạn 5 năm. Đại diện WB cũng khuyến nghị giải pháp tài chính đột phá như trái phiếu xanh, tín chỉ carbon...
Đại diện nhiều cơ quan ngoại giao khẳng định sẵn sàng hợp tác với TPHCM xây dựng quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm.
Ông Pang Te Cheng, Tổng Lãnh sự Singapore tại TPHCM bày tỏ ấn tượng với bản quy hoạch tổng thể của TPHCM, với tầm nhìn bền vững, xanh và hội nhập, chú trọng đảm bảo chất lượng sống, phát triển không gian sống với mô hình kết nối đa phương tiện. Ông Pang Te Cheng nhấn mạnh Singapore sẵn sàng hỗ trợ TPHCM trong các bước phát triển.
Trong khi đó, ông Etienne Ranaivoson, Tổng Lãnh sự Pháp tại TPHCM nhấn mạnh vai trò của quy hoạch giao thông. Pháp cũng rất quan tâm đến bản quy hoạch tổng thể TPHCM, đặc biệt trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng. Ông khẳng định sẵn lòng đóng góp, hỗ trợ trong việc xây dựng quy hoạch tổng thể TPHCM.
