Kết nối những người yêu ca cổ
Trong bộ vest màu xanh, anh Phạm Văn Nhờ, nhân viên xưởng sản xuất bột ngọt Công ty CPHH Vedan Việt Nam, bước lên sân khấu Hội thi Ca cổ “Tam Long vang mãi lời ca” với tình yêu dành cho những câu vọng cổ. Mang đến hội thi bài ca Sân ga chỉ có một người, anh đã chinh phục ban giám khảo và giành ngôi vị quán quân. Nhưng điều đọng lại sau sân khấu còn là câu chuyện giữ gìn một loại hình nghệ thuật truyền thống đã ăn sâu vào đời sống văn hóa Nam bộ.
Hội thi Ca cổ “Tam Long vang mãi lời ca” lần thứ nhất quy tụ 79 thí sinh đến từ 15 xã, phường, đặc khu trên địa bàn TPHCM. Suốt những ngày diễn ra hội thi, soạn giả Trương Văn Út tỉ mỉ hướng dẫn từng thí sinh cách lấy hơi, nhả chữ, xử lý nhịp điệu và truyền tải cảm xúc qua từng câu vọng cổ. Với ông, điều quan trọng nhất là có thêm nhiều người hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ bộ môn nghệ thuật truyền thống: “Hội thi trước hết là một cuộc giao lưu, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. Tôi cố gắng truyền đạt lại những kỹ năng để hướng dẫn cho thí sinh, giúp mọi người am hiểu hơn về đờn ca tài tử”.
Tinh thần ấy đã khiến cả những thí sinh không đoạt giải cũng ra về với niềm vui được học hỏi. Dừng chân ở vòng bán kết, chị Phạm Thị Thu Vân tâm sự: “Tôi rất vui vì đã thỏa niềm đam mê được đứng trên sân khấu và nhận được những lời góp ý về chuyên môn từ ban giám khảo”. Theo chị Vân, những góp ý của NSND Phượng Loan, NSND Tấn Giao và soạn giả Trương Văn Út sẽ là hành trang để chị tiếp tục theo đuổi niềm đam mê với nghệ thuật dân tộc.
Ngồi ở vị trí giám khảo, NSND Tấn Giao không giấu được niềm xúc động trước không khí của hội thi: “Bà con đến xem rất đông, cho thấy hội thi đã chạm đến niềm đam mê và tình yêu của người dân đối với bộ môn đờn ca tài tử”. Theo NSND Tấn Giao, điều đáng quý là hội thi đã quy tụ nhiều thế hệ cùng đứng chung trên một sân khấu, từ những cô chú 70-80 tuổi đến những bạn trẻ mới 15 tuổi. Đó là tín hiệu tích cực cho thấy sức sống của nghệ thuật truyền thống khi được tạo điều kiện lan tỏa.
Đó cũng là ý nghĩa cao đẹp mà ban tổ chức hội thi hướng tới. Ông Hồ Minh Trung, Phó Chủ tịch UBND phường Tam Long, Trưởng Ban Tổ chức Hội thi Ca cổ “Tam Long vang mãi lời ca”, chia sẻ: “Hội thi là hoạt động văn hóa, văn nghệ có ý nghĩa thiết thực nhằm tôn vinh một nghệ thuật truyền thống đặc sắc của dân tộc, tạo nên không gian để những người yêu nghệ thuật gặp gỡ, giao lưu, học hỏi và lan tỏa niềm đam mê”. Ông Trung cho rằng, giá trị lớn nhất mà hội thi mang lại không nằm ở những giải thưởng, mà là sự kết nối những người cùng chung tình yêu với ca cổ, tạo động lực để tình yêu ấy tiếp tục phát triển. Vì vậy, địa phương sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư và nghiên cứu duy trì để “Tam Long vang mãi lời ca” trở thành hoạt động văn hóa thường niên.
"Chúng ta phải chú trọng hơn nữa, làm sao lan tỏa đến từng nhà, từng người để người ta hiểu sâu sắc hơn, yêu mến và yêu thích hơn đờn ca tài tử - loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc"- NSND Tấn Giao.
“Gieo mầm” từ trường học
Không chỉ nuôi dưỡng tình yêu đờn ca tài tử trong cộng đồng qua hội thi, phường Tam Long còn “gieo mầm” tình yêu ấy cho thế hệ trẻ ở các trường học.
Năm học 2025-2026, Trường THCS Dương Văn Mạnh (phường Tam Long) cùng Trường THCS Nguyễn Trãi (phường Long Hương) đã đăng cai tổ chức chuyên đề “Đờn ca tài tử - Giữ hồn di sản - Kiến tạo giá trị địa phương” với sự tham gia của gần 50 cơ sở giáo dục và các nghệ nhân địa phương.
Không nghe lý thuyết “suông”, học sinh được trực tiếp thưởng thức các tiết mục đờn ca tài tử, tìm hiểu lịch sử hình thành, các bài bản tổ, nhạc cụ truyền thống, đồng thời giao lưu với nghệ nhân và tự sáng tạo các sản phẩm truyền thông quảng bá văn hóa địa phương. Qua đó, những giai điệu mộc mạc của Nam bộ trở nên gần gũi hơn với các em.
Tham dự chuyên đề, cô Nguyễn Thị Thùy Hương, giáo viên Trường THCS Trương Công Định (xã Châu Pha, TPHCM) nêu ý kiến: “Cách làm này đưa di sản đến gần hơn với học sinh. Thay vì nghe giảng lý thuyết khô khan, các em được trải nghiệm trực quan qua giao lưu với nghệ nhân và tự sáng tạo sản phẩm truyền thông. Đây là cách giáo dục văn hóa địa phương hiệu quả, vừa giúp các em trân trọng giá trị truyền thống, vừa phát huy năng lực hiện đại về khoa học, công nghệ. Bản thân tôi cũng đang áp dụng tinh thần này vào các dự án tại trường để khơi gợi niềm tự hào, giúp mỗi học sinh trở thành “đại sứ” cho văn hóa của dân tộc mình”.
