Tham dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ NN-MT Trịnh Việt Hùng; cùng lãnh đạo các bộ, ngành liên quan, lãnh đạo UBND TPHCM và các địa phương phía Nam...
Tại hội nghị, các hiệp hội, ngành hàng cùng lãnh đạo một số địa phương phía Nam đã tập trung đánh giá những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, chế biến, logistics và xuất khẩu nông lâm thủy sản. Một số ý kiến đã chỉ ra nghịch lý lớn của ngành lúa gạo Việt Nam khi xuất khẩu đứng nhóm đầu thế giới nhưng người nông dân vẫn hưởng lợi chưa tương xứng. Cùng với đó, áp lực giảm giá gạo, chi phí logistics tăng và nguy cơ El Nino quay trở lại đang khiến xuất khẩu gạo năm 2026 đứng trước nhiều thách thức.
Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, năm 2025 ngành lúa gạo đạt dấu mốc đáng chú ý khi xuất khẩu khoảng 8,06 triệu tấn gạo, đưa Việt Nam trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới. Ngành lúa gạo Việt Nam đã chuyển dần từ cạnh tranh giá rẻ sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị gia tăng. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, thị trường gạo thế giới có nhiều biến động khiến giá xuất khẩu lao dốc. Giá xuất khẩu bình quân chỉ còn khoảng 468 USD/tấn, giảm khoảng 10% so với mức bình quân 508 USD/tấn của năm 2025. Đây cũng là mức thấp nhất trong khoảng 5 năm trở lại đây.
Có thời điểm giá lúa tươi tại ruộng xuống chỉ còn khoảng 5.000 đồng/kg, còn giá gạo xuất khẩu chỉ khoảng 10.000 đồng/kg. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp.
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN-MT Trịnh Việt Hùng cho biết, 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả nước đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ; cán cân thương mại tiếp tục duy trì thặng dư.
Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất (chiếm 44,1%), tiếp theo là châu Mỹ (20,9%) và châu Âu (15,8%). Xét theo thị trường cụ thể, Trung Quốc với 21,1%, Hoa Kỳ với 18,5% và Nhật Bản với 7% là 3 thị trường xuất khẩu lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026. So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 28,8%, Nhật Bản tăng 1,3%, trong khi Hoa Kỳ giảm 4,8%.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu lãnh đạo Văn phòng Chính phủ theo dõi vấn đề Hiệp hội Lương thực Việt Nam nêu để báo cáo lãnh đạo Chính phủ; đồng thời chỉ đạo Bộ NN-MT có các giải pháp thu mua lúa gạo cho bà con nông dân ở miền Tây, nhất là hỗ trợ nhà nông trữ lúa thông qua hợp tác xã hoặc hệ thống kho của doanh nghiệp xuất khẩu để tránh tình trạng bán tháo khi giá xuống thấp.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN-MT cùng các bộ, ngành có liên quan tăng cường công tác dự báo, theo dõi sát diễn biến thị trường, thương mại quốc tế, thiên tai, biến đổi khí hậu và các yếu tố tác động đến chuỗi cung ứng nông - lâm - thủy sản; kịp thời tham mưu Chính phủ các giải pháp điều hành linh hoạt, hiệu quả, hạn chế tối đa nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và ùn ứ nông sản.
Các bộ, ngành hữu quan cần rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý ngành và hoạt động thương mại nông sản.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị Bộ Công thương triển khai hiệu quả các chương trình xúc tiến thương mại, phát triển thị trường; tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do (FTA); thúc đẩy mở cửa thị trường đối với các sản phẩm chủ lực và các mặt hàng có tiềm năng tăng trưởng cao; đảm bảo mục tiêu xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt giá trị 74 tỷ USD trong năm nay.
