Bỏ tiền mua rủi ro
Vì ngại đến bệnh viện, sợ tốn thời gian hoặc mong muốn khỏi bệnh nhanh, không ít người tìm đến các bài thuốc và lời tư vấn trên mạng. Bà Nguyễn Thị Huệ (xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng) là một trong số đó. Tin vào quảng cáo của một người tự xưng là lương y, bà đặt mua liệu trình thuốc đông y điều trị xương khớp với giá gần 20 triệu đồng.
Theo anh Văn Yên, con trai bà Huệ, sau gần một năm sử dụng thuốc, bệnh của bà không những không thuyên giảm mà còn nặng hơn. Bà thường xuyên đau nhức chân tay, mặt sưng phù. Khi được đưa đến bệnh viện kiểm tra, bác sĩ cho biết trong thuốc có thành phần giảm đau corticoid và thuốc bổ kích thích ăn uống. Gia đình nhiều lần liên hệ người bán để phản ánh, nhưng chỉ nhận lại sự im lặng rồi bị chặn mọi liên lạc.
Không chỉ các bài thuốc gia truyền, những mẹo chữa bệnh truyền miệng chưa được kiểm chứng cũng được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội. Ông Lê Văn Khối (phường Bình Dương, TPHCM) từng nghe người quen mách bảo rằng uống nhiều nước chanh lúc đói có thể điều trị cao huyết áp. Tin lời, ông áp dụng và phải nhập viện vì kích ứng dạ dày cấp. “May mà tôi chưa bỏ thuốc điều trị huyết áp như lời khuyên trên mạng, nếu không thì hậu quả còn nghiêm trọng hơn”, ông Lê Văn Khối kể.
Cùng với những bài thuốc được quảng cáo "hiệu quả thần kỳ", thị trường online còn tràn ngập các thiết bị được quảng cáo có thể giúp người dùng tự đánh giá sức khỏe, đánh giá chất lượng nước uống ngay tại nhà. Chỉ cần gõ vài từ khóa về máy đo chất lượng nước, hàng loạt hình ảnh về bút đo nước, máy đo pH, thiết bị đo tổng chất rắn hòa tan (TDS) xuất hiện với những lời giới thiệu như: phát hiện nước bẩn, nhận biết nước gây ung thư hay xác định nước tốt - xấu chỉ trong vài giây. Nhiều người sau khi thấy vài chỉ số hiển thị đã vội thay đổi nguồn nước sinh hoạt hoặc chế độ ăn uống mà không hề dựa vào bất kỳ kết quả xét nghiệm chuyên môn nào.
Cẩn trọng trước những quảng cáo thổi phồng
Theo kỹ sư hóa Võ Đăng Linh, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc i-on Life Việt Nam, các quảng cáo về thiết bị kiểm tra nhanh nước sạch hay nước bẩn đang khiến nhiều người hiểu sai về công dụng thực sự của sản phẩm. Phần lớn các thiết bị cầm tay chỉ đo được một vài chỉ số như pH hoặc TDS, chứ không thể kết luận nước có an toàn để uống hay không. Một nguồn nước vẫn có thể chứa vi khuẩn, kim loại nặng hoặc các chất độc hại khác mà những thiết bị này hoàn toàn không phát hiện được.
Ngoài ra, các chuyên gia dinh dưỡng cũng nhiều lần cảnh báo việc lạm dụng khái niệm thanh lọc cơ thể trong quảng cáo. Thực tế, gan, thận, phổi và hệ tiêu hóa vốn đảm nhận chức năng đào thải các chất chuyển hóa của cơ thể. Đến nay, chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy chứng minh các loại thực phẩm “detox”, “thải độc” có thể thay thế hoặc giúp tăng đáng kể chức năng sinh lý tự nhiên này ở người khỏe mạnh.
Theo ông Huỳnh Anh Dũng, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TPHCM, các sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe cần được lựa chọn hết sức thận trọng. Người dân chỉ nên sử dụng sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được cơ quan chức năng cấp phép và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Một chiếc bút đo nước không thể thay thế phòng xét nghiệm. Một loại thực phẩm “thải độc” không thể thay thế chế độ dinh dưỡng khoa học hay phác đồ điều trị của bác sĩ. Và sức khỏe không nên trở thành phép thử cho những lời quảng cáo hấp dẫn hay các video triệu lượt xem trên mạng xã hội.
Trong bối cảnh mua sắm trực tuyến bùng nổ, các đối tượng làm hàng giả cũng chuyển hướng hoạt động lên môi trường số. Báo cáo Mapping Global Trade in Fakes của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) cho biết khoảng 65% các vụ thu giữ hàng giả (bao gồm thuốc, máy đo huyết áp, bút thử nước, bộ kit xét nghiệm nhanh, các thiết bị chẩn đoán tại nhà...) được vận chuyển qua các bưu kiện nhỏ và dịch vụ chuyển phát nhanh. Điều này cho thấy các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội có thể bị lợi dụng làm kênh phân phối hàng giả.
