Nhân dịp Tết Bính Ngọ 2026, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (số 66 đường Nguyễn Thái Học, phường Ba Đình, Hà Nội) tổ chức trưng bày chuyên đề Ngựa trong nghệ thuật tạo hình.
TS Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, cho biết, trưng bày giới thiệu 60 tác phẩm chọn lọc trong bộ sưu tập của bảo tàng về hình tượng ngựa. “Đó là các hiện vật mỹ thuật ứng dụng, mỹ thuật dân gian thể hiện kỹ thuật tài khéo, khả năng quan sát và diễn tả chân thực, linh hoạt của nghệ nhân xưa”, TS Nguyễn Anh Minh nói.
Trong nghệ thuật tạo hình, ngựa trở thành một đề tài được nhiều thế hệ nghệ sĩ khai thác thành công. Ngựa xuất hiện trong sáng tác của nhiều họa sĩ, nhà điêu khắc nổi tiếng với những sắc thái biểu đạt khác nhau.
Tại trưng bày, công chúng được chiêm ngưỡng hình tượng ngựa trong hai Bảo vật quốc gia Gióng (của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm) và Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc (của danh họa Dương Bích Liên). Ngựa gắn liền với chủ nghĩa anh hùng và tinh thần dân tộc, nổi bật nhất qua hình tượng Thánh Gióng trong các tác phẩm của Nguyễn Tư Nghiêm, cùng mạch sáng tác lịch sử - sử thi của Ngô Mạnh Lân và Lê Công Thành. Ở đó, nét truyền thống hòa quyện cùng bút pháp hiện đại, tạo nên âm hưởng mạnh mẽ về ý chí quật cường và khát vọng bảo vệ non sông.
Gắn bó mật thiết với đời sống đồng bào vùng cao, con ngựa không chỉ là vật nuôi mà còn là người bạn đồng hành trong sinh hoạt và lao động. Hình ảnh ấy hiện lên sinh động qua các tác phẩm như Cho ngựa ăn, Chuẩn bị đi chợ (Tô Ngọc Vân), Bé cưỡi ngựa (Bùi Xuân Phái)…
Giai đoạn kháng chiến, hình tượng ngựa xuất hiện chân thực, gắn với những cuộc hành quân gian khổ và công tác tiếp tế, qua các tác phẩm: Thồ hàng quân sự (Nguyễn Sỹ Tốt), Bộ đội và ngựa (Nguyễn Tiến Chung). Đặc biệt, những tác phẩm như Rời lều cỏ Bác tiếp tục hành quân (Nguyễn Trọng Kiệm), Bác Hồ đi công tác (Nguyễn Thụ), Việt Bắc mùa xuân (Giang Tô), Xuân chiến khu (Trần Chắt), khắc họa hình ảnh con ngựa thân quen bên Bác Hồ trong những năm tháng kháng chiến.
Qua triển lãm, hình ảnh ngựa không chỉ được tái hiện như một con vật nuôi quen thuộc, gắn với lao động và chiến đấu, mà còn trở thành một biểu tượng nghệ thuật giàu cảm xúc, phản ánh chiều sâu văn hóa và tinh thần dân tộc. Triển lãm kéo dài từ nay đến hết ngày 1-3-2026.
