Sau 13 năm thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nước ta đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực khi tỷ lệ hút thuốc lá điếu ở nam giới và tình trạng phơi nhiễm khói thuốc thụ động giảm đáng kể. Tuy nhiên, những thành quả đó đang đứng trước nguy cơ bị bào mòn bởi sự gia tăng nhanh chóng của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đặc biệt trong giới trẻ. Theo Bộ Y tế, chỉ trong 4 năm, từ 2019 đến 2023, tỷ lệ học sinh từ 13-17 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử tăng từ 2,6% lên 8,1%. Ở nhóm nữ từ 11-17 tuổi, tỷ lệ này đã lên tới 4,3%.
Những con số đáng báo động ấy cho thấy sức hút của thuốc lá thế hệ mới đang len lỏi ngày càng sâu vào học đường bởi “sự hấp dẫn giả tạo”; các sản phẩm độc hại này được ngụy trang dưới nhiều hình dáng bắt mắt như: USB, thỏi son, hộp sữa… đi kèm với hàng ngàn hương vị trái cây ngọt ngào, để lôi kéo người trẻ đến với nicotine - chất gây nghiện có khả năng tạo lệ thuộc lâu dài. Nguy hiểm hơn, nhiều thanh thiếu niên vẫn tin rằng thuốc lá điện tử là lựa chọn “an toàn hơn” hoặc có thể hỗ trợ cai nghiện thuốc lá. Thực tế, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thuốc lá điện tử có thể gây tổn thương hệ hô hấp, tim mạch, thần kinh và làm gia tăng nguy cơ các bệnh lý nghiêm trọng.
Trước hiểm họa đang được che giấu dưới lớp vỏ hào nhoáng của công nghệ và tiếp thị, điều cần thiết là có những biện pháp pháp lý mạnh mẽ nhằm ngăn chặn việc tiếp cận thuốc lá của giới trẻ. Các cơ quan chức năng đang sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với nhiều đề xuất, giải pháp quyết liệt chưa từng có, trong đó đáng chú ý là đề xuất cấm người sinh từ năm 2010 trở đi hút thuốc và cấm bán thuốc lá cho nhóm đối tượng này.
Bảo vệ thanh thiếu niên khỏi thuốc lá không phải là hạn chế quyền lựa chọn, mà là bảo đảm quyền được sống trong môi trường lành mạnh, được phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần. “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo” vì thế không chỉ là thông điệp của Ngày Thế giới không thuốc lá năm nay, mà còn là lời cảnh báo đối với toàn xã hội trước những cạm bẫy đang âm thầm nhắm vào thế hệ trẻ. Tương lai của người trẻ không thể bị đánh đổi bởi những làn khói độc, dù chúng được phủ lên lớp vỏ ngọt ngào và hiện đại đến đâu.
