* Thưa GS, là đại biểu Quốc hội, tới đây khi phát biểu về đề án này, GS sẽ có ý kiến gì?
Sinh viên ôn tập theo nhóm. Ảnh: MAI HẢI
° Tôi đồng ý với quan điểm, trước khi tính chuyện tăng học phí, ngành GD-ĐT phải giải trình được chi ngân sách của Nhà nước cho GD-ĐT hiện đã được sử dụng hợp lý chưa, hiệu quả chưa. Ngoài ra, tăng học phí phải bảo đảm tăng chất lượng. Nhưng theo tôi, kể cả khi tăng học phí thì cũng không nên tăng ở trường công, nhất là ở những trường có đông con em người nghèo đi học.
Dĩ nhiên, trường công hiện nay cũng phân biệt chất lượng đại trà và chất lượng cao, học phí có thể tăng ở trường có chất lượng cao vì vừa để bảo đảm chất lượng, vừa là đóng góp tình nguyện của người dân. Tóm lại, ở trường công chỉ nên tăng học phí ở những trường chất lượng cao, cho những những người có điều kiện.
* GS lo lắng nhất điều gì nếu việc tăng học phí vẫn sẽ diễn ra?
° Nếu tăng học phí mà học sinh bỏ học thì thật nguy hiểm. Hiện nay, tình trạng trẻ em bỏ học ở nhiều tỉnh, thành đã đáng báo động rồi. Việc tăng học phí trong thời điểm kinh tế suy thoái như hiện nay có thể làm cho số người bỏ học tiếp tục gia tăng. Ưu việt của xã hội ta phải thể hiện ở giáo dục, y tế. Giáo dục mà yếu mãi thì bản chất ưu việt của xã hội không được thể hiện. Ngân sách hằng năm mà Nhà nước dành cho GD-ĐT chiếm 20% ngân sách chứ ít đâu. Thế thì tiền đi đâu hết mà ngành cứ phải khổ mãi thế?
* Thưa GS, để ngân sách Nhà nước không bị nặng gánh bởi đầu tư cho GD-ĐT mà người dân vẫn được hưởng chính sách giáo dục ưu việt, cần phải làm gì?
° Phải xã hội hóa thôi. Phải kêu gọi sự đóng góp của người dân cho giáo dục. Tôi rất buồn vì hiện nay vẫn còn, dù ít thôi, tình trạng một phòng học dạy 2 lớp: Đầu này dạy lớp 1, đầu kia dạy lớp 2. Hoặc tình trạng lớp học tranh tre nứa lá vẫn còn... Vì thế, đòi hỏi vẫn phải tiếp tục dành sự quan tâm, đầu tư cho GD-ĐT, kể cả từ Nhà nước lẫn xã hội, nhất là những người có điều kiện.
* Thưa GS, dư luận cho rằng việc tới đây tính học phí mầm non và phổ thông bằng 6% mức thu nhập bình quân của hộ gia đình như đề án đã đưa ra là khó thực hiện?
° Tôi cũng cho rằng thu học phí bằng 6% thu nhập hộ gia đình là điều vô lý. Thu nhập của người giàu và người nghèo khác nhau lắm. 6% thu nhập của hộ giàu có thể không đáng kể gì nhưng 6% thu nhập của hộ nghèo là rất quan trọng. Nếu thu học phí như thế cũng sẽ khó đạt tới mục tiêu là bảo đảm công bằng xã hội, vì như thế là làm khó người nghèo. Đó là chưa kể, chưa có cơ sở nào để xác định 6% thu nhập của hộ gia đình. Vì ở Việt Nam, ngoài lương còn có nhiều khoản thu nhập khác nhưng thường không tính toán được vì không qua tài khoản ngân hàng. Tôi cũng đồng ý với những ý kiến cho rằng, mọi học sinh phải được bình đẳng về học phí. Tóm lại, tôi cho rằng đề án này còn nhiều bất cập, phải làm lại trước khi đưa vào thực hiện, vì tác động rất lớn đến xã hội.
* Với mức học phí đại học, theo GS cần tính thế nào?
° Đại học phải được phân ra 2 loại: Chất lượng cao và đại trà. Nếu là đại học chất lượng cao thì nên tăng để tăng chất lượng. Còn đại học đại trà thì phải giữ, vì đó là đại học dành cho tất cả người dân, trong đó có nhiều con em nhà nghèo. Về học phí dạy nghề, tôi cho là trước mắt chưa nên tăng, để khuyến khích học sinh học nghề, khắc phục tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ”. Nhà nước cũng đã dành khoản ngân sách không nhỏ, tới 8.000 tỷ đồng/năm để dạy nghề cho nông dân. Trước mắt nên sử dụng khoản tiền đó một cách có hiệu quả, không nên chia đều về các địa phương sẽ làm loãng nguồn lực này. Đối với học phí THCS, nếu đã chủ trương phổ cập bậc học này thì phải thực hiện miễn học phí. Trung Quốc cũng đã làm như vậy. Phổ cập đến đâu, miễn học phí đến đó. Đã phổ cập mà còn thu học phí thì còn nói làm gì nữa.
* Thưa GS, nghĩa là chúng ta chưa nên vội vàng thực hiện đề án này?
° Trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, thuế thu nhập cá nhân của những người giàu còn được Chính phủ miễn để khoan sức dân nữa là học phí. Chính sách đưa ra cần phải phản ứng đúng với tình hình. Vì vậy, cần phải tạm hoãn đề án này.
* Xin cảm ơn GS!.
Phan Thảo (SGGP 12G)
Tôi xin nhấn mạnh, ngành GD-ĐT đã và đang gây “sốc” cho xã hội nhiều quá, hết chuẩn dành cho trẻ 5 tuổi đến một hay nhiều bộ sách giáo khoa, giờ lại đến học phí. Trong bối cảnh khó khăn chung hiện nay, cần tránh gây “sốc”, vì như thế rất bất lợi cho sự phát triển chung. (GS. Nguyễn Lân Dũng) |
