Phân vai để tạo sức bật mới
Điểm cốt lõi của mô hình “1 trung tâm - 3 cực” là phân vai phát triển thay vì mở rộng dàn trải. Trong cấu trúc này, vùng lõi trung tâm giữ vai trò trung tâm tài chính, công nghệ, dịch vụ và đổi mới sáng tạo; khu vực Bình Dương trước đây là cực sản xuất công nghiệp, công nghệ cao; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây là cửa ngõ logistics, kinh tế biển và xuất khẩu.
Khi ba mắt xích được kết nối liền mạch, quá trình từ huy động vốn, nghiên cứu, sản xuất đến xuất khẩu có thể được rút ngắn, chi phí logistics giảm, đây là nền tảng để TPHCM lớn về quy mô, sâu hơn về năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Ở trục lõi trung tâm, TPHCM đang hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC - HCMC). Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC - HCMC, trung tâm đã thu hút 19,1 tỷ USD vốn cam kết từ các nhà đầu tư và định chế tài chính. Song song với tài chính, cực công nghiệp, công nghệ cao đang tạo lực kéo thực chất cho thành phố. Riêng quý 1-2026, TPHCM dẫn đầu cả nước về thu hút FDI với 2,9 tỷ USD, cao nhất trong 5 năm qua.
Ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM, cho biết, dấu ấn mới nhất là việc TPHCM trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 4 dự án công nghệ cao chiến lược, tổng vốn hơn 1,23 tỷ USD, gồm Evolution DC, Starmason, Trung tâm Công nghệ cao Tâm Anh và dự án mở rộng giai đoạn 2 của Công ty TNHH Techtronic Industries Việt Nam Manufacturing.
Những dự án này cho thấy thành phố đang chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chọn lọc dòng vốn theo hàm lượng công nghệ, khả năng lan tỏa và mức độ tham gia chuỗi giá trị cao.
Khu vực phía Đông thành phố nổi lên như cực logistics và kinh tế biển của TPHCM mới. Chuyển động tại cảng Gemalink càng làm rõ xu hướng này. Dự án giai đoạn 2 của cảng được khởi công ngày 17-4, tổng mức đầu tư 13.791 tỷ đồng, diện tích 54,45ha, dự kiến vận hành từ quý 4-2027. Khi hoàn thành, công suất cảng được nâng lên 3 triệu TEU/năm, có khả năng tiếp nhận tàu container trọng tải đến 250.000 DWT.
Ông Đỗ Công Khanh, Phó Tổng Giám đốc Gemadept, cho rằng việc triển khai giai đoạn 2, sẽ giúp Gemalink hướng tới trung tâm trung chuyển hàng đầu và duy trì vị thế cảng nước sâu lớn của cả nước.
Đáng chú ý, khu vực này đang dịch chuyển sang chế biến sâu, hóa dầu, điện khí, dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi; từ khai thác thủy sản ven bờ sang nuôi biển công nghiệp, chế biến và xuất khẩu trực tiếp qua cảng nước sâu.
"Kỳ vọng TPHCM không chỉ là Trung tâm Tài chính của Việt Nam, mà còn trở thành trung tâm kinh tế quan trọng của khu vực, góp phần kết nối dòng vốn, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong Đông Nam Á", đồng chí NGUYỄN CÔNG VINH, Phó Chủ tịch UBND TPHCM (Phát biểu tại Diễn đàn đầu tư giữa Sở Giao dịch chứng khoán London, HDBank và VIFC - HCMC, 14-4-2026)
Chuyển từ “hình” sang “lực”
Từ góc nhìn nhà đầu tư, ông Trương Văn Bằng, Giám đốc Cấp cao phát triển dự án Công ty TNHH Techtronic Industries Việt Nam Manufacturing, cho biết lợi thế của TPHCM là hệ sinh thái tổng thể. Việc liên kết không gian phát triển với khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu tạo thêm lợi thế lớn cho nhà đầu tư, bởi hoạt động sản xuất, R&D, logistics và xuất khẩu được tổ chức trong cùng một không gian kinh tế.
Khi địa giới hành chính không còn là rào cản, doanh nghiệp sẽ thuận lợi trong phối hợp thực hiện thủ tục, kết nối chuỗi cung ứng và mở rộng quy mô đầu tư. Với những doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu lớn, định hướng phát triển Cái Mép - Thị Vải, kinh tế biển và logistics càng làm tăng sức hấp dẫn của TPHCM mới.
Theo ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, thành phố đang đứng trước bước ngoặt khi các động lực tăng trưởng truyền thống dựa vào đất đai và lao động giá rẻ dần “chạm trần”.
Làn sóng đầu tư vào công nghệ cao và công nghệ số là chìa khóa mở ra không gian phát triển mới, chuyển từ mô hình thâm dụng lao động sang thâm dụng tri thức. Đổi mới sáng tạo giúp nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp, thúc đẩy ứng dụng AI, IoT, dữ liệu lớn vào sản xuất, logistics, tài chính và quản trị đô thị.
“Mỗi dòng vốn đầu tư vào công nghệ cao lúc này là một “viên gạch” nền móng cho mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn và có giá trị gia tăng cao”, ông Lâm Đình Thắng nhận xét.
Nhấn mạnh về định hướng phát triển của TPHCM, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được phát biểu trong lễ trao giấy chứng nhận đầu tư cho các dự án công nghệ cao mới đây, cho rằng kết quả thu hút đầu tư phản ánh hiệu quả cải cách đầu tư và phù hợp định hướng phát triển mới của thành phố.
Đó cũng là thước đo cho vóc dáng tương lai của TPHCM. Tuy nhiên, để trở thành đô thị quốc tế, TPHCM phải biến quy hoạch “1 trung tâm - 3 cực” thành hệ sinh thái kinh tế đủ sâu, đủ rộng và đủ kết nối.
Khi tài chính dẫn vốn, công nghệ tạo giá trị, công nghiệp tạo sản phẩm, logistics mở cửa ra thế giới và doanh nghiệp trở thành trung tâm vận hành, thành phố sẽ bước từ không gian lớn sang năng lực lớn, từ đô thị tăng trưởng nhanh sang đô thị cạnh tranh toàn cầu.
