Từ nguồn nước sông Đồng Nai
Lịch sử của Nhà máy nước Thủ Đức gắn liền với quá trình phát triển của đô thị TPHCM. Từ cuối thế kỷ XIX, cùng với sự mở rộng của đô thị, nhu cầu đảm bảo nguồn nước sạch cho người dân ngày càng trở nên cấp thiết. Hệ thống cấp nước đầu tiên được hình thành với giếng Thévenet (1880) và nhiều giếng khoan được xây dựng trong những năm sau đó, đặt nền móng cho sự phát triển của ngành cấp nước thành phố. Tuy nhiên, đến cuối thập niên 1950, hệ thống giếng cạn bộc lộ hạn chế: ranh mặn lấn sâu, công suất bị suy giảm nghiêm trọng, nhiều giếng không còn hoạt động. Trong bối cảnh đó, phương án sử dụng nguồn nước sông Đồng Nai để đáp ứng nhu cầu cấp nước đã được tính đến.
Năm 1961, dự án khai thác nước sông Đồng Nai được phê duyệt, gồm các hạng mục như: trạm thu và trạm bơm nước tại Hóa An (Biên Hòa), tuyến ống dẫn nước thô đường kính 72 inch dài 10,8km, nhà máy xử lý nước và tuyến ống dẫn nước sạch về Sài Gòn dài 12,4km. Ngày 12-12-1966, Sở sản xuất nước Đồng Nai - tiền thân của Nhà máy nước Thủ Đức - khánh thành với công suất 450.000m3/ngày, đáp ứng đến 90% nhu cầu nước đô thị lúc bấy giờ.
Sau ngày 30-4-1975, cờ Tổ quốc tung bay trên nóc nhà máy, mở ra một giai đoạn mới. Nhà máy được lực lượng quân quản tiếp quản và duy trì hoạt động phục vụ người dân trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn về vật tư, thiết bị và nhân lực kỹ thuật. Để đảm bảo nguồn nước cho thành phố, tập thể cán bộ, công nhân viên nhà máy đã tận dụng vật tư hiện có, cải tiến kỹ thuật và duy trì vận hành liên tục. Giai đoạn 1975-1982, công suất nhà máy được nâng từ 450.000m3/ngày lên khoảng 560.000m3/ngày. Từ năm 1982 đến 1995, nhà máy tiếp tục cải tạo hệ thống bơm nước sông, thay thế 6 bộ cánh bơm công suất lớn, cải tiến dây chuyền công nghệ và nâng công suất lên 650.000m3/ngày, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng của thành phố.
Trải qua gần 6 thập niên, Nhà máy nước Thủ Đức đã trở thành một biểu tượng về sự bền bỉ, sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng. Tập thể nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân viên đã góp phần xây dựng nên một trong những nhà máy nước lớn nhất Việt Nam, đóng vai trò chủ lực trong hệ thống cấp nước TPHCM.
Đảm bảo an toàn cấp nước
Bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ từ những năm 1995 trở lại đây, Nhà máy nước Thủ Đức tiếp tục được đầu tư theo chiều sâu. Nhiều dự án lớn được triển khai, giúp hoàn thiện dây chuyền xử lý nước, cải tạo bể lọc và nâng cấp trạm bơm nước sạch.Đến năm 2002, công suất nhà máy được nâng lên 750.000m3/ngày, mức công suất lớn nhất trong hệ thống cấp nước TPHCM hiện nay.
Cùng với việc nâng công suất, Nhà máy nước Thủ Đức từng bước đổi mới công nghệ xử lý và quản lý vận hành. Nhiều hệ thống hiện đại được đưa vào sử dụng như SCADA phục vụ điều khiển, giám sát và thu thập dữ liệu; hệ thống quan trắc chất lượng nước trực tuyến giúp kiểm soát các chỉ tiêu từ nguồn nước thô đến nước sạch trước khi đưa vào mạng lưới cấp nước; hệ thống thông tin địa lý SAWAGIS hỗ trợ quản lý mạng lưới truyền dẫn, phân phối, điều tiết sản lượng và áp lực nước, góp phần giảm thất thoát nước trên toàn hệ thống. Không chỉ vậy, giai đoạn từ năm 2020 đến nay, nhà máy đã triển khai hàng loạt dự án nâng cấp, cải tạo quy trình công nghệ và trang bị mới máy móc thiết bị để nâng cao chất lượng nước, đảm bảo an toàn sản xuất.
Tổng giám đốc SAWACO Bùi Thanh Giang, chia sẻ, với trọng trách đáp ứng hơn 50% nhu cầu nước sạch cho toàn TPHCM, cùng nhu cầu sử dụng nước sạch tăng hàng năm, vai trò “trung tâm điều tiết” của Nhà máy nước Thủ Đức trở nên đặc biệt quan trọng. Suốt thời gian qua, nhà máy đã đảm bảo sự ổn định trong mọi tình huống, kể cả khi các nhà máy khác trong hệ thống gặp sự cố. Để giữ “trái tim không lỗi nhịp”, đội ngũ vận hành đã xây dựng và áp dụng quy trình kiểm soát chất lượng nước nghiêm ngặt: đo kiểm định kỳ, kiểm tra chất lượng nước tại các điểm sử dụng trên mạng lưới, theo dõi các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh hàng giờ suốt quá trình vận hành. Mục tiêu xuyên suốt là đảm bảo nước sạch đạt mức tốt nhất, thậm chí vượt quy chuẩn của Bộ Y tế, hướng đến tiêu chuẩn uống trực tiếp tại vòi.
Những năm qua, Nhà máy nước Thủ Đức được đầu tư mở rộng công suất qua nhiều giai đoạn. Trong đó, giai đoạn IV (2018-2023) nâng công suất thêm 300.000m³/ngày. Theo quy hoạch, giai đoạn V (đến 2028), nhà máy dự kiến nâng thêm 500.000m3/ngày nhằm tăng năng lực cấp nước và góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước cho TPHCM.
Theo đánh giá của Tổng giám đốc SAWACO Bùi Thanh Giang, giá trị cốt lõi làm nên sức mạnh của Nhà máy nước Thủ Đức có thể kể đến tinh thần sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. Nhà máy là đơn vị dẫn đầu toàn ngành khi sở hữu 60% tổng số sáng kiến của SAWACO. Nhiều sáng kiến tiêu biểu mang lại hiệu quả trực tiếp. Nhà máy nước Thủ Đức còn là cái nôi đào tạo nhân lực cho ngành cấp nước thành phố. Nhiều thế hệ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật đã trưởng thành từ môi trường này, đóng góp vào nhiều công trình và dự án lớn của SAWACO.
