Bảo tồn văn hóa bản địa ở phường Long Phước

Không chỉ có áo dài

Được thành lập vào năm 2015, Bảo tàng Áo dài là nơi trưng bày lịch sử về áo dài Việt Nam, từ lúc hình thành cho tới những thay đổi để phù hợp với đời sống xã hội. Hiện nơi đây cũng đang lưu giữ những bộ sưu tập áo dài gắn bó với những người phụ nữ Việt Nam nổi tiếng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa…: Thiếu tướng Nguyễn Thị Định, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình, nhà ngoại giao Tôn Nữ Thị Ninh, NSND Trà Giang, NSND Bạch Tuyết...

Ngoài ra còn có những bộ áo dài gắn với những điều tích cực của người trẻ hiện nay, như bộ áo dài nam của “kình ngư không chân” Nguyễn Hồng Lợi, bộ áo dài của hoa hậu H'Hen Niê mặc trong đêm chung kết Miss Universe năm 2018…

Nhưng Bảo tàng Áo dài không chỉ là nơi trưng bày những câu chuyện về áo dài mà còn trở thành không gian sinh hoạt văn hóa chung của cộng đồng, đặc biệt là người dân phường Long Phước. Bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo dài, cho biết, ngay từ ngày đầu thành lập, bảo tàng đã định hướng gắn bó với địa phương.

Những ngày đầu bảo tàng mở cửa hoạt động, bà Huỳnh Ngọc Vân được lãnh đạo phường Long Phước lúc bấy giờ gửi gắm mong muốn kết hợp để nâng tầm văn hóa địa phương. Xung quanh bảo tàng khi đó có khoảng 60 hộ dân chủ yếu sống bằng nghề trồng trọt, làm nông, buôn bán nhỏ.

Tình cảm gắn bó đến rất tự nhiên. Những lúc dông gió, triều cường khiến bảo tàng bị hư hỏng, không đợi ai kêu gọi, người dân xung quanh đã chủ động đến hỗ trợ dọn dẹp, sửa chữa. Mỗi dịp tết, người dân lại chung tay trồng hoa quanh bảo tàng, tạo cảnh quan phục vụ du khách.

Bà Huỳnh Ngọc Vân nhớ lại, trong dịp 8-3 đầu tiên khi mới mở cửa bảo tàng, bà đã mời các cô, các dì là cựu tù chính trị ở phường Long Phước đến cùng chia sẻ những câu chuyện xưa, tặng những bộ áo dài kỷ niệm. Đó là những tấm áo dài màu trơn các cô, các má mặc những ngày thiếu nữ, hay những chiếc áo dài hoa mặc trong ngày cưới cách nay đã 50-60 năm.

Vào năm 2018, có đoàn du khách Hàn Quốc tới thăm Bảo tàng Áo dài, các nữ cựu tù chính trị được mời tới bảo tàng để biểu diễn những bài ru dân gian. Lần ấy, khi nghe các cô, các má cất lên điệu hát ru Nam bộ mộc mạc và ân tình, không ít nữ du khách trong đoàn đã bật khóc.

Sợi dây gắn kết con người với quê hương

Phường Long Phước được bao bọc toàn bộ bởi sông Đồng Nai và sông Tắc, nên vùng đất này được gọi là cù lao. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, người dân Long Phước đã tích cực tham gia kháng chiến bảo vệ quê hương, đất nước. Một trong số đó là bà Mai Thị Hạnh (sinh năm 1958). Năm 10 tuổi, bà Hạnh đã tham gia làm giao liên, đưa thư từ và giấy tờ quan trọng cho các chú bộ đội.

Bà Hạnh kể, những năm đó, bà và gia đình thường gói một loại bánh tét có kích thước rất lớn, giàu dinh dưỡng để tiếp tế cho lực lượng du kích. Tháng 8-1974, bà Hạnh không may bị địch bắt. Dù bị tra tấn dã man, bà Hạnh vẫn giữ vững khí tiết, không khai một lời.

Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, bà Hạnh trở về quê nhà Long Phước, tiếp tục công việc gói bánh tét vào mỗi dịp lễ, tết. Cuộc sống bình dị nơi cù lao cứ thế trôi qua cho đến khi bà Hạnh bất ngờ được Bảo tàng Áo dài mời đến dạy cách gói bánh tét cho du khách.

“Tôi rất vui khi được giới thiệu đến du khách quốc tế loại bánh tét độc đáo gắn với thời chiến, một ký ức của riêng người dân Long Phước. Tôi mong rằng những dấu ấn văn hóa địa phương như ở Long Phước sẽ được bay xa, đến với nhiều nơi thông qua các hoạt động này”, bà Hạnh chia sẻ.

Những công trình văn hóa như Bảo tàng Áo dài cho thấy, khi được đặt trong đời sống cộng đồng, văn hóa sẽ trở thành sợi dây gắn kết con người với quê hương. Từ những câu chuyện, ký ức và giá trị bản địa, các thiết chế này góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, tạo sức hút với du khách và bồi đắp niềm tự hào văn hóa cho chính cộng đồng nơi đó.