Có hợp lý không khi bán ebook với giá 0 đồng?

189 tác phẩm văn học được bán với giá 50 triệu đồng, tính ra mỗi tác phẩm chỉ có giá khoảng 265.000 đồng, mức giá mà bất cứ ai cũng phải cay đắng thừa nhận “văn chương rẻ như bèo”.

Thậm chí, một tác giả trong số đó còn phát hiện tác phẩm của mình được “tặng không” cho người đọc khi giá bán là 0 đồng. Dĩ nhiên tặng sách cho bạn đọc là một chuyện, cho không sách cũng là một chuyện nhưng bán với giá 0 đồng lại là chuyện hoàn toàn khác. Với tác giả đó giống như một sự sỉ nhục và kết quả tác giả sau khi phê phán đơn vị được giao đại diện giao dịch bản quyền (Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam - VLCC) bán quá rẻ, đã rút lại hợp đồng ủy quyền. 

Thế nhưng, với tất cả những ai am hiểu về hoạt động giao dịch bản quyền, về thị trường phát hành sách trong nước hiện nay thì câu chuyện trên lại có góc nhìn khác hẳn, thậm chí ngược lại.

Đầu tiên phải nói đến đơn vị mua quyền phát hành 189 tác phẩm là Waka, một nhà phát hành sách điện tử (ebook) hay như họ tự giới thiệu là “thư viện sách và tạp chí điện tử”. Nghĩa là họ không phát hành sách giấy, bạn đọc của họ là những người sử dụng các thiết bị điện tử, cài đặt phần mềm đọc sách và truy cập Waka để mua quyền đọc sách.

Quyền đọc sách này có thể là vĩnh viễn hoặc giới hạn thời gian nhưng tất cả đều chỉ là bản sách điện tử. Mô hình này hiện không xa lạ với hàng loạt đơn vị trong nước như Alezza, Ybook, Kim Đồng, Sachweb… Và hiện nay, một trong các chiến lược phát triển của các đơn vị này là cung cấp ebook với mức giá rất thấp. Do đó, bán giá ebook 0 đồng hoàn toàn khác với bán sách giấy giá 0 đồng.

Đây được xem như là một trong những đặc thù phát hành sách mà chỉ có ebook mới có thể làm được. Với sách giấy, tuy chi phí thực hiện, giá bán cao nhưng chỉ cần bạn đọc mua sách một lần là có thể cho rất nhiều người mượn đọc. Với ebook thì ngược lại, chi phí thực hiện rất thấp (so với sách giấy) nhưng lại giới hạn bởi thiết bị. Thậm chí một số nhà cung cấp ebook chỉ có thể đọc khi có mạng (trực tuyến) và tác phẩm có thể được thay đổi giá bán một cách trực tiếp, ví dụ như tuần đầu tiên giá 0 đồng nhưng từ tuần thứ 2 trở đi sẽ là 20.000 đồng.

Có nhiều ebook có giá trị về nội dung thuộc ''Kho sách 0 đồng'' của Waka

Với các nhà xuất bản (NXB) có kinh doanh ebook thì vấn đề khá đơn giản, tiền bản quyền có được với dạng sách giấy, ebook được xem là hình thức bán “kèm theo”, có càng tốt, không có cũng được. Nhưng với các nhà phát hành chuyên ebook như Waka hay Alezza lại khác. Do đặc thù sản phẩm ebook hiện vẫn chưa thực sự phát triển, giá bán thấp vẫn là công cụ để phổ biến nên giá mua bản quyền phát hành ebook các tác phẩm dĩ nhiên cũng phải thấp theo, nhất là khi tác phẩm được mua chưa thực sự nổi tiếng. Bù lại hợp đồng thường có nhiều giới hạn để dễ xử lý trong những trường hợp có sự biến đổi của thị trường, như trong vụ 189 tác phẩm là giới hạn thời gian chỉ vỏn vẹn 1 năm. Đây là mức thời hạn không thể chấp nhận được với sách giấy do việc triển khai thực hiện rất tốn thời gian nhưng với ebook lại quá đủ để đánh giá nhu cầu bạn đọc hiện tại.

Chính vì vậy, câu chuyện 189 tác phẩm bán với giá 50 triệu đồng kể trên đã phản ánh một thực tế rằng, dù đã có ý thức về quyền tác giả, có cả trung tâm bản quyền nhưng sự hiểu biết về lĩnh vực này vẫn còn thiếu chuyên nghiệp. Với Waka là sự thiếu tế nhị trong việc thực hiện các hoạt động khuyến mãi, việc bán 0 đồng đã xúc phạm tác giả. Với VLCC, cái sai của họ không phải là bán với giá bao nhiêu vì đây là đánh giá trên sức mua của thị trường và đặc thù phát hành ebook hiện nay mà là việc thiếu sự giải thích, phân tích lợi ích cho tác giả.

Và cuối cùng với chính tác giả, hợp đồng ủy quyền giao dịch tác quyền quá sơ sài, không có ràng buộc gì về giá bán sách cũng như sử dụng sách của tác giả cho các hoạt động khác. Rồi sau đó khi có vấn đề thì vội vàng hủy hợp đồng, dù rằng vấn đề hoàn toàn có thể giải quyết bằng các hợp đồng khác.

TƯỜNG VY

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Miễn, giảm phí vận chuyển trong Hội sách trực tuyến 2021

Miễn, giảm phí vận chuyển trong Hội sách trực tuyến 2021

Ngày 12-4, Cục Xuất bản, Bộ TT-TT cho biết Hội sách trực tuyến trên sàn book365.vn sẽ triển khai nhiều chương trình khuyến khích độc giả mua và đọc sách, như: giảm giá sách cho mọi khách hàng; miễn, giảm phí vận chuyển sách cho khách hàng trong nước; có các phần thưởng, quà tặng khác cho bạn đọc là người giới thiệu sách bán chạy hoặc sách được nhiều người quan tâm… nhân Ngày Sách Việt Nam 2021.

Phim

Âm nhạc

Mỹ Tâm và Hà Anh Tuấn hội ngộ, tập luyện song ca cho liveshow “Tri âm”

Mới đây, Mỹ Tâm và Hà Anh Tuấn đã có buổi tập luyện cùng ban nhạc để chuẩn bị cho các tiết mục trong liveshow Tri âm. Dù đã lâu, cả hai mới có dịp đứng cùng một sân khấu ca nhạc nhưng họ đã thể hiện sự kết hợp vô cùng ăn ý trong suốt buổi tập và sẵn sàng cho màn song ca đặc biệt trong liveshow.

Mỹ thuật

Triển lãm tranh đặc biệt của học sinh phổ thông

Triển lãm trưng bày hơn 50 tác phẩm hội họa đặc sắc, tràn đầy tinh thần phóng khoáng và màu sắc tuổi trẻ. Các tác phẩm được thể hiện trên chất liệu sơn dầu, sơn mài, lụa, in khắc trên gỗ và kim loại do 8 học sinh phổ thông sáng tác. 

Sân khấu

Chữ tình nặng nợ nhân gian

Vở kịch Bạch Hải Đường (nguyên tác cải lương: Nguyễn Huỳnh, chuyển thể: Hoàng Thái Thanh, đạo diễn: Ái Như) trên sàn kịch Hoàng Thái Thanh đang nhận được nhiều tình cảm của khán giả. Vở kịch có sự tham gia biểu diễn của NSƯT Thành Hội, NSƯT Tuyết Thu, NS - đạo diễn Ái Như, NS Trí Quang, Thanh Sơn, Thế Hải, Nguyễn Long, Tấn Đạt, Đức Tuấn, bé Hoài Phương… 

Sáng tác

Ngày về bên mẹ…

Mẹ về ngõ vắng xôn xao
Sương chiều ướt cả tiếng rao lặng thầm