Hình thành năng lực mới
Từ 5.947 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, TPHCM sắp xếp còn 3.944 đơn vị, giảm 2.003 đơn vị. Quy mô mỗi địa bàn vì vậy sẽ lớn hơn, trong khi mỗi đơn vị chỉ bố trí không quá 3 người đảm nhiệm 3 chức danh: Bí thư chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận, Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Điều này đồng nghĩa bộ máy tinh gọn nhưng yêu cầu đối với đội ngũ người làm công tác ở cơ sở lại cao hơn: phải nắm chắc địa bàn, quản lý thông tin, sử dụng thành thạo công nghệ, khai thác dữ liệu và phối hợp chặt chẽ với chính quyền cấp xã trong giải quyết công việc.
Ông Đoàn Việt Hùng, Phó Bí thư chi bộ khu phố Bắc 2, phường Tam Long, trước khi tham gia công tác ở khu phố đã có 10 năm làm tổ trưởng tổ dân cư. Ông hiểu rõ những đòi hỏi trong thời gian tới của những người làm công tác ở các khu phố: “Nếu trước đây chỉ cần thuộc từng tổ, từng tuyến đường, từng nhóm hộ, thì nay phải biết cập nhật dữ liệu, theo dõi phản ánh của người dân ở nhiều kênh, kể cả trên mạng xã hội”.
Tương tự, Bí thư Đảng ủy phường Hiệp Bình Vũ Anh Tuấn cho rằng, trong thời gian tới, đội ngũ cán bộ khu phố không chỉ cần sự nhiệt tình mà còn phải có năng lực quản trị, khả năng bao quát địa bàn, biết phân công, phối hợp với các lực lượng và tương đối thành thạo về công nghệ. Việc trẻ hóa đội ngũ cán bộ khu phố cần được tính đến như một nhu cầu tất yếu. Cách làm phù hợp là kết hợp kinh nghiệm và sức trẻ.
“Nếu Bí thư chi bộ là người lớn tuổi, có bản lĩnh chính trị, kinh nghiệm, uy tín, thì Trưởng khu phố hoặc Phó Bí thư chi bộ có thể là nhân sự trẻ, nhanh nhẹn, giỏi công nghệ để đảm nhận phần hành chính, di chuyển, cập nhật thông tin. Những người lớn tuổi có uy tín cao nhưng không còn điều kiện điều hành trực tiếp thì có thể tham gia tổ hòa giải, ban tư vấn cộng đồng hoặc làm chỗ dựa kinh nghiệm cho đội ngũ mới”, ông Tuấn đề xuất.
Xây dựng “khu phố số”, “ấp số”
Theo lãnh đạo phường Thới An, sau sắp xếp, số hộ dân tại các khu phố tăng cao, nhiều khu phố mới có trên 1.000 hộ dân. Với quy mô như vậy, khối lượng công việc quản lý dân cư, an ninh trật tự, triển khai chính sách đều tăng lên đáng kể. Để đáp ứng yêu cầu mới, phường đã chuẩn bị phương án trang bị thêm máy vi tính, đường truyền kết nối internet tại các văn phòng khu phố để hỗ trợ công tác quản lý, chuyển đổi số tại địa bàn dân cư. Ngoài ra, phường Thới An triển khai các phần mềm, ứng dụng trong điều hành, tác nghiệp để truyền đạt thông tin thông suốt từ phường đến khu phố; tiếp tục đào tạo, chuẩn hóa đội ngũ nhân sự đang hoạt động tại các khu phố trong việc cập nhật kiến thức công nghệ thông tin, sử dụng thành thạo các ứng dụng số. Mục tiêu phường đặt ra là xây dựng mô hình “khu phố số” trong toàn phường.
Tương tự, ông Phạm Minh Thiện, Chủ tịch UBND phường Chánh Hiệp, thông tin, phường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý địa bàn thông qua các nhóm Zalo cộng đồng và hệ thống thông tin cơ sở nhằm tăng cường tương tác với người dân, kịp thời tiếp nhận, giải quyết phản ánh, kiến nghị. Sau khi sắp xếp, địa phương sẽ thường xuyên theo dõi, đánh giá hiệu quả hoạt động của các khu phố mới, lắng nghe ý kiến của cán bộ và người dân để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Ông Phạm Minh Thiện cho hay, địa phương sẽ nghiên cứu đầu tư trang thiết bị cho các ấp sau sắp xếp, đồng bộ hạ tầng phục vụ quản lý, cập nhật dữ liệu và xử lý công việc trên môi trường số.
Trong khi đó, theo bà Trương Lê Mỹ Ngọc, Bí thư Đảng ủy phường Tân Sơn Hòa, sau sắp xếp, yêu cầu đặt ra không chỉ là tinh gọn đầu mối mà còn phải chuẩn hóa phương thức quản lý. Phường sẽ phân định rõ trách nhiệm giữa chính quyền phường và khu phố, đồng thời chuẩn hóa quy trình phối hợp, chia sẻ thông tin và xử lý công việc theo hướng thống nhất, minh bạch.
“Khu phố số”, “ấp số” cần được hiện thực hóa bằng những công việc cụ thể. Đó là hồ sơ dân cư được cập nhật đầy đủ; nhóm tương tác chính thức hoạt động hiệu quả; phản ánh của người dân được tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý và theo dõi kết quả; cán bộ khu phố sử dụng được máy tính, điện thoại thông minh, các nền tảng dùng chung; người lớn tuổi, người yếu thế được hỗ trợ khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Với dữ liệu cơ sở đầy đủ, chính quyền cấp xã sẽ điều hành chính xác hơn, chăm lo an sinh kịp thời hơn và phòng ngừa tốt hơn các vấn đề phát sinh.
Cùng với nỗ lực của cấp xã, UBND TPHCM đã giao Sở KH-CN và Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM tham mưu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, tạo thuận lợi cho nhân dân tiếp cận thông tin và phối hợp với chính quyền địa phương.
Từ gần dân đến quản trị bằng dữ liệu là bước chuyển tất yếu của cơ sở trong giai đoạn mới. Nhưng dù phương thức quản lý thay đổi, yêu cầu cốt lõi vẫn không đổi: người dân phải được phục vụ tốt hơn. Khu phố, ấp mới phải là nơi chính quyền nghe dân nhanh hơn, hiểu dân sâu hơn, xử lý việc dân rõ hơn. Đó cũng là nền tảng để chính quyền địa phương 2 cấp ở TPHCM vận hành thông suốt, hiệu quả, đúng với tinh thần phục vụ nhân dân là yêu cầu cao nhất, dựa vào nhân dân là kế sách “sâu rễ, bền gốc”, bảo đảm sự ổn định dài lâu.
Tri ân những đóng góp
Sau khi sắp xếp, tổ chức lại, TPHCM giảm 2.003 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, đồng thời tinh gọn lực lượng hoạt động tại các đơn vị này. Riêng tại 66 xã, phường kết thúc mô hình Tổ nhân dân tự quản, Tổ dân cư sẽ giảm 21.590 người giữ các chức danh tổ trưởng, tổ phó. Theo Nghị quyết vừa được HĐND TPHCM thông qua, người hoạt động không chuyên trách ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư sẽ được tặng quà tri ân 3 triệu đồng/người; người trực tiếp tham gia hoạt động ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư là 2 triệu đồng/người. Còn quà tặng tri ân đối với tổ trưởng, tổ phó tổ dân cư, tổ nhân dân tự quản thôi tham gia hoạt động do kết thúc mô hình kể từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp là 1 triệu đồng/người.
Theo UBND TPHCM, việc sắp xếp, tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư gắn với kiện toàn tổ chức Đảng, Ban Công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa bàn dân cư sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy Đảng, sự quản lý thống nhất của chính quyền và phát huy vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở.
Qua việc giảm đầu mối, sắp xếp lại lực lượng tham gia hoạt động ở cơ sở theo hướng tinh gọn, hệ thống chính trị tại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư sẽ có điều kiện tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ trọng tâm, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, phát huy dân chủ ở cơ sở, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, chính quyền.
